سهم نيروگاهها از آلودگي هوا چقدر است؟
مديرکل دفتر مطالعات اقتصادي، اجتماعي و زيستمحيطي سازمان انرژيهاي تجديدپذير و بهرهوري انرژي برق ايران ميگويد در سال گذشته 6 ميليارد ليتر گازوئيل و 5/3 ميليارد ليتر مازوت در نيروگاههاي حرارتي کشور مصرف شده است. آلودگي هوا ناشي از فعاليت نيروگاههاي توليد برق، بحثي است که با تشديد وضعيت آلايندگيها بيشتر مورد توجه قرار ميگيرد. بنا بر آمارهاي رسمي ظرفيت نصب شده نيروگاههاي کشور اکنون به رقم 85 هزار مگاوات رسيده که نيروگاههاي حرارتي با ظرفيت 66 هزار و 291 مگاوات جايگاه نخست را در اين بين به خود اختصاص دادهاند. ساير نيروگاهها مانند نيروگاههاي اتمي، برق آبي و تجديدپذير روي هم 10 درصد برق را توليد ميکنند. نيروگاههاي حرارتي انواع مختلفي مانند بخاري، سيکل ترکيبي، گازي و ديزلي دارند که براي توليد برق نيازمند مصرف سوختهاي فسيلي نظير گاز طبيعي و گازوئيل هستند. از مجموع ظرفيت نامي نيروگاههاي نصب شده در کشور، 22 درصد به واحدهاي بخار، 35 درصد به واحدهاي گاز، 25 درصد به واحدهاي سيکل ترکيبي و مابقي به نيروگاههاي ديزلي اختصاص دارد و از مجموع نيروگاههاي حرارتي موجود در کشور، 42 واحد دولتي، 60 واحد خصوصي و 21 واحد در اختيار صنايع بزرگ است.
قدمت نيروگاههاي حرارتي
بررسي قدمت نيروگاههاي حرارتي کشور نشان ميدهد622 مگاوات از اين نيروگاهها عمري بالاي 50 سال و سه هزار و 466 مگاوات معادل چهاردرصد اين نوع نيروگاهها هم از عمري بالاي 40 سال برخوردارند، هرچه سن يک نيروگاه حرارتي افزايش يابد به قولي فرسودهتر شود، ميزان آلايندگي آن بيشتر خواهد شد. اکنون 31 درصد نيروگاههاي حرارتي معادل 20 هزار و 96 مگاوات عمري بين 20 تا 40 سال دارند و 65 درصد معادل 42 هزار و 729 مگاوات با عمري کمتر از 20 سال مشغول توليد برق مورد نياز کشور هستند.
مصرف سوخت در نيروگاه هاي حرارتي
رضا صمدي، مديرکل دفتر مطالعات اقتصادي، اجتماعي و زيستمحيطي سازمان انرژيهاي تجديدپذير و بهرهوري انرژي برق ايران درباره روند مصرف سوخت اين نيروگاهها به ايرنا گفت: نيروگاههاي حرارتي براي توليد برق نياز به سوزاندن انواع سوختهاي فسيلي مانند گاز طبيعي و گازوئيل دارند که با احتراق آنها انرژي مورد نياز براي توليد برق را به دست ميآورند. صمدي ميگويد: نيروگاههاي حرارتي، اکنون 90 درصد برق کشورمان را از محل سوزاندن سوختهايي مانند گاز طبيعي، گازوئيل و مازوت تامين ميکند. به گفته وي، در سال گذشته 67 ميليارد متر مکعب گاز طبيعي، 6 ميليارد ليتر گازوئيل و 5/3 ميليارد ليتر مازوت در نيروگاههاي کشور مصرف شده است. در اين ارتباط، شرکت کنترل کيفيت هوا دو سال پيش در گزارش سهمبندي صنايع آلاينده شهر تهران، سهم نيروگاهها را از آلايندههاي گازي 3/5 درصد و سهم آنها در ذرات معلق را 1/12 درصد برآورد کرد. البته ممکن است اين سهم در ساير استانها بيشتر باشد چرا که به گفته غلامرضا مهرداد، مديرکل دفتر پشتيباني فني نيروگاههاي برق حرارتي، سوخت مازوت در نيروگاههاي اطراف تهران استفاده نميشود. مدير کل دفتر پشتيباني فني نيروگاههاي برق حرارتي اعلام کرد: برخي نيروگاهها مانند نيروگاه بندرعباس از سوخت مازوت استفاده ميکنند. به گفته وي، ميزان مصرف سوخت مازوت در نيروگاهها، کمتر از 10درصد مابقي سوختهاست. رضا صمدي، مديرکل دفتر مطالعات اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي سازمان انرژيهاي تجديدپذير و بهرهوري انرژي برق ايران در اين خصوص گفت: سوزاندن اين سوختها تاثير بالايي در افزايش آلودگي هوا دارد؛ البته اين افزايش آلودگي فقط به نيروگاهها ارتباط ندارد بلکه ساير صنايعي هم که از اين نوع سوختها استفاده ميکنند در روند افزايش آلودگي هواي شهرها نقش موثري دارند. صمدي گفت: نيروگاهها به طور معمول با استفاده از گاز طبيعي فعاليت ميکنند، اما در زمستان با در اولويت قرار گرفتن تامين گاز شهري، مصرف سوختهاي مايع در نيروگاهها افزايش و به دنبال آن ميزان آلايندگي نيروگاهها افزايش مييابد. اين مقام مسئول با بيان اينکه مصرف گاز طبيعي براي کاهش آلودگيها بهتر است، افزود: مصرف گازوئيل و مازوت به خصوص در فصول سرد سال به همراه بروز پديده وارونگي دما (اينورژن) تاثير بالايي در آلودگي هوا دارند. صمدي ادامه داد: سهم نيروگاهها و ساير صنايع مصرف کننده سوختهاي سنگين در آلودگي بسيار بالا است؛ گرچه نيروگاهها درسالهاي اخير بيشتر گازسوز شدهاند ولي مصرف بيشتر گاز در بخش خانگي در فصول سرد، ميزان مصرف گاز نيروگاهها را کاهش ميدهد. مديرکل دفتر مطالعات اقتصادي، اجتماعي و زيستمحيطي گفت: آلودگي هوا ناشي از فعاليت نيروگاهها زماني بيشتر بروز ميکند که سوخت اين نيروگاهها از گاز طبيعي به مازوت تغيير يابد و اين آلودگيها هم به خاطر ورودي آنها است؛ وقتي ورودي نيروگاه مازوتي باشد که 3 درصد گوگرد دارد، اين گوگرد از دودکشها خارج ميشود که به شدت آلودگيها ميافزايد. رضا اردکانيان، وزير نيرو سوم دي ماه امسال در رابطه با برنامههاي وزارت نيرو براي کاهش آلودگي هوا گفت: وزارت نيرو از مدتها قبل درصدد ايفاي نقش فعال در کاهش آلودگيهاي هوا بوده که در اين راستا استفاده از گاز به جاي سوختهاي مايع به ويژه در کلانشهرها را در دستور کار قرار داده اما سوختهاي مايع هم از حيث نقشي که در توليد ذرات معلق خواهند داشت درجات مختلفي دارند. وزير نيرو با اشاره به همکاري نزديک وزارت نفت با وزارت نيرو گفت: در نشست هيات وزيران تصميمات خوبي در اين زمينه گرفته شد؛ بنابراين انتظار داريم هرچند فصل سرما آغاز شده و مصرف گاز در سطح کشور افزايش پيدا کرده است اما همکاران در وزارت نفت بتوانند ميزان بيشتري گاز به نيروگاهها براي مصرف سوخت اختصاص دهند. اردکانيان افزود: در کنار همه موارد مربوط به توسعه نيروگاهها، احداث و بهرهبرداري از نيروگاههاي تجديدپذير که انرژي پاک توليد ميکنند نيز در دستور کار است که نقشي تعيينکننده در کاهش آلودگي هوا خواهند داشت.
