وعدههاي غذايي در سلامت فرد جايگاه ويژهاي دارند و اين وعدهها علاوه بر اينکه در زمان مشخصي بايد ميل شوند، در سلامتي مصرفکنندگان بسيار موثر و مهمترين وعده غذايي صبحانه بوده که حذف صبحانه عامل ايجاد کمخوني کودکان است.وعدههاي غذايي در سلامت فرد جايگاه ويژهاي دارند و اين وعدهها علاوه بر اينکه در زمان مشخصي بايد ميل شوند، اينکه چه چيزي خورده شود هم در سلامتي مصرفکنندگان بسيار موثر است و مهمترين وعده غذايي صبحانه بوده که حذف صبحانه عامل ايجاد کمخوني کودکان است.حذف صبحانه با هر هدفي، اشتباهي بزرگ است. وقتي يک وعده غذايي را حذف ميکنيم، بدن دچار ولع خوردن ميشود. يعني سيستمهاي حفاظتي بدن تصور ميکنند که دچار قحطي شدهاند و به اين جهت مکانيزمهاي مختلفي را به کار مياندازد. در ولع خوردن خيلي بيشتر از آنچه نياز داريم، ميخوريم و همين سبب چاقي ميشود. دليل ديگر هم اينکه بدن براي حفظ حيات و انرژيهاي ذخيره سوختش را پايين ميآورد. اين کاهش سوخت، وقتي در وعدههاي ديگر مقدار زيادي انرژي دريافت ميکنيم بهصورت چربي در بدن و بهويژه در شکم ذخيره ميشود.
صبحانه نخوردن سبب چاقي
بيشتر چاقيهاي نشيمنگاه، پهلو، شکم و رانها که در خانمها شايعتر است به همين علت است. صبحانهنخوردن در بچهها هم سبب چاقي ميشود. زيرا آنها براي فعاليت مغزشان نياز به قندخون بالايي دارند. به همين دليل گرايش عجيبي به خوردن شيرينيها پيدا ميکنند. بيشتر خانوادههاي بيفکر و بيتوجه به سلامت کودک، ميان وعدهاي هم براي بچه آماده نميکنند و براي تغذيه پول تو جيبي به او ميدهند که اين پول صرف خريد هلههوله ميشود که در بردارنده انرژي هستند، ولي در قبال انرژي که ايجاد ميکنند، مواد مغذي لازم براي رشد و نمو بچه را ندارند. کودکاني که صبحانه نميخورند در خطر کمبودهاي مواد گروه B و کمخوني هستند.اگر ما براي حذف صبحانه علتيابي کنيم به فاجعهاي بزرگتر براي سلامتي روبهرو ميشويم که دو علت براي آن وجود دارد.يا شام ديرهنگام و سنگين ميل شده است يا شب زندهداريها و روز خوابيها جايگزين يکديگر شده است. بهخصوص مساله زود خوابيدن که در افراد رشد يافته و در حال رشد، اهميت ويژهاي دارد. يعني هر چه زودتر بعد از غروب آفتاب استراحت کنيم و فاصله سه ساعته بين شام و خواب ايجاد کنيم، صبح بسيار با نشاط و با اشتها از خواب بيدار شده و صبحانهاي خواهيم خورد که تمام برنامهريزي لازم براي توليد و توزيع انرژي در تمام سيستمهاي بدن را تنظيم ميکند.با غروب آفتاب شيفت و نوع هورمونهاي بدن کاملا عوض شده و هورمونهاي بازسازي؛ جايگزين سمزدايي و ترشح هورمون رشد در بچهها ميشود. از اين جهت زناني که مايلند طراوت و جوانيشان را حفظ کنند، حداکثر پيش از ساعت 11 بايد براي خواب آماده شده و ساعت 11 به خواب کامل بروند. بچهها هم بايد براي مشقهاي زياد و بيفايده يا فيلمها و برنامههاي تلويزيوني بيدار نمانند؛ چرا که بدنشان فرصت بازسازي را از ميدهد و قدرت يادگيري و يادآوري آنها بهدليل عدم استراحت کامل مغز و آمادگي بدن کاهش پيدا ميکند. ضمن اينکه با حذف صبحانه و کم شدن ميزان گليکوژن ذخيره، حواس جمعي در کلاس نخواهند داشت و يادگيريشان تضعيف ميشود.بايد کودکان و نوجوانان را وادار به زودخوابيدن و عدم نشستن طولاني مدت جلوي برنامههاي تلويزيوني کرد. چرا که نه تنها خودشان آسيبرسان هستند، بلکه نظم بيولوژيکي بدن را هم به هم ميريزند. اين دير خوابيدن و صبحانه نخوردن سبب کاهش روند رشد قدي و عدم گسترش فکر و انديشه آنها ميشود. در بزرگسالان و بهويژه خانمها عوارض عمده آن پيري زودرس و از دست دادن طراوت پوست است.
صبحانه بهترين وعده
صبحانه بهترين وعده غذايي است که سبب ميشود مقدار قند و پروتئيني که بدن براي ساخت و جايگزيني انواع و اقسام ترکيبات دفاعي و سيستم دفاعي و ايمني لازم دارد در اختيارش گذاشته شود. از همينرو همواره توصيه ميشود اين صبحانه مجموعهاي از کربوهيدراتهاي پيچيده و پروتئين باشد.براي کربوهيدراتهاي پيچيده ميتوان از غلات نام ببريم، مانند نانهاي سبوسدار. تلفيق نان با انواع و اقسام مواد پروتئيني مثل پنير و مغزها و دانههاي گوناگون مانند گردو يا نان و عدسي، نان و کوکوسيبزميني، نان و شامي خصوصا براي بچهها بسيار مفيد است. توصيه ميشود براي اينکه بدنمان را با شرايط اکولوژيکي محيط زندگيمان هماهنگ کنيم و همواره توان مقابله با عوامل بيماريزا داشته باشيم، ميوهها و سبزيجات همان فصل را به وعده صبحانه اضافه کنيم. سبزيخوردنهاي فصل يا ميوههاي فصل که ميتواند گاهي نان و پنير و انگور، نان و پنير و طالبي يا مخلوطي از هفت غله با شير باشد، براي صبحانه مفيد است. در هفت روز هفته، هفت وعده صبحانه داريم که براي هر روز آن ميتوان برنامه خاصي داشت و برنامهريزي کرد که روزي يک ماده از مواد غذايي را بخوريم.بهطور نمونه نان، تخممرغ، گوجهفرنگي و خيار با نان يا مخلوطي از غلات همراه با شير مثل شيربرنج يا فرني ميتواند ويتامينهاي مورد نياز بدن را به ويتامينهاي محلول در آب و چربي و مواد معدني که بالغ بر 16 ماده معدني ساختاري و کليدي و هدايتي و 20 اسيد آمينه که براي بچهها ضروري و حياتي است تبديل کند. بايد مواد اوليه و سالم را در اختيارش بگذاريم تا سلولهاي سالم را آماده کنند. سلولهاي سالم، بافت سالم و بافت سالم ارگانهاي سالم براي بدن فراهم ميکند.اين طرز تفکر صحيح نيست که هر چه توانايي مالي بيشتري داشته باشيم، زندگيمان کيفيت بهتري دارد. مشکل، آگاهي نداشتن از يک تغذيه صحيح است. چه بسا ما بيماريهاي بسيار سختعلاج و لاعلاج را در طيف مرفه جامعه مشاهده ميکنيم که آنها بهجاي اينکه از اين امکانات خدادادي يا نعمتهاي الهي که در اختيارشان است استفاده بهينه کنند و کيفيت تغذيه و منش زندگيشان را بهبود بخشند، به زيادهروي پرداخته و حجم غذاهايشان را بالا ميبرند. به تنوع و تناسب تغذيه توجه نميکنند. اما ما با هر امکانات اقتصادي و با تلفيق غلات، حبوبات، سبزيجات، ميوهجات، مغزها و دانهها به مقدار خيلي جزئي با هر امکانات اقتصادي نيازهاي اساسي و کليدي سلولهاي بدنمان را در اختيارشان قرار ميدهيم.برخي افراد پس از بيدارشدن بهدليل بياشتهايي يا بهخاطر استفاده زياد از چربيها و نمکها احساس عطش ميکنند. معمولا براي افرادي که در معرض خطر چاقي و کمخوني هستند توصيه ميکنيم پيش از خوردن غذا چاي نخورند و حداقل دو ساعت پس از غذا چاي بنوشند تا مانعي براي جذب آهن نباشد. بهجاي چاي، اگر اشتها ندارند بهويژه بچهها، در فصل مرکبات از آب پرتقال بهصورت خالص يا مخلوطي از ميوههاي ديگر مثل نارنج و نارنگي استفاده کنند.