اهداف سفر روحانی به ژاپن
رئيس جمهور تصميم دارد در اواخر آذرماه جاري به ژاپن سفر کند. تحليل درباره اين سفر کار دشواري است؛ چرا که هنوز مشخص نيست و به طور رسمي اعلام نشده سفر آقاي روحاني به ژاپن و ديدار او با «شينزو آبه» با چه هدفي صورت ميگيرد. از يک سو در ابتدا گفته شد به درخواست طرف ايراني و براي ادامه صحبتهايي که نخست وزير ژاپن در راستاي راهکارهاي کاهش تنش ميان تهران و واشنگتن و به تبع آن ايجاد گشايش اقتصادي مطرح کرده بود، اين سفر انجام خواهد شد. از سوي ديگر رئيس دفتر رئيس جمهور طي مصاحبهاي اعلام کرد که سفر آقاي روحاني به ژاپن پيرامون موضوعات دوجانبه است و چندان ارتباطي به موضوع ميانجيگري ندارد. اگر واقعا موضوع روابط دو جانبه محور اصلي گفتوگوهاي رئيس جمهور ايران و نخست وزير ژاپن باشد، بايد تصريح کرد بهرغم اينکه موضوعات زيادي نظير همکاريهاي اقتصادي و روابط تجاري ميان تهران و توکيو مطرح است، اما در شرايط تحريمي بعيد به نظر ميرسد که کار بخصوصي بتوان در اين زمينه صورت داد؛ زيرا ژاپنيها در اين زمينه خود را متعهد به اجراي تحريمها ميدانند و حاضر نيستند ريسکي در اين حوزه داشته باشند. حال با اين شرايط اگر بگوييم اين سفر در راستاي اقدامات قبلي آقاي آبه پيرامون ميانجيگري و کاهش تنش است، بايد اين سؤال را مطرح کنيم که آيا نظر نظام مبني بر «عدم مذاکره در سطوح بالا تا زمان پايان تصديگري ترامپ در کاخ سفيد» تغيير کرده است؟ با توجه به تجارب پيشين بعيد ميدانم تغييري جدي در نظر نظام به وجود آمده باشد. شواهدي نيز در خصوص اين تغيير نظر وجود ندارد. بنابراين بعيد به نظر ميرسد که سفر ژاپن نيز بتواند تغييري جدي در مسأله ايران و آمريکا ايجاد کند. در اين ميان اما يک احتمال ديگر نيز وجود دارد و آن به همکاري اخير در موضوع تبادل زندانيان بازميگردد. يک ايراني به نام دکتر سليماني و يک آمريکايي چيني تبار به نام «وانگ» در يک همکاري آزاد شدند و اين ميتواند چراغ سبزي براي آغاز يک روند جديد در گفتوگوهاي ايران و آمريکا باشد. اگر نيازي نباشد که اين روند به ملاقات دو رئيس جمهور يعني حسن روحاني و دونالد ترامپ منجر شود، آنگاه ميتوان اميد داشت که در سطوح پايينتر گفتوگوهايي با تلاش ميانجيها صورت بگيرد و در نهايت گشايشهايي در اين زمينه حاصل شود. آنچه مسلم است و از ظواهر امر بر ميآيد اين است که تحول خاصي ايجاد نشده و تلاشها براي يافتن يک راه ميانه ادامه دارد، گشايشي حاصل نشده و طرح ابتکارات بايد ادامه داشته باشد.
