رشد 4 برابری کودک همسری در سایه وام ازدواج
آرمان ملي- منيره چگيني: در شرايطي که در سالهاي اخير دولت، معاونت زنان و خانواده رياست جمهوري، کميسيون حقوقي و قضائي مجلس و فراکسيون زنان مجلس نتوانستهاند مانع از کاهش آمار کودک همسري و ازدواج دختران زير 15 سال شوند، کارشناسان بر اين باورند تا زمانيکه فقر مالي در خانوادهها و باورهاي فرهنگي مبتني بر سنتها در اقصي نقاط کشور وجود دارد، نميتوان مانع از نشستن کودکان سر سفره عقد شد. پس با اين اوصاف بهبود شرايط خانوادهها و ريشهکن کردن فقر شديد، عامل و انگيزه اصلي بسياري از ازدواجهاي کودک همسري است و آموزش مهارتهاي کاري به دختران بهخصوص در مناطق روستايي براي کمک به اقتصاد خانواده موجب ميشود که خانوادهها از درآمد کوتاهمدت کودک همسري دختران خود بگذرند.
رشد 4 برابر کودک همسري
روز گذشته معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان از دليل تازهاي در ترويج کودک همسري پرده برداشت که در لايههاي فقر مالي خانوادهها پنهان شده است، محمدمهدي تندگويان از افزايش چهار برابري کودک همسري در برخي نقاط کشور بهدنبال افزايش وام ازدواج هشدار داده و به ايسنا گفته است: از وام ازدواج براي معامله کودکان زير 15 سال استفاده ميشود. آمارهايي موجود است که کودکان زير 15 سال بهويژه دختران زير اين سنين از اين وام استفاده کردهاند و اين آمار نسبت به سال گذشته چهار برابر شده است. آمارهايي هم به دست آمده که عدهاي با بيش از 40 تا 45 سال سن نسبت به دريافت اين وام اقدام کردهاند، به همين دليل فکر ميکنم اگر قانونگذار قصد دارد اين مبلغ را افزايش دهد بايد نسبت به اين موضوع هم فکر کند که هم پرداخت وام تسهيل شود و هم برخي قيود سني در مورد رعايت سن جوانان براي دريافت وام نيز لحاظ شود.
فقر متهم اول
با توجه صحبتهاي اين مسئول بايد به اين نکته اشاره کرد که بر اساس آمار، سالانه بيش از 300 ازدواج زير سن 9 سال و 30 تا 40هزار ازدواج دختران زير سن 13 سال اعلام شده است. يک جامعه شناس درباره ترويج اين پديده ميگويد: بهطور کلي اين پديده در سه دسته کلي علل اجتماعي فرهنگي، علل اقتصادي و علل قانوني و حقوقي قابل طرح است. ناهيد بابايي ميافزايد: مهمترين عامل اقتصادي کودک همسري، فقر است. خانوادهها معمولا براي ازدواج دخترشان پولي بابت مهريه و شيربها و... مطالبه ميکنند. بنابراين، ازدواج دختر در سنين کودکي نه تنها از هزينههاي خانوار شامل هزينه تغذيه، تحصيل و پوشاک کم ميکند، بلکه سود و منفعت مادي و اقتصادي نيز براي خانواده فراهم ميکند. بهخصوص در جوامعي که با بحران مواجه هستند، ازدواج زودهنگام دختر را راهکاري براي محافظت او از خشونت جنسي ميدانند. به همين دليل پديده کودک همسري در هنگام بروز جنگ، بيثباتيهاي اقتصادي و رسيدن جامعه به خطوط قرمز خشونت افزايش مييابد.
اين جامعه شناس افزود: در زمينه علل اجتماعي و فرهنگي مي توان به بحث سنت، عرف و رسم اشاره کرد. در بيشتر جوامع سنتي زن بهعنوان ناموس و شرف قلمداد ميشود. از اين رو در اين جوامع براي حفظ ناموس و شرف به ازدواج دختران در سنين کودکي رضايت ميدهند. خصوصا در مناطقي که دختران امنيت زيادي ندارند از اين رو از طريق ازدواج در سنين پايين سعي ميکنند به حفاظت از آنها بپردازند. از سوي ديگر بحث باکرهبودن دختران به هنگام ازدواج نيز بحث کنترل رفتار جنسي دختران را بهدنبال خواهد داشت که چه بسا از طريق ازدواج زودرس، اين کنترل ممکن است بهتر صورت بگيرد. نکته ديگر بحث تحکيم روابط خانواده ها و حتي قبايل از طريق اين نوع ازدواج است. حل و فصل اختلافات و نزاع هاي خانوادگي و قبيله اي که در قالب بحث مبادله اجتماعي مطرح مي شود معمولا از طريق ازدواج حل و فصل مي شود.
اين جامعه شناس اضافه کرد: مورد بعدي بحث شيوع برخي باورهاي فرهنگي يا کليشههاي جنسيتي راجع به زنان است. به اين دليل که زنان فسادپذيرتر هستند و بايد مورد محافظت قرار بگيرند و يا حتي اينکه دختران کم سن و سال تر فرمانبردارتر هستند. طبيعتا ازدواج آنها در سنين پايين سبب تحکيم بنيان خانواده مي شود. بابايي در خاتمه افزود: به يقين بهدليل همين باورها و کليشه هاي فرهنگي است که باعث ميشود مرداني در سنين بالا خصوصا در 50 سالگي با دختراني در سنين پايين براي مثال 13 سالگي ازدواج کنند و نسبت به اين نوع ازدواج ها رضايت خاطر داشته باشند.
