اهداف سفر اعلام نشده ترامپ به افغانستان
با وجود گذشت 18 سال از لشکرکشي آمريکا به افغانستان به بهانه مبارزه با تروريسم و صرف هزينههاي مادي و انساني گزاف، واشنگتن هنوز نتوانسته به هدف خود در اين کشور برسد و اقدامات دونالد ترامپ نيز موجب شده بر ابهامات موجود در اين رابطه افزوده شود. ترامپ روز پنجشنبه به افغانستان سفر کرد اما اين سفر با سفرهاي قبلي پرزيدنت متفاوت بود، بهطوري که حتي هنگام سفر و پيش از رسيدن وي به افغانستان نيروهاي امنيتي تلفن همراه ترامپ را از وي گرفته بودند. به گزارش مهر، اين سفر در سکوت کامل خبري انجام شد و در حدود دو ساعت بعد از پايان آن رسانهها اقدام به انتشار خبر و تصاوير اين سفر کردند. يکي از نکات مهم اين سفر آن است که آمريکا با وجود صرف هزينههاي زياد در افغانستان هنوز نميتواند امنيت را براي عاليترين مقام خود در سفر به اين کشور تامين کند و رئيسجمهور ايالات متحده مجبور است برخلاف هميشه بدون دسترسي به دوست هميشگي خود يعني توييتر اين سفر را انجام دهد. مقامات آمريکايي چه بخواهند چه نخواهند به واسطه جنايتهايي که در افغانستان انجام دادهاند، در ميان مردم افغانستان جايگاهي ندارند و مردم اين کشور با ديده نفرت به آنها مينگرند. در اين ميان اقدام اشرف غني، رئيسجمهوري افغانستان، در روز پنجشنبه و حضور وي در پايگاه بگرام در کنار دونالد ترامپ موجب خشم مردم افغان شد. در همين رابطه خبرگزاري صداي افغان در گزارشي با عنوان «آقاي ترامپ، اينجا ايالت پنجاه و يکم نيست!» نوشته است: «سفر سرزده ترامپ به افغانستان، به معناي آن است که او به اين کشور به عنوان ايالت پنجاه و يکم آمريکا نگاه ميکند تا کشوري مستقل که مردم دارد، دولت دارد، عضو سازمان ملل است و بايد به شأن و جايگاه رسمي و مستقل آن احترام بگذارد.» رويداد شگفتانگيزتر، اما اين است که دستور ترامپ براي حضور اشرف غني در بگرام به سرعت از سوي ارگ، مورد پذيرش قرار ميگيرد و اشرف غني و اسدا... خالد، شتابزده به بگرام ميروند تا با ترامپ ديدار کنند. يک کاربر توييتري نيزبا اشاره به حضور اشرف غني در بگرام و حضور او در ميان سربازان آمريکايي نوشته است: «ترامپ از اشرف غني با لحن دلسوزانه و ترحمبرانگيز ميپرسد: «ميخواهي اينجا بماني يا که خوشداري بروي؟». اشرف غني مثل يک بچه يتيم خجالتي جوابش گنگ است. ترامپ او را نوازش کرده در جمع سربازان آمريکايي ميگويد زنده باد غيرت افغاني! پاينده باد استقلال افغانستان!»
ترامپ به دنبال روياي دستنيافتني
اما ترامپ از انجام اين سفر آن هم در روز عيد شکرگزاري، قطعا اهدافي را دنبال ميکند. وي در سخنراني خود در جمع نظاميان آمريکايي حاضر در افغانستان، از آغاز مجدد گفتوگوهاي واشنگتن با طالبان سخن گفت. ترامپ براي آنکه در حوزه سياست خارجي پروندهاي مثبت داشته باشد در يک سال گذشته سه پروژه را در دستور کار خود قرار داده است؛ نخست مذاکره با کره شمالي و تلاش براي خلع سلاح هستهاي پيونگيانگ، دوم مذاکره با طالبان و تلاش براي برقراري آتشبس با اين گروه، سوم فشار بر ايران و تلاش براي به زانو درآوردن ايران و قبولاندن خواستههاي واشنگتن به تهران. ترامپ در پروژههاي اول و سوم راه بهجايي نبرده و همين امر موجب شده است تا تنها گزينه باقي مانده براي ترامپ صلح با طالبان باشد. ترامپ با گماردن زلماي خليلزاد به عنوان نماينده ويژه خود در امور افغانستان، مذاکره با طالبان را آغاز کرده اما سه ماه قبل و بعد از کشته شدن نظاميان آمريکايي در تحولات افغانستان اين مذاکرات را متوقف کرده است. ترامپ براي تضمين موفقيت خود در انتخابات 2020 نيازمند يک نمره مثبت در کارنامه سياست خارجي خود است لذا تلاش دارد مذاکره با طالبان را به سرانجام برساند؛ از همين رو بود که وي روز پنجشنبه به صورت اعلام نشده وارد افغانستان شد. وضعيت موجود در اردوگاه طالبان نيز به گونهاي است که گويا اين گروه پيششرطهايي براي توافق با آمريکا دارد. مذاکره با طالبان و آينده نيروهاي آمريکايي در افغانستان، دو بحثي بود که ترامپ در بگرام به آنها پرداخت. او گفت که آمريکا در حال کاهش حضور نظامي خود در افغانستان است. به گفته وي، نيروهاي آمريکايي مستقر در افغانستان تا هشت هزار و 600 نفر کاهش خواهد يافت. ترامپ افزود: ما تا زماني اينجا خواهيم ماند که به يک توافق برسيم يا هم در صورت معامله بسيار بد آنها [طالبان] به پيروزي کامل دست يابيم. با آنها [طالبان] ديدار ميکنيم و ميگوييم که بايد آتشبس برقرار شود. آنها [پيش از اين] با آتشبس موافق نبودند، ولي حالا ميخواهند آتشبس برقرار شود. خواهيم ديد چه ميشود.» اما ذبيحا... مجاهد، سخنگوي رسمي طالبان در گفتوگو با خبرگزاري فرانسه، با بيان اينکه هنوز براي صحبت درباره از سرگيري مذاکرات با واشنگتن بسيار زود است، گفت که واکنش رسمي اين گروه به اظهارات دونالد ترامپ، رئيسجمهوري آمريکا بعدا منتشر خواهد شد. ذبيحا... مجاهد با اين حال يک روز بعد گفت که طالبان آماده است پس از لغو مذاکرات از سوي ترامپ اين مذاکرات را با آمريکا از سر بگيرد. وي در گفتوگو با رويترز تصريح کرد: اگر قرار است مذاکراتي انجام شود از جايي که متوقف شده ادامه خواهد داشت. جنگ افغانستان طولانيترين نبردي است که ايالات متحده را درگير خود کرده است. جنگ در اين کشور به کشته شدن دهها هزار تن از شهروندان نظامي و غيرنظامي افغان منجر شده است. بنا بر گزارش رسمي وزارت دفاع آمريکا تا ژوئيه سال جاري بيش از 2210 نظامي آمريکايي در افغانستان جان خود را از دست دادهاند.
روياي دست نيافتني
با توجه به وضعيتي که وجود دارد و شرطي که ترامپ در خصوص حضور دولت افغانستان در دور جديد مذاکرات با طالبان اعلام کرده، شايد رسيدن به توافق با اين گروه به عمر دولت اول ترامپ قد ندهد. طالبان بارها اعلام کرده است که هرگز دولتي را که در زمان اشغال اين کشور توسط آمريکا بر سر کار آمده باشد به رسميت نشناخته و با او مذاکره نخواهد کرد. به زعم طالبان، حکومت وقت در افغانستان خود ارادهاي براي تصميمگيري ندارد و اين آمريکاست که تصميم نهايي را ميگيرد به همين دليل لزومي براي اتلاف وقت جهت مذاکره با حکومت کابل وجود ندارد. از سوي ديگر يک منبع گروه طالبان در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، رئيسجمهوري آمريکا مبني بر آمادگي طالبان براي توافق آتشبس، ميگويد آتشبس ميان اين گروه و آمريکا پس از امضاي توافقنامه ميان دو طرف به صورت فوري برقرار خواهد شد. طالبان هنوز اعلام نکرده که آيا با شرط ترامپ مبنيبر حضور دولت افغانستان در مذاکرات صلح موافق است يا خير. قبول يا رد اين شرط بدونشک با پيامدهايي به ويژه در داخل اين گروه مواجه خواهد شد. فراموش نکنيم که طالبان همواره در فصل زمستان تحرکات خود را کاهش داده و با فرا رسيدن بهار اقدامات خود را از سر ميگيرد، در صورتي که در فرصت باقي مانده تا بهار، آمريکا نتواند با طالبان به توافقي دست پيدا کند، افغانستان در اين فصل با تحولات جديدي مواجه خواهد شد؛ تحولاتي که شايد موجب تغيير رويه کاخ سفيد در قبال طالبان شود.
