چالش کمبود مشاوران در مدارس را جدی بگیریم

متخصصان حوزه مشاوره معتقد هستند مدارس امروزه نياز به مشاور دارند تا نه فقط در امر تحصيلي که در کاهش آسيب‌هاي اجتماعي هم به آنها کمک کنند، اما احتمال کاهش بودجه اين حوزه براي سال 99 وجود دارد.احتمال کاهش بودجه آموزش و پرورش براي سال 99 قوت گرفته است و اين روزها از گوشه و کنار مطرح مي‌شود. به نظر مي‌رسد بيش از هر معاونت ديگري دو معاونت پرورشي و سلامت و تربيت‌بدني در آموزش و پرورش گرفتاري‌هاي بيشتري براي بودجه سال بعد داشته باشند و با کاهش جدي در لايحه بودجه مواجه شوند. اين در حالي است که اين دو حوزه در همين سال‌ها از کمبود بودجه خود نسبت به وظايفي که آموزش و پرورش بر دوش‌شان گذاشته گله‌مند بودند و آن را با توجه به رفتن به سمت بحث‌هاي مهارتي، تغيير روحيه در مدارس، تامين سلامتي بچه‌ها به خاطر تامين سلامت آينده شهروندان، رسيدگي به آسيب‌هاي اجتماعي در مدارس که دارد قوت مي‌گيرد و نياز آموزش و پرورش به تامين بودجه در حوزه‌هاي فرهنگي، تربيتي و تربيت‌بدني بيشتر احساس مي‌کنند.از جمله گلايه‌هاي هميشگي در حوزه فرهنگي و پرورشي، کمبود نيروي مشاوره در مدارس است. مشاوراني که هم هدايت تحصيلي دانش‌آموزان را به عهده داشته باشند -که يکي از چالش‌هاي جدي آموزش و پرورش محسوب مي شود- و هم بتوانند با رصد دانش‌آموزان، برگزاري دوره‌هاي توانمندي براي دانش‌آموزان و اوليا و بسياري فعاليت‌هاي ديگر از آسيب‌هاي دانش آموزي جلوگيري کنند.در واقع مدرسه‌اي که اين روزها مشاور نداشته باشد يکي از ارکان مهم در حوزه پيشگيري از چالش‌هاي بزرگ‌تر را ندارد و امروزه بسياري از مدارس ما اين نيروها را در اختيار ندارند.فرزاد سالک‌نيا از مشاوران با‌سابقه در مدارس و کارشناس حوزه مشاوره تحصيلي و آسيب‌هاي اجتماعي در گفت‌وگو با مهر با بيان اينکه پيش از اين نيز بيان کرده‌ام که متاسفانه آسيب‌هاي اجتماعي در قشر نوجوانان به مرز هشدار رسيده است، گفت: ما در چند حوزه در ميان دانش‌آموزان امروز دچار چالش شده‌ايم. واقعا اين چالش‌ها جز از طريق مشاوران به راحتي قابل‌حل نيست. يکي از آنها که عموم مردم به آن اشراف دارند بحث هدايت تحصيلي است. اين در حالي است که بحث هدايت تحصيلي اين روزها در متوسطه اول مطرح است و مشاوران را براي اين دوره عموما استخدام مي‌کنند. اما واقعيت اين است که در ابتدايي و متوسطه دوم نيز اين بحث‌ها مطرح است. وي ادامه داد: در دوره ابتدايي شايد بحث هدايت تحصيلي به معنايي که در متوسطه اول مطرح است، مورد نظر نباشد، ولي اگر ما به استعداديابي نياز داريم، اگر به شناخت هوش افراد در حوزه‌هاي مختلف نياز داريم، اگر نياز داريم که دانش‌آموز پيشرفت خود را بسنجد يا در اين زمينه به او کمک شود، ما به مشاوراني در اين خصوص نياز داريم. حالا در مقطع ابتدايي مي‌گوييم معلمان قرار است اين کار را انجام دهند ولي واقعيت اين است که در مدارس ما که عموما شاهد تراکم بالاي دانش‌آموزي هستيم واقعا چگونه يک معلم مي‌تواند به 40 دانش‌آموز هم درس بدهد و هم خدمات مشاوره‌اي بدهد؟

سن آسيب عموما در متوسطه است

اين مشاور بيان کرد: در سن کودکي اتفاقا بحث آسيب ها در حال شکل گيري است که شايد نمودش را در نوجواني ببينيم. خصوصا در ميان دانش آموزان پسر. در واقع سن آسيب عموما در مقطع متوسطه است اما در دبستان‌ هم شاهدش هستيم. خصوصا اينکه پايه ششم به دبستان منتقل شده است. ببينيد بايد در مقطع دبستان دفاع هاي کودکان در مقابل آسيب هاي اجتماعي را آموزش دهيم تا مطمئن باشيم يک بچه تحت تاثير همسالان و يا خانواده نابسامان دچار مشکل نمي شود. اگر مثلا بچه مهارت نه گفتن را در دبستان ياد بگيرد، همين مهارت ساده مي تواند جلوي بسياري ازآسيب هاي زندگي در فردايش را بگيرد.سالک نيا گفت: در مقطع متوسطه دوم نيز بسياري از دانش آموزان حتي بعد از هدايت تحصيلي دچار سردرگمي هستند. باز در اين مقطع نزديک کنکور مراکز مشاوره آموزش و پرورش براي کمک دادن به انتخاب رشته کنکور وارد عمل مي شود اما چرا بايد سه سال در اين دوره بچه ها را رها کنيم؟ وي با تاکيد بر اينکه همين تعداد مشاور براي مقطع متوسطه اول نيز کم است، تاکيد کرد: شايد خيلي ها گمان کنند، مشاوران در سيستم آموزش و پرورش قابل حذف هستند چون يا والدين از مشاوراني که در بيرون هستند استفاده خواهند کرد و يا اينکه معلمان ساير دروس و اصلا آموزش دروس اهميت بيشتري دارد. ولي اگر مدرسه را همينطور که مي گويند مي خواهيم تبديل به محل زندگي کنيم، نياز به متخصصاني داريم که اين محل را ايمن و دور از هر گونه آسيب نگه دارند يا لااقل آسيب ها را ببينند و هشدار بدهند.اين مشاور با اشاره به اينکه به کارگيري نيروهاي متخصص روان شناسي و مشاور امروز در مدارس يک انتخاب نيست بلکه يک نياز است، گفت: سن اعتياد در کشور ما پايين آمده است. اختلافات خانوادگي و طلاق اثرش را روي تربيت بچه ها گذاشته است. حتي اين روزها جايي که خانواده ها را مي توان حداقل به صورت پايه اي آموزش هاي حل مساله، برخورد با کودک و نوجوان، و... داد همين مدرسه است. سالک نيا با انتقاد از تدريس درسي مانند تفکر در مدارس بيان کرد: ما 6 ساعت وقت داريم برويم سر کلاس درس تفکر بدهيم. در واقع مهارت تفکر و تصميم گيري در مدارس در يک بازه 6 ساعته بايد آموزش داده شود. شما ديگر خود درباره اهميت بحث هاي ريشه اي در آموزش و پرورش حساب و کتاب کنيد. وي گفت: قطعا مشکل اصلي در بودجه است و براي همين است که جايگاه مشاوران در مدارس داراي ثبات نمي شود.