بيش از سه دهه از اولين باري که ايدز به ايران پاي گذاشت، ميگذرد. با وجود تاکيد متخصصان مبنيبر زندگي عادي مبتلايان و شانس صفر انتقال بيماري در صورت پيگيري روند درمان، اما هنوز اين بيماري ترسناک است و پرهياهو؛ جنجالهايي که به اذعان متخصصان حتي سدي شده براي بيماريابيهاي آن در کشور... . نخستين پاسخ مثبت ايدز در ايران به سال 1366 برميگردد؛ زماني که مشخص شد يک کودک شش ساله مبتلا به بيماري هموفيلي، فرآوردههاي خوني آلوده وارداتي از فرانسه را دريافت کرده است. از همان سال بود که پاي ويروس اچآيوي به ايران باز شد و ساليان سال اعتياد تزريقي از طريق سرنگ آلوده و مشترک مهمترين راه انتقال اين بيماري در کشورمان بود. به اذعان مسئولان، در حال حاضر حدود 200 هزار معتاد تزريقي در کشور زندگي ميکنند و هر کدام از اين افراد ميتوانند کانون انتقال اين عفونت باشند. البته به مرور زمان اقداماتي در راستاي کاهش انتقال اچآيوي از طريق اعتياد تزريقي انجام شده است، اما حالا ايدز روش انتقالش را تغيير داده و انتقال جنسي آن رو به افزايش است.در عين حال طبق اعلام وزارت بهداشتيها با وجود دههها کار در حوزه ايدز، همچنان بيماريابي در حوزه اچآيوي چالش جدي نظام سلامت کشور است؛ بهطوري که وزارت بهداشتيها تخمين ميزنند 60 هزار مبتلا به اچآيوي در ايران وجود داشه باشد. اين در حالي است که به گفته پروين افسرکازروني، رئيس اداره پيشگيري از ايدز و کنترل بيماريهاي آميزشي وزارت بهداشت کل موارد ثبت شده اين بيماري از ابتدا تاکنون حدود 40 هزار نفر ميشوند.
برنامه 90-90-90
بر همين اساس مسئولان بهداشتي کشور، بر برنامههاي بيماريابي اچآيوي متمرکز شدهاند و همگام با اهداف سازمان جهاني بهداشت براي شناسايي مبتلايان به اين بيماري، روي آغاز درمان آنها و ارائه درمان موثر سياستگذاري کردهاند. به طوري که برنامهاي را تحت عنوان 90- 90- 90 تدوين کردهاند تا 90 درصد افراد مبتلا را شناسايي کرده، 90 درصد افراد شناسايي شده را تحتپوشش درماني قرار داده و سطح ويروس را در 90 درصد افرادي که تحت درمان قرار گرفتهاند، کنترل کنند.در عين حال وزارت بهداشت چند گروه هدف شامل افرادي که داوطلبان انجام تست اچآيوي هستند، افراد تحت پوشش مراکز MMT، مادران باردار و زندانيان را در حوزه پيشگيري از HIV تعريف و اعلام کرده که اگر بتوانيم به طور جدي اين گروهها را ارزيابي کنيم به احتمال زياد درصد بيماريابيمان که در حال حاضر زير 50 درصد است، افزايش مييابد. عليرضا رئيسي، معاون بهداشتي وزارت بهداشت در اين زمينه به ايسنا، ميگويد: سازمان جهاني بهداشت برنامهاي با عنوان 90- 90- 90 در حوزه اچآيوي دارد که به اين معناست که بتوانيم 90 درصد بيماران مبتلا به اچآيوي را شناسايي کنيم، 90 درصدشان را به درمان وصل کنيم و در نهايت در 90 درصد افراد درمان شده، شاهد کاهش بار ويروسي بوده و بيماريشان را کنترل کنيم.
بيماريابي؛ چالش ايدز در ايران
وي ميافزايد: بر همين اساس وزارت بهداشت ايران هم اين برنامه را در پيش گرفته است. در حال حاضر هم توانستهايم در دو بخش درمان و کاهش سطح ويروسي موفق عمل کنيم؛ بهطوري که بيماراني را که شناسايي ميکنيم، تحت درمان قرار داده و درمان موثر هم برايشان انجام ميدهيم، اما مشکل کشور در حوزه اچآيوي، مربوط به بخش اول برنامه يعني بيماريابي است.رئيسي ادامه ميدهد: در حال حاضر تمرکزمان روي برنامههاي مربوط به اچآيوي در حوزه بيماريابي است. متاسفانه انگ و سياهنمايي که در حوزه اچآيوي وجود دارد، اجازه نميدهد به راحتي بتوانيم بيماريابي کرده و درباره بيماري ايدز اطلاعرساني کنيم. در جايي هم که تعدادي بيمار مبتلا به اچآيوي را شناسايي ميکنيم، فورا جنجال ايجاد شده و مشکل ايجاد ميشود. بنابراين اکيدا توصيه ميکنيم در بستري آرامتر و با همدلي بهتر بايد در جهت بيماريابي اقدام کنيم.
مهمترين راه پيشگيري از ايدز
وي با بيان اينکه مهمترين راه پيشگيري از اچآيوي يافتن افراد مبتلا به اچآيوي است، ميگويد: چراکه اگر بيماران مبتلا به اچآيوي را پيدا کرده و تحتدرمان قرار دهيم، هم بيماران ميتوانند زندگي طبيعي داشته باشند و هم شانس انتقال بيماري از سوي آنها به ديگران به صفر ميرسد.معاون بهداشت وزير بهداشت با تاکيد بر اينکه بهترين راه پيشگيري از اچآيوي يافتن مبتلايان به اين بيماري است، گفت: در عين حال در حال حاضر براي بيماريابي يک برنامه ملي داريم که در حال انجام است. از طرفي برنامههاي جديدي هم براي جذب مشارکتهاي بينبخشي در حوزه اچآيوي داريم و ميخواهيم سازمانها و ارگانهاي ديگري مانند صدا و سيما، آموزش و پرورش، مجلس شوراي اسلامي و... به کمک ما بيايند تا بتوانيم بيماريابيمان را بهتر انجام دهيم.رئيسي با اشاره به اقدام وزارت بهداشت در کانونهاي اچآيوي گفت: يکي از اقدامات بسيار خوبي که از سوي وزارت بهداشت انجام شده اين است که ما کشور را جانمايي و تقسيمبندي کردهايم و افرادي که به عنوان کانون ابتلا و انتقال اچآيوي هستند، مانند معتادان متجاهر، مراکز ترک اعتياد، مراکزي که از افراد معتاد نگهداري ميکنند و ... را مورد غربالگري قرار ميدهيم. اين افراد مورد غربالگري قرار ميگيرند و در صورت شناسايي بيمار مبتلا به اچآيوي در اين افراد، آنها را تحت درمان قرار ميدهيم.