کوچ خودروها به سمت CNG
يکي از اهداف اصلي طرح سهميهبندي و اصلاح قيمت بنزين، کاهش مصرف سوخت و به تبع آن، کاهش آلودگي هوا بهويژه در کلانشهرهاست. البته دولت از ارديبهشتماه امسال، طرح ديگري را نيز همزمان با مديريت مصرف بنزين پيش ميبرد که مورد استقبال قرار نگرفته بود. اما طرح مذکور که مبتني بر دوگانهسوز کردن خودروهاي بنزيني با پرداخت 5/2 ميليون تومان به متقاضيان بود، در زمان خود مورد توجه قرار نگفت و اعلام شد که تنها يک ميليون و 150هزار نفر در آن ثبت نام کرده بودند. اين در حالي بود که پيشبيني ميشد طي اين طرح به سه ميليون نفر با اولويت خودروهاي بخش عمومي از جمله تاکسيهاي اينترنتي و وانتبارها، تسهيلات دوگانهسوز کردن خودرو پرداخت شود. اما اکنون با توجه به افزايش 50 درصدي نرخ بنزين سهميهاي و 200 درصدي بنزين آزاد، به نظر ميرسد، اين طرح با استقبال خوبي مواجه شده است. گفته ميشود از ابتداي طرح افزايش قيمت بنزين تاکنون، 30 هزار ثبت نام براي اين وامها ثبت شده است اما هنوز مشخص نيست که پرداخت آن همچنان در دستور کار دولت قرار داشته باشد.
ظرفيت گازسوز کردن خودروها چقدر است؟
نميتوان همه خودروسواران را به سمت استفاده از گاز سوق داد در حالي که زيرساختهاي آن هنوز مهيا نيست. يکي از مهمترين مشکلات و موانع رشد سريع مصرف CNG و جايگزيني آن در کوتاهمدت، عدم آمادگي بخش صنعتي براي گازسوز يا دوگانهسوز کردن خودروهاست. در سالهاي اوليه ورود گاز به عرصه سوخت خودروها، توليد خودروهاي پايهگازسوز با افزايش قابل توجهي روبهرو بود. اما در کوتاهمدت و به دلايل فني، تحريمي، تغييرات قيمت بنزين و غيره، استقبال از اين گونه خودروها کاهش يافت. اين در حالي بود که در يک برهه زماني، حتي کارگاههايي نيز براي دوگانهسوز کردن خودروهاي بنزيني در سطح کشور راهاندازي شده بود. اکنون با توجه به گسترش استقبال از سوخت گاز به جاي بنزين و فرار از اين سوخت سنتي، هنوز مشخص نيست که آيا کشور ظرفيت و آمادگي اين تغيير گسترده در ساختار بيشتر خودروهاي کشور را دارد يا خير. اگرچه پيش از اين نيز سامانههايي براي ثبت نام در طرحهاي گازسوزکردن خودروها معرفي شدهاند اما همچنان اين نگراني وجود دارد که آيا با توجه به تحريمها قطعات لازم براي اين اقدام در کشور موجود هست يا خير؟ آيا استانداردهاي لازم را دارد يا خير؟ اينها سوالاتيست که در صورت تداوم گرايش مردم به سمت سوخت گاز، بايد از سوي مسئولان، پاسخ داده شوند. دبير انجمن خودروسازان در اين باره به باشگاه خبرنگاران جوان گفته است: هماکنون مشکلي در تامين قطعه براي توليد خودروهاي گازسوز وجود ندارد و اگر تقاضا براي اين خودروها افزايش يابد، روند عرضه آن بيشتر از گذشته خواهد شد. به گفته احمد نعمت بخش، با گازسوز کردن خودروها در مصرف بنزين صرفهجويي خواهد شد. دبير انجمن صنايع همگن نيرومحرکه و قطعهسازان نيز اظهار کرده است: خودروهاي دوگانهسوزي که تنظيمات کارخانه دارند، از استانداردهاي لازم برخوردارند و مشکلي از اين نظر وجود ندارد. آرش محبينژاد افزوده است: افرادي که خودروهاي خود را به دوگانهسوز تبديل ميکنند ممکن است با مشکلاتي مواجه شوند. او تصريح کرده است: به دليل افزايش تقاضا قطعا تمرکز در توليد خودروهاي دوگانهسوز بيشتر خواهد شد اما توان اينکه به سمت توليد خودروهاي دوگانهسوز برويم را داريم. اکنون مشخص نيست که آيا خودروسازان در طرحهاي دوگانهسوز کردن خودروها مشارکت خواهند کرد تا اين طرحها با نظارت و امنيت فني بيشتري انجام شوند يا خير. زيرا هنوز مشخص نيست کارگاههاي دوگانهسوز کردن خودروها با کدام استانداردها مشغول به چنين فعاليتي هستند. اين امريست که با امنيت جاني مردم سر و کار دارد و در صورت خطرساز بودن اين اقدامات، براي دولت نيز هزينهساز خواهد بود.
ورود بخش خصوصي به ساخت جايگاههاي CNG
موضوع مهم ديگر در زمينه رشد استفاده از گاز بهعنوان سوخت خودرو، مساله جايگاههاي عرضه است. در حال حاضر 2400 جايگاه CNG در کشور فعال است که در اين جايگاهها نيز بيش از 2478 کمپرسور نصب شده است. گفته ميشود نصب کمپرسور در 91 جايگاه نيز در دست اقدام است. اين در حاليست که يکي از مهمترين دلايل عدم استقبال از خودروهاي گازسوز يا دوگانهسوز در سالهاي قبل، کمبود جايگاههاي در دسترس و صفهاي طولاني گاز بوده است. از همين رو به نظر ميرسد اين ظرفيت وجود داشته باشد که دولت در جهت ايجاد جذابيت براي سرمايهگذاري بخش خصوصي براي ساخت و تجهيز جايگاههاي CNG، مشوقهايي را قرار دهد تا اکنون که استقبال از خودروهاي گازسوز و دوگانهسوز افزايش يافته و حتي افراد به دنبال دوگانهسوز کردن خودروهاي خود هستند، سرمايهگذاري مثبتي در جهت مرتفعساختن مشکلات اين بخش نيز صورت پذيرد. در اين صورت بخش خصوصي ميتواند با استفاده از ايدههاي نو و نظارتهاي دقيق با کمک بخشهاي دولتي، عرضه گاز مورد نياز خودروها را در شهرستانها نيز گسترش دهد.
افزايش سهم گاز از سبد انرژي
از سوي ديگر اعلام شده است که ميانگين مصرف CNG پس از سهميهبندي بنزين نزديک به 22 ميليون متر مکعب در روز بوده که نسبت به گذشته دو ميليون متر مکعب افزايش داشته است. اين در حاليست که پيش از اين اعلام ميشد به دليل فاصله اندک نرخ گاز و بنزين، افراد تمايل چنداني به سمت خودروهاي گازسوز ندارند و اتومبيلهاي بنزيني را ترجيح ميدهند. اکنون نيز اگرچه برخي کارشناسان اظهار ميکنند که در آيندهاي نه چندان دور، نرخ سوختهايي نظير گاز و گازوئيل نيز با افزايش همراه خواهد بود، اما گرايش به سمت خودروهاي گازسوز ميتواند فوايد مهمي نيز داشته باشد. عباس هشي، تحليلگر مسائل اقتصادي، در گفتوگو با «آرمانملي» با تاکيد بر امکان افزايش نرخ گاز و گازوئيل، ميگويد اين قانون عرضه و تقاضاي بازار است و دير يا زود نرخ اين سوختها نيز بالا خواهد رفت. با اين حال، گفته ميشود ميزان مصرف گاز در سبد انرژي ايرانيان تنها 13 درصد است و اين در حاليست که ايران داراي بزرگترين ذخاير انرژي جهان است. اين معيار از اين منظر مهم است که قرار بوده اين سهم به 75 درصد افزايش يابد. اکنون اگرچه پيشبيني ميشود نرخ گاز نيز در مسير اجراي کامل قانون هدفمندي با افزايش روبهرو شود اما دستکم ميتواند هدفگذاري افزايش سهم گاز از سبد انرژي را تحقق بخشيده و سوخت پاک را جايگزين آلايندهها کند.
