نصب فیلتر دوده در پیچ وخم تامین بودجه
طي ساليان اخير مجموعه قوانين، مقررات و آييننامه و... در راستاي بهبود وضعيت هوا وضع شده و در اين ميان براي دستگاههاي دخيل از جمله شهرداري تهران نيز وظايفي تعيين شده است. يکي از وظايف تعريف شده براي شهرداري تهران لزوم نصب فيلتر دوده روي اتوبوسهاي ناوگان حمل ونقل عمومي بوده است؛ بهگونهاي که در سال 93 بر اساس مصوبه هيات دولت، نصب «فيلتر جاذب دوده» به منظور کاهش آلودگي هوا الزامي شده و خودروسازان با وجود مخالفتهاي گسترده، مجبور به اجراي اين مصوبه محيطزيستي شدهاند و حتي آرش حسيني ميلاني، رئيس کميته محيطزيست شوراي شهر با اشاره به اهميت نصب فيلتر دوده روي خودروها، تاکيد دارد: در شرايطي که خودروسازان در يکي دو سال گذشته بيشترين سود و استفاده را از تحولات اقتصادي بردهاند و به بهانه تحريمها، خودروهايشان را با همان کيفيت و بلکه کمتر و صدالبته با قيمت بيشتر فروختهاند، با همان بهانه تحريمها ميخواهند از انجام کمترين وظيفه در راستاي قانون هواي پاک شانه خالي کنند.وي با بيان اينکه عدمالزام نصب فيلتر دوده، بازي کردن با جان مردم است، يادآور ميشود که اگر بخواهيم در پايتخت هزاران خودروي ديزلي غيراستاندارد داشته باشيم، وضعيت آلودگي هواي تهران مجددا وارد شرايط ناسالم خواهد شد. درواقع عدمالزام نصب فيلتر دوده، يک عقبگرد آشکار و در تضاد روشن با حقالناس، منافع عمومي و مصالح مردم است؛ چراکه بهصورت بسيار مستقيم به سلامت و بهداشت مردم صدمه وارد ميکند. همچنين محسن پورسيدآقايي، معاون حمل و نقل و ترافيک شهرداري تهران با اشاره به لزوم استفاده از فيلتر دوده در اتوبوسهاي شهري اظهار ميکند: استفاده از فيلتر دوده يک رويکرد و استاندارد جهاني محسوب ميشود. چندين سال است که شهرهاي بزرگ دنيا با يکديگر متحد شدهاند تا همه خودروهاي ديزلي و اتوبوسهاي شهري خود را مجهز به فيلتر دوده کنند. تجربه ثابت کرده است که استفاده از فيلتر دوده باعث صفر شدن خروجي ذرات معلق و کربن ميشود، به همين منظور در شهرهاي بزرگ دنيا از اين فيلتر استفاده ميشود. وي با بيان اينکه در ايران هم تعدادي فيلتر دوده بهصورت آزمايشي نصب شده است، ادامه ميدهد: نتايج استفاده از فيلتر دوده کاملا موفقيتآميز بوده است و در اين چند سال اگزوز اتوبوسها 100 درصد تميز هستند. بنابراين با اين تجربه موفق حتما ميتوان اين کار را ادامه داد و اتوبوسهاي تهران را به فيلتر دوده مجهز کرد. به گزارش ايسنا، با وجود آنکه مديران شهري و اعضاي شوراي شهر بر لزوم نصب فيلتر دوده روي اتوبوسهاي پايتخت تاکيد کردهاند اما در جريان بررسي لايحه شهرداري تحتعنوان «انتشار سه هزار ميليارد تومان اوراق مشارکت براي توسعه حمل و نقل»، اعضاي شوراي شهر تهران در دوم دي ماه سال گذشته، به اختصاص بخشي از اوراق مشارکت به خريد فيلتر دوده راي منفي دادهاند و به همين دليل خريد فيلتر دوده از محل سه هزار ميليارد تومان اوراق مشارکت حذف شده است. با اين تصميم شوراي شهر، يکي از منابع مهم خريد فيلتر دوده، از رديفهاي کمک حذف شده و سر فيلتر دوده از کمکها بيکلاه مانده است! اين تصميم شوراي شهر در حالي بود که پيش از اين نيز عليرضا رئيسي، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي در نامهاي خطاب به رئيس شوراي شهر تهران در مورد لزوم تجهيز اتوبوسهاي ديزلي شهر تهران به فيلتر دوده نوشت: «بر اساس مصوبات هياتوزيران کليه اتوبوسهاي درونشهري ديزلي بايد مجهز به فيلتر دوده باشند. لذا خواهشمند است ضمن بررسي عواقب موضوع در شوراي شهر، نسبت به الزام شهرداري تهران به نصب فيلتر دوده روي اتوبوسهايش اقدام لازم را مبذول فرماييد.»
نامهنگاري دولتيها براي فيلتر دوده
در خرداد سال جاري نيز عيسي کلانتري، رئيس سازمان محيطزيست در نامهاي خطاب به نمکي، وزير بهداشت با موضوع لزوم حضور موثر وزارت بهداشت به موضوع کاهش و حذف آلودگي دوده ديزل از هواي کلانشهرها نوشت: «بارها در مکاتبات متخصصان آن وزارتخانه هشدار و تاکيد شده است که دود ديزل بر اساس گزارش سازمان جهاني بهداشت، سرطانزاست و نقش بسزايي در افزايش بيماريهاي قلبي و عروقي دارد. شهروندان بسياري از شهرها در حملونقل عمومي و خودروهاي حمل کالا و خدمات شهري مواجهه بسياري با دود ديزل دارند و الزام کنترل آلايندگي ديزل با استفاده از نصب فيلتر دوده روي خودروهاي نوشماره و در حال حرکت ديزل طي مصوبه هياتوزيران و نيز مصوبات متعدد بعدي در کارگروه ملي کاهش آلودگي هوا مورد تاکيد قرار گرفته است. اين در حالي است که برخي دستگاههاي دولتي از انجام تکاليف قانوني خود سر باز ميزنند و هزينه آلودگي ديزل بر اساس بار بيماريها و مرگو مير که چندين برابر هزينه بهسازي سيستمهاست، عملا تاوان سنگين آن توسط آن وزارتخانه پرداخت ميشود. سازمان حفاظت محيطزيست گزارشي جامع از آلودگي ديزل اثرات بهداشتي و سلامتي، نحوه رفع آلودگي و تجارب جهاني به همراه مستندات قانوني در دو مجموعه تهيه کرده که تقديم ميشود. لازم به ذکر است استفاده از انواع سامانههاي پالايش دود در خودروهاي ديزلي در دنيا مرسوم است و ميتواند گامي موثر براي اجراي اهداف آن وزارتخانه در پيشگيري از بيماريهاي پرهزينه باشد. بر اين اساس خواهشمند است دستور فرماييد: برآورد سالانه هزينههاي مستقيم آلودگي هوا در دستور کار قرار گيرد. پيشنهاد ميشود وزارت بهداشت، اجراي مصوبات دولت براي کاهش و حذف دوده ديزلي را در دستور کار خود قرار دهد.»
3000 اتوبوس ديزلي فاقد فيلتر دوده هستند
بنابر اين گزارش، نامهنگاريها ادامه داشته و حتي موضوع فيلتر دوده از محدوده مديريت شهري خارج شده است به گونهاي که سعيد نمکي، وزير بهداشت را دست به قلم کرده و وي در نامهاي خطاب به حناچي شهردار تهران نوشته است: «مطابق مصوبات هيات وزيران کليه خودروهاي ديزلي درون و برونشهري بايد مجهز به فيلتر دوده باشند. مطابق گزارش سازمان بهداشت جهاني ذرات دوده خروجي از خودروهاي ديزلي سرطانزاي قطعي است. متاسفانه در شهر تهران بيش از سه هزار اتوبوس ديزلي خطوط BRT فاقد فيلتر دوده بوده و سالانه هر اتوبوس بيش از 40 هزار کيلومتر در شهر تهران تردد ميکند که مقدار زيادي ذرات دوده سرطانزا را در هوا منتشر کرده و تهديدي براي سلامت ساکنان شهر تهران و استفادهکنندگان از اين وسايل نقليه است. شايسته است دستور اقدام لازم مبنيبر نصب فيلتر دوده روي اتوبوسهاي عمومي و ساير خودروهاي ديزلي سنگين را مبذول فرماييد.»
هر فيلتر دوده،100ميليون تومان
به گزارش ايسنا، چندي پيش نيز پيروز حناچي، شهردار تهران در نامهاي خطاب به نمکي، وزير بهداشت نوشت: «شرکت واحد اتوبوسراني و حومه با عنايت به اهداف و تکاليف تبيين شده در اسناد و مقررات بالادستي و همچنين مصوبات و الزامات شوراي شهر تهران مبنيبر کاهش آلودگي هوا و نيز رفع منابع آلايندگي ناشي از تردد وسايل حملونقل عمومي، ناوگان ديزلي شهر تهران اقدامات و تمهيدات ويژهاي را پيگيري کرده که ميتوان به پيگيري و انجام فعاليتهاي موثر به منظور فراهمسازي زيرساختهاي مورد نظر براي نصب فيلترهاي جذب دوده روي اتوبوسهاي ديزلي درونشهري و فراهمسازي زيرساختها به منظور ارتقاي استاندارد سوخت مصرفي ناوگان (يورو4) اشاره کرد.»حناچي نوشت: «همچنين با بهرهگيري از نتايج تجارب، ظرفيتهاي موجود و مطالعات علمي مراکز دانشگاهي و تحقيقاتي نسبت به اجرا و پيادهسازي برنامه تامين و تجهيز اتوبوسهاي تحت پوشش اتوبوسراني تهران به فيلترهاي جذب دوده بر اساس زمانبندي اقدام کرده است که بر اين اساس 50 فيلتر دوده تا شهريور 98 نصب شده است. بر اساس قرارداد منعقد شده تا ابتداي اسفند ماه نيز 100 فيلتر دوده ديگر منعقد ميشود و بر اين اساس هر ماه تعداد 25 دستگاه اتوبوس به فيلتر دوده مجهز خواهند شد.»وي با بيان اينکه تعداد 50 عدد فيلتر جذب دوده با هدف شناسايي مشکلات و برطرف کردن ايرادات فني و تکنيکي به صورت پايلوت روي اتوبوسهاي دوکابين و تککابين نصب شده است، گفت: اما ادامه روند اجرا با مشکلاتي روبهرو است که ميتوان به محدوديتهاي مالي با توجه به تورم و افزايش شديد قيمتها به عنوان يکي از اين مشکلات اشاره کرد؛ به طوري که نصب هر دستگاه فيلتر جذب دوده به اعتباري بالغ بر 100 ميليون تومان نيازمند است. اين در حالي است که دستيابي به ضريب کدري متناسب جهت نصب فيلتر روي اتوبوس، بومي نبودن تکنولوژي و عدمساخت داخل که منجر به واردات فيلترها از کشورهاي خارجي شده و همچنين عدمتمايل خودروسازان داخلي به همکاري در فرآيند تجهيز اتوبوسهاي توليد داخل به فيلتر جذب دوده از ديگر مشکلات نصب فيلتر دوده روي اتوبوسها است و مشکلات و موانع مربوط به تحريمها و واردات فيلترهاي جاذب دوده از کشورهاي سازنده نيز يکي ديگر از مشکلات خريد و نصب فيلتر دوده است. اين روزها که شاخص کيفيت هوا در شرايط ناسالم قرار دارد، شايد بيش از هر زمان ديگري توجه به دود خروجي از اگزوز خودروهاي پرتردد اهميت يافته است. حالا که مسئولان متولي نيز بر ضرورت نصب فيلتر دوده تاکيد دارند، شايد زمان آن رسيده که فارغ از گفتوشنودها، دست به کار شوند و براي فيلترهاي گران دوده که در اين روزهاي بيپولي شهرداري تهران، بار سنگيني براي مديريت شهري به حساب ميآيند، فکري کنند.
