آنتيبيوتيکها براي درمان آنفلوآنزا مفيد نيستند
پزشک و متخصص داخلي، مصرف آنتيبيوتيکها را براي درمان آنفلوآنزا مفيد ندانست و به بيماران مبتلا با اين بيماري توصيه کرد از داروهاي ضدويروسي استفاده کنند.مقاومت آنتيبيوتيکي باکتريها يکي از بزرگترين چالشهاي موجود براي حوزه سلامت در جهان است که تنها با بازنگري در مصرف نابجا و بيرويه از آنتيبيوتيکها ميتوان آن را کنترل و مديريت کرد.آنتيبيوتيکها داروهايي هستند که به ما در مبارزه با عفونتهاي ناشي از باکتريها کمک ميکنند. آنها با از بينبردن يا توقف رشد باکتريهايي که در بدن هستند عمل ميکنند. اين داروها به اشکال مختلفي از جمله قرص، آمپول، پماد، قطره و غيره وجود دارند.براي بيماراني که عفونتهاي جدي باکتريايي دارند، آنتيبيوتيکها ميتوانند جان بيماران را نجات دهند.براساس گزارش سازمان جهاني بهداشت، ميانگين مصرف آنتيبيوتيک تجويزي در نسخههاي پزشکي در دنيا، 30 درصد است و براساس گزارشهاي بهدست آمده از کميتههاي نظارت بر تجويز و مصرف منطقي دارو در ايران، در بازه زماني سالهاي 1390 تا 1396، درصد نسخ حاوي آنتيبيوتيک کاهش چشمگيري داشته است به نحوي که از ميانگين کشوري آنتيبيوتيک تجويزي در نسخههاي پزشکان ايراني از 45 درصد در سال 1390، به ميانگين 34.75 درصد در سال 1396 کاهش يافته است.عباس رنجبري پزشک و متخصص داخلي درباره اينکه آنتيبيوتيکها چه زماني مفيد هستند، به ايرنا گفت: آنتيبيوتيکها ميتوانند به مقابله با عفونتهاي ناشي از باکتريها کمک کنند. برخي عفونتهاي باکتريايي رايج که با آنتيبيوتيکها درمان ميشوند، شامل گلودرد، عفونتها ريه، ادراري و مثانه و غيره هستند؛ اما آنتيبيوتيکها در عفونتهاي ناشي از ويروسها کارايي ندارند و براي درمان سرماخوردگي مفيد نيستند، زيرا سرماخوردگي در اثر ويروس ايجاد ميشود.وي افزود: آنتيبيوتيکها براي درمان آنفلوآنزا نيز مفيد نيستند، زيرا آنفلوآنزا توسط ويروس ايجاد ميشود. مبتلايان به آنفلوآنزا ميتوانند با داروهاي موسوم به داروهاي ضدويروسي که با آنتيبيوتيکها متفاوت هستند درمان شوند.رنجبري با بيان اينکه آنتيبيوتيکها در درمان بيشتر موارد گلودرد مفيد نيستند، زيرا گلودرد معمولا در اثر ويروس ايجاد ميشود، ادامه داد: آنتيبيوتيکها در بيشتر موارد سينوزيت مفيد نيستند زيرا سينوزيت معمولا توسط ويروس ايجاد ميشود. سينوزيتي که بهعنوان يک عفونت ويروسي شروع ميشود ميتواند به يک عفونت باکتريايي تبديل شود، اما اين امر زمان ميبرد. اگر علائم کمتر از 10 روز ادامه داشته، نبايد آنتيبيوتيک مصرف کنيد، مگر اينکه تب بالا نيز داشته باشيد و پزشک آن را تجويز کند.اين متخصص داخلي گفت: با توجه به اينکه آنتيبيوتيکها روي عفونتهاي ناشي از ويروسها اثري ندارند، بعضي اوقات مردم به اشتباه تصور ميکنند که در موارد ويروسي، مصرف دارو مفيد است، اين باور نادرست از آنجا نشأت ميگيرد که آنها آنتيبيوتيک را براي عفونت ويروسي مصرف کرده و سپس بهتر شدهاند.
تجويز آنتيبيوتيک فقط توسط پزشک
رنجبري ادامه داد: وقتي پزشک براي بيمار آنتيبيوتيک تجويز ميکند، بايد آن را مصرف کرد، هرگز نبايد آنتيبيوتيکهايي را که براي شخص ديگري تجويز شده، استفاده کرد، همچنين نبايد آنتيبيوتيکهايي را که براي درمان بيماري قبلي تجويز شده را مصرف کنيد، در هنگام تجويز آنتيبيوتيک، پزشکان بايد آنتيبيوتيک مناسب را براي يک عفونت خاص انتخاب کنند زيرا همه آنتيبيوتيکها روي همه باکتريها موثر نيستند.وي تصريح کرد: اگر فردي به عفونت باکتريايي مبتلا بوده، پزشک ممکن است بخواهد نوع باکتري و اينکه کدام يک از آنتيبيوتيکها ميتواند آن را از بين ببرد را بررسي کند اين کار را با گرفتن نمونه و «کشت» دادن باکتريها در آزمايشگاه انجام ميدهند. اما انجام کشت در مورد بيماري که قبلا آنتيبيوتيک را شروع کرده فايدهاي ندارد.اين استاد دانشگاه گفت: در واقع بسياري از افرادي که فکر ميکنند به آنتيبيوتيکها حساسيت دارند، در اشتباه هستند، اگر فرد بعد از مصرف آنتيبيوتيک دچار حالت تهوع شد به اين معني نيست که به آن حساسيت دارد. حالت تهوع يک عارضه جانبي مشترک بسياري از آنتيبيوتيکها است.رنجبري، کهير، تورم لب يا زبان، مشکل در بلع يا نفس کشيدن را از علائم آلرژي به آنتيبيوتيک دانست و افزود: اگر به دارو حساسيت خيلي شديدي داشته باشيد علائم آلرژي جدي ميتوانند درست بعد از شروع مصرف آنتيبيوتيک شروع شوند.از طرف ديگر علائم کمتر جدي، اغلب يک روز بعد يا ديرتر شروع ميشوند. در صورت بروز علائم فوق حتما با پزشک يا داروساز خود مشورت کنيد.
عوارض جانبي
وي گفت: آنتيبيوتيکها باعث عوارض جانبي مانند تهوع، استفراغ و اسهال ميشوند. آنها حتي ميتوانند احتمال ابتلا به انواع ديگري از عفونت مانند عفونتهاي قارچي زنان را افزايش دهند، آلرژي به آنتيبيوتيکها شايع بوده و بيمار ممکن است علائم حساسيت به آنتيبيوتيکها را حتي اگر قبلا مشکلي با آن نداشته باشد نشان دهد.رنجبري ادامه داد: استفاده بيش از حد از آنتيبيوتيکها منجر به مقاومت آنتيبيوتيکي ميشود. افرادي که به عفونتهاي ناشي از باکتريهاي مقاوم به آنتيبيوتيک مبتلا هستند، اغلب بايد در بيمارستان بستري شوند و با آنتيبيوتيکهاي مختلفي درمان شوند. بيماران حتي ممکن است در اثر اين عفونتها جان خود را از دست بدهند، زيرا هيچ آنتيبيوتيکي براي درمان آنها وجود ندارد.
در تجويز دارو به پزشک اصرار نکنيد
وي گفت: با مصرف صحيح و فقط در صورت نياز آنتيبيوتيکها ميتوانيد به کاهش گسترش باکتريهاي مقاوم به دارو کمک کنيد و در مورد تجويز داروي آنتيبيوتيک به پزشک خود اصرار نکنيد. بهعنوان مثال، بسياري از والدين انتظار دارند که پزشکان آنتيبيوتيک را براي هر نوع عفونت گوش در کودک بلافاصله تجويز کنند. اما متخصصان توصيه ميکنند که در برخي شرايط زير نظر پزشک تاخير ميتواند بسياري از عفونتهاي گوش را بدون آنتيبيوتيک بهتر کند.وي گفت: بسياري از آنتيبيوتيکهايي که براي انسانها و حيوانات تجويز ميشود غيرضروري هستند و مصرف بيش از حد يا نامناسب آنها ميتواند به ايجاد باکتريهاي مقاوم کمک کند. در صورت استفاده صحيح، آنتيبيوتيکها ميتوانند به از بين بردن باکتريهاي بيماريزا کمک کنند. اما اگر در صورت ابتلا به بيماريهاي ويروسي مانند آنفلوآنزا آنتيبيوتيک مصرف شود، اين دارو روي ويروسهاي بيماريزا اثر نميگذارد. در عوض، طيف گستردهاي از باکتريها را در بدن شما از بين ميبرد.اين متخصص داخلي تاکيد کرد: هيچکس نميتواند بهطور کامل از خطر عفونتهاي مقاوم جلوگيري کند، اما برخي افراد بهعنوان مثال افراد مبتلا به بيماريهاي مزمن در معرض خطر بيشتري نسبت به سايرين قرار دارند. اگر آنتيبيوتيکها اثربخشي خود را از دست دهند، ما توانايي درمان عفونتها و کنترل تهديدات بهداشت عمومي را از دست ميدهيم. در واقع بسياري از پيشرفتهاي پزشکي از جمله تعويض مفصل، پيوند عضو، معالجه سرطان و درمان بيماريهاي مزمن مانند ديابت، آسم و آرتريت روماتوئيد به توانايي مبارزه با عفونتها با استفاده از آنتيبيوتيکها بستگي دارد.
