اختلال در چرخش اطلاعات سهام‌داران بورس با قطع اینترنت

آرمان ملي- سوسن يحيي‌پور: پس از سهميه‌بندي بنزين و افزايش نرخ آن، اعتراضات و انتقاداتي نسبت به اين تصميم و نحوه اجراي آن شکل گرفت که درنهايت شوراي امنيت ملي تصميم به ايجاد محدوديت در دسترسي به اينترنت جهاني گرفت و اختلالاتي در شبکه ارتباطي مردم به وجود آمد. شايد هدف از اين تصميم آرام‌کردن فضاي موجود و جلوگيري از بروز شايعات و اخبار جعلي باشد، اما امروزه با گسترش ضريب نفوذ اينترنت در ميان مردم بسياري از فعاليت‌هاي اقتصادي از طريق اينترنت و شبکه‌هاي مجازي صورت مي‌گيرد. يکي از اين فعاليت‌ها مربوط به بازار سرمايه و انجام معاملات برخط بورس است. با اينکه در اين چند روز استفاده از اينترنت ملي امکان دسترسي به سايت سازمان بورس و کارگزاري‌ها را فراهم آورده، اما به هر حال بسياري از فعالان اين بازار از طريق کانال‌هاي تلگرامي به اخبار مربوطه به اطلاعات دست مي‌يابند و به خريد و فروش سهام مي‌پردازند که در اين چند روز با مشکل مواجه شده‌اند. همين مشکل باعث شد تا سعيد اسلامي‌بيدگلي، عضو شوراي عالي بورس، مشکلات قطع اينترنت را در کاهش شاخص سهام بورس بي‌تاثير نداند. در اين زمينه «آرمان ملي» گفت‌وگويي با حميد ميرمعيني، کارشناس بورس و بازار سرمايه، انجام داده است که در ادامه مي‌خوانيد.

در پي افزايش قيمت بنزين اعتراضاتي در شهرهاي مختلف شکل گرفت که درنهايت منجر به قطعي اينترنت شد. در اين زمينه برخي از کارشناسان اين تصميم را منجر به اختلال در انجام معاملات برخط و روند نزولي شاخص بورس مي‌دانند. قطعي اينترنت چه تاثيري بر معاملات بازار سرمايه و شاخص بورس مي‌گذارد؟

قطعي اينترنت تاثير چشمگيري بر معاملات برخط بورس نگذاشته است. زيرا فعالان آنلاين بورس مي‌توانند از خدمات اينترنت ملي استفاده کنند و از اين طريق به سايت‌هايي که منشا داخلي دارند دسترسي داشته باشند. در اين زمينه فقط افرادي که در خارج از ايران اقدام به سرمايه‌گذاري در بورس کرده‌اند با محدوديت‌هايي مواجه هستند که البته من از سطح دسترسي آنها اطلاع خاصي ندارم. اما در اين چند روز سايت‌هاي داخلي در دسترس بوده‌اند. البته در اين زمينه ممکن است ناآشنايي سهام‌داران و بي‌اطلاعي آنها از اخبار اختلالاتي را در معاملات به وجود آورده باشد. نکته ديگر به کاهش سرعت اينترنت مربوط مي‌شود که اين امر نيز به خودي‌خود مي‌تواند موجبات کاهش معاملات را به وجود آورد.

عده‌اي از سهام‌داران، به‌ويژه آنهايي که تازه‌وارد هستند از طريق شبکه‌هاي اجتماعي به اخبار سهام دسترسي دارند و با ارتباطاتي که دارند به خريد و فروش سهام مي‌پردازند. آيا اين امر باعث نمي‌شود که آنها مدتي از بازار خارج شوند؟

بله نکته اصلي به همين موضوع مربوط مي‌شود؛ به هر حال افراد از طريق اخبار و اطلاعاتي که از طريق شبکه‌هاي مجازي و يا جست‌وجو در مرورگر گوگل به دست مي‌آورند، ممکن است اقدام به خريد و فروش سهام کنند. به هر حال اکنون با قطعي اينترنت چرخش اطلاعات دچار ضعف شده و بيشتر سهام‌داران نسبت به اين موضوع نگراني‌هايي را مطرح مي‌کنند و در تنگنا قرار گرفته‌اند. اما در کل بازار سرمايه بيش از آنکه تحت تاثير قطعي اينترنت باشد، متاثر از مسائل ديگري که در حوزه‌هاي سياسي و اقتصادي شکل‌گرفته نوسان دارد. به هر حال در اين چند روز اعتراضاتي در شهرهاي مختلف شکل گرفته که اين اتفاقات در همه‌جاي دنيا اثرگذاري منفي بر شاخص بورس دارد. گذشته از اين، تغيير در نرخ حامل‌هاي انرژي سودآوري شرکت‌ها را تحت تاثير قرار مي‌دهد. اين عوامل روي فعاليت تمام سهام‌داران خرد و کلان و تاثير مي‌گذارد و به‌مراتب نقش تعيين‌کننده‌تري نسبت به اينترنت دارد. بنابراين انتظار مي‌رود که اگر تغييراتي شکل مي‌گيرد، بازار واکنش مثبتي نشان دهد، اما چنانچه شرايط به همين منوال پيش برود به نظر مي‌رسد به دليل محدوديت‌هاي مختلف سياسي و اقتصادي، بورس هم دچار رکود و تشديد رکود شود. از طرف ديگر هم اين امر باعث مي‌شود که شرکت‌ها نتوانند آن‌طور که لازم است محصولات خود را بفروشند. علاوه بر اين، افزايش قيمت حامل‌هاي انرژي بر بهاي تمام‌شده کالاهاي مختلف هم تاثير مي‌گذارد و حاشيه سود شرکت‌ها را پايين مي‌آورد. به هر حال، اين اتفاقي نيست که بخواهيم براي آن وجه مثبتي قائل شويم. به هر حال بنزين کالايي استراتژيک در اقتصاد ايران به حساب مي‌آيد و پيرو تاثير منفي که بر متغيرهاي کلان اقتصادي مي‌گذارد، بايد شاهد اثرگذاري آن بر شاخص بورس هم باشيم.

اکنون بسياري از فعالان بورس اين پرسش را مطرح مي‌کنند که با بالارفتن نرخ بنزين سهام چه شرکت‌هايي سودآور و سهام کدام شرکت‌ها زيان‌ده مي‌شود. اگر به طور خاص به بررسي آنها بپردازيم؛ پاسخ شما به اين پرسش چيست؟

اصولا خود بنزين تاثير مستقيمي روي سودآوري يا زيان‌دهي شرکت‌هاي فعال در بورس نمي‌گذارد. اين کالا مي‌تواند در کليت اقتصاد اثرگذار باشد؛ بر اين اساس نبايد آن را با شاخص‌هاي کلان اقتصادي اشتباه گرفت و قيمت آن را تجزيه و تحليل کرد. اما شايد اين تصميم آغازي براي تغيير قيمت ساير حامل‌هاي انرژي باشد و اصلاح نظام يارانه‌اي کشور باشد. بدين شکل که بايد پس از اين باعث شاهد تغيير قيمت آب، گاز، گازوئيل و ... باشيم که در اين صورت يارانه پنهاني که صنايع دريافت مي‌کنند قطع مي‌شود. به هر حال بسياري از صنايع هزينه‌هاي صنايع وابستگي زيادي به گاز و گازوئيل دارد و حمل و نقل آنها با استفاده از اين انرژي‌‌هاي انجام مي‌پذيرد. بالطبع افزايش قيمت اين حامل‌هاي انرژي تاثير زيادي روي سودآوري شرکت‌ها مي‌گذارد و در واقع حاشيه سود آنها را به حداقل مي‌رساند. اکنون نيز به نظر مي‌رسد قيمت بنزين روي کليت اقتصاد تاثير بگذارد. در صورتي که اصلاحي صورت نگيرد رکود تورمي اقتصاد تشديد مي‌يابد و متقاضيان رفته‌رفته از بازار خارج مي‌شوند. در اين صورت است که رونق از بازار رخت مي‌بندد و متاثر از اقتصاد کلان سوددهي خود را از دست مي‌دهد. به هر ترتيب نمي‌توان سود و زيان سهام شرکت‌ها را وابسته به يک متغير دانست، در اين بين اخبار متعددي وجود دارند که بايد آنها را در کنار يکديگر قرار داد و به يک تحليل درست دست يافت. اما بالطبع نرخ بنزين به خودي‌خود روي سهام صنايع تاثير مي‌گذارد، اما ممکن است درباره شرکتي خاص اتفاق مثبتي رخ داده باشد که وزن بيشتري نسبت به گراني بنزين داشته باشد.