فرونشست زمین در کمین پایتخت
«تهران روزي يک ميليمتر نشست ميکند» اين خبر را انوشيروان محسنيبندپي استاندار تهران در جلسه مديريت بحران تهران اعلام کرد و گفت: بايد هر چه سريعتر نسبت به پاککردن سفرههاي زيرزميني اقدام شود همچنين شنچالهها بايد هر چه زودتر شناسايي و با رعايت موارد ايمني، خطرپذيري آنها را به حداقل برسانيم تا از طريق برخي از کانالها، آب را به سمت دشتهايي که فرونشست دارند هدايت کنيم.فرونشت زمين از جمله پديدههاي انسانساز است، بلايي محسوب ميشود که بشر روي دست طبيعت ميگذارد و در بسياري از مواقع دامن خود انسان را هم ميگيرد.به گزارش فارس، بنا به تعريف يونسکو، فرونشست عبارت است از فروريزش و يا نشست سطح زمين که به علتهاي متفاوتي در مقياس بزرگ روي ميدهد. بهطور معمول اين اصطلاح به حرکت قائم رو به پايين سطح زمين گفته ميشود. عوامل متعددي باعث ايجاد اين پديده ميشود.از جمله اين پديدهها آبشدگي يخها، حرکت آرام زمين، خروج گدازه و عمليات انساني نظير معدنکاري يا برداشت آبزيرزميني و نفت است.موضوع فرونشت زمين از خطراتي است که بسياري از کارشناسان و مديران به مسؤولان شهري اعلام کردهاند و خواستار رسيدگي و کاهش مشکل در اين زمينه جهت پيشگيري از عواقب جبران ناپذير شدهاند.همچنين پژوهشگران مرکز تحقيقات علوم زمين آلمان (GFZ) ÈÇ ÈÑÑÓí ÏÇÏååÇí ãÇåæÇÑåÇí Èíä ÓÇáåÇí 2003 æ 2017 ãÊæÌå äÔÓÊ Òãíä ÏÑ ÊåÑÇä ÔÏåÇäÏ.ÈÑÎí ŽæåÔÑÇä ÌåÇä äíÒ ãÚÊÞÏäÏ ˜å ÊåÑÇä ÈÇáÇÊÑíä äÔÓÊ Òãíä ÑÇ ÏÑ ÌåÇä ÏÇÑÏ.
فرونشت يک مشکل ملي است
علي بيتاللهي، مدير بخش زلزله در مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن وزارت راه و شهرسازي معتقد است فرونشست در کشور يک موضوع ملي و اتفاقي است که در حال حاضر در اغلب دشتهاي کشور در حال رخ دادن است و بهلحاظ آنکه در برخي از مناطق شهري، اين موضوع پديد آمده و آسيبها و خسارتهايي نيز بهدنبال داشته، مورد توجه قرار گرفته است و در حالي که از سالها پيش موضوع فرونشست با شروع خشکسالي از يکسو و برداشت آبهاي زيرزميني از سوي ديگر تشديد شده بود.در مورد فرونشست زمين بسياري هشدار داده و درخواست رسيدگي کردهاند. نامه نوشته و تذکر دادهاند. مسعود شفيعي رئيس سازمان نقشهبرداري کشور از جمله هشداردهندگان خطر فرونشت تهران است. وي اخيرا نسبت به پيامد نابودي سفرههاي آب زيرزميني کشور هشدار داد و گفت: فرونشست وابسته به تغييرات سطح سفرههاي آب زيرزميني است و نشان ميدهد منابع آب در حال کاهش است و سرزمين ما دچار مرگ تدريجي ميشود.
نامه رئيس سازمان نقشهبرداري به شوراي شهر
مسعود شفيعي، خرداد امسال هم در نامهاي خطاب به محمد عليخاني، عضو شوراي شهر، با اشاره به مساله فرونشست تهران اعلام کرد: فرونشست اگر چه در کوتاه مدت، کمتر منجر به بروز خطرهاي ناگهاني و فاجعه باري مانند فروچاله و تخريبهاي آشکار شود، اما در آينده ميتواند سبب خسارتهاي ترميمناپذيري شود.وي ضمن اشاره به محدودههاي در معرض خطر پايتخت در اين نامه هشدار داد: بيشترين ميزان فرونشست در پايتخت مربوط به جنوب غربي آن، حوالي اتوبان آزادگان و شهرستانهاي شهريار و ورامين است و نظر به آسيبي که اين پديده به زير ساختهاي شهري اعم از خيابانها، پلها، بزرگراهها، پيساختمانها، خطوط آبرساني، گاز و فاضلاب ميرساند و فعاليتهاي عمراني و خدمت رساني ارگانها و سازمانهاي دولتي و خصوصي را دستخوش تغيير ميکند.محمد عليخاني، رئيس کميسيون عمران و حمل و نقل شوراي شهر تهران همان زمان در پاسخ به نامه رئيس سازمان نقشهبرداري کشور، اظهار داشت: قرار شد جلسهاي با معاونت عمراني سازمان نقشهبرداري داشته باشيم و موضوعات مربوط به فرونشست را بررسي کنيم.وي افزود: نامه مربوطه به معاونت عمراني شهرداري ارسال شده تا بررسيهاي لازم صورت گيرد که نتيجه بررسيها پس از برگزاري جلسه اعلام خواهد شد.اين عضو شوراي شهر تهران با اعلام اينکه پايتخت 200 گودال پرخطر دارد، خاطرنشان کرد: برخي از اين گودالها در زمينهايي ايجاد شده که يا مالک شخصي داشته و يا دولتي هستند برخي نيز مربوط به اموال شهرداري است همچون گود کنار برج ميلاد که هميشه در اين زمينه هشدارهايي داده شده است.عليخاني گفت: البته موضوع فرونشست با گودال متفاوت است و سازمان نقشهبرداري فرونشست در جنوبغرب تهران را هشدار داده و بايد اقدامات لازم جهت پيشگيري از اين مساله انجام گيرد.
جلوي برداشت بيرويه آب گرفته شود
گفته ميشود برداشت بيرويه آبهاي زيرزميني مقصر اصلي نشست زمين در تهران است و بايد هرچه سريعترجلوي اين مقصر را گرفت. صدر اعظم نوري، عضو کميسيون سلامت و محيطزيست شوراي شهر تهران هم همين نظر را دارد. وي درباره نشست زمين در پايتخت گفت: متاسفانه برخي از نقاط تهران در معرض خطر فرونشست قرار گرفته که برداشت بيش از حد از آبهاي زيرزميني و حفر چاههاي متعدد از دلايل اصلي آن است.وي افزود: بارندگيهاي اخير نويد خوبي براي شهروندان تهران داشته تا از پاکي و سلامت هوا بهرهمند شوند ولي اين بارندگيها ميتوانند با توجه به وضعيت زمين در پايتخت مشکلاتي را نيز به همراه داشته باشند ولي براي پيشگيري از فرونشست راهکارهاي مختلفي وجود دارد که در گام نخست بايد جلوي برداشت بيرويه از آبهاي زيرزميني و حفر چاههاي متعدد را گرفت.اين عضو شوراي شهر ادامه داد: بايد طبق برنامهريزي برداشت انجام گيرد و از مصرف بيرويه آبها خودداري شود از طرفي شناسنامهدار کردن چاهها و برداشت بر حسب ضرورت حائز اهميت است.
از چاههاي غيرمجاز آمار نداريم
نوري بيان داشت: در گذشته راهاندازي معادن شن و ماسه بهويژه در مناطق جنوبي تهران سبب برداشت بيرويه خاک شده و اين مساله نيز در بروز نشستها بيتاثير نبوده است.وي در مورد اينکه گفته ميشود شهرداري 300 چاه غيرمجاز حفر کرده گفت: خبري در مورد آمار چاههاي غيرمجاز ندارم سازمان آبفا در جريان اين جزئيات است.وي تصريح کرد: اينکه گفته شده تهران روزي يک ميليمتر نشست ميکند به جز ايجاد نگراني و اضطراب در مردم نتيجه ديگري ندارد دستاندرکاران بايد تمهيدات لازم را براي پيشگيري از فرونشست اجرا کنند ولي به اين مساله توجه داشته باشند که طرح مداوم اين که تهران در معرض خطر نشست است فقط در مردم ايجاد نگراني ميکند.
مشکل نشست زمين مغفول مانده است
زهرا نژادبهرام عضو کميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران و عضو شوراي شهر تهران نيز دراين باره گفت: هميشه سه خطر سيلاب، فرونشست و زلزله بهصورت فيالبداهه تهران را تهديد ميکند و مديريت شهري هميشه در زمينه زلزله تدارکات و برنامهها مختلفي را در نظر گرفته و آئيننامههايي را جهت کاهش بحران در صورت وقوع زلزله در نظر گرفته است. بهطور مثال براي مقاومسازي ساختمانها اقدام شده و سيستمهاي هشدار در اين زمينه مورد توجه قرار گرفته است. در حالي که در زمينه فرونشست راهکار و اقدام مؤثري در دستور کار نبوده است.وي گفت: با توجه به افزايش بارندگيها از سال گذشته در پايتخت در اين زمينه نيز اقداماتي انجام گرفت و مديريت شهري با لايروبي مسيلها برنامههايي را جهت پيشگيري از سيلاب در نظر گرفت.وي گفت: دليل فرونشست زمين در پايتخت حفر چاههاي نيمه عميق و عميق براي تامين آب مورد نياز است و اين موضوع سبب ميشود لايههاي زمين از آب تهي شوند و فرونشست رخ دهد.نژادبهرام خاطرنشان کرد: از طريق سيمان و آسفالت منافذ ورود آب به زمين محدود شده و جذب آب در لايههاي زمين انجام نميشود از آن طرف بيش از آب مورد نياز از زمين برداشت ميکنيم و اين تغيير بر روي لايههاي زمين ايجاد ميکند که فرونشست دشت آزادگان و در حاشيه فرودگاه امام خميني (ره) از جمله اين موارد است.
جنس خاک در مناطق متفاوت است
اين عضو شوراي شهر تهران با بيان اينکه زمين در کل جهان در حال فرونشست است و اين مساله يک پديده رايج محسوب ميشود، گفت:ولي فرونشست زمين در بخشهايي از تهران از ميزان عمومي جهان بيشتر است بر همين اساس رويکردهاي مختلفي اجرا شده و مذاکرات جدي با شرکت آب و فاضلاب در حال انجام است از طرفي مديريت شهري تلاش کرده در پيادهراهها و معابر از سنگفرش استفاده کند که امکان جذب آب نيز مهيا شود.وي گفت: سازمان نقشهبرداري مطالعاتي در مورد فرونشست زمين انجام داده ولي با همه اين موارد توجه خاص و راهکار ويژه نياز است. بهويژه در مناطق جنوبي تهران که نوع خاک نيز بيشتر رسي بوده و احتمال فرونشست آن بيشتر است.
عزمي براي مقابله با رکورد خطرناک
وقوع بارشها پس از چندين سال خشکسالي از اواخر سال 97 بر شدت نگرانيها افزود و خطر نشست و سيلاب را چندين برابرکرد. با آغاز فصل پاييز دوباره موج نگرانيها افزوده شد. به گفته مسئولان و کارشناسان تهران در سال 36 سانتيمتر و هر 4 سال حدود 1.5 متر نشست ميکند و اين ميزان نشست تهران را رکورددار در اين زمينه کرده، رکوردي که اگر سريعتر جهت رفع و مقابله با آن اقدام نشود عواقب جبرانناپذيري را بههمراه خواهد داشت. بنابراين مديران شهري و سازمانهاي مربوطه بايد هرچه زودتر پاي کارآيند و عزم خود را براي مقابله با نشست تهران جزم کنند.
