روایت یک استعفای بدهنگام
آرمان ملي: پانزده روز از آغاز اعتراضات در لبنان گذشته و اکنون آرامش سياسي در اين کشور را ميتوان رويايي دور از دسترس دانست. در حالي که دامنه اعتراضها هر روز وسيعتر از قبل ميشود و تداوم اعتراضها زمينه را براي ورود بازيگران غيرلبناني به صحنه بحران فراهم کرده، همچنان دولت نتوانسته به نقشه راه مشخصي براي فرونشاندن آتش اعتراضها دست پيدا کند و بهنظر ميرسد که استعفا براي برخي چهرههاي حاضر در دولت به سادهترين فرمول براي فرار از مسئوليت تبديل شده است. روز سه شنبه در حالي که خيابانهاي بيروت شاهد درگيري ميان معترضان و نيروهاي امنيتي به علاوه درگيري دستهاي از معترضان با جمعيت ديگري بود، خبر رسيد که سعد حريري، نخست وزير لبنان خود را براي استعفا آماده ميکند. خبري که بهنقل از منابع آگاه جاي خود را در فضاي رسانهاي بينالمللي باز کرد و بر ابهام موجود در فضاي سياسي لبنان افزود. در حالي که هيچليست مشخص و پايداري از مطالبههاي معترضان در دست نيست، برخي احزاب به خصوص احزاب وابسته به جريان 14 مارس در لبنان تاکيد دارند که نقشه راه براي عبور از بحران يا بايد برکناري دولت فعلي را در بربگيرد يا تغييرات اساسي در کابينه که تغيير برخي وزرا هم شامل حال آن شود. با اين همه چهرهاي مانند نبيه بري، رئيس پارلمان لبنان سرسختانه اعتقاد دارد که خانه تکاني سياسي در دولت نميتواند متضمن پايان اعتراضها باشد، چرا که دامنه مطالبههاي معترضان از اقتصادي تا سياسي بسيار وسيع است و مشخص نيست که حد سقف اين اعتراضهاي خياباني کجا خواهد بود. در گعده سياسيون لبناني کم نيستند چهرههايي مانند نبيه بري که نسبت به خلأ قدرت در لبنان هشدار ميدهند و تاکيد دارند که اگر شاکله دولت فعلي از هم پاشيده شود نه تنها مطالبههاي امروز معترضان بيپاسخ ميماند بلکه بايد انتظار بحران سياسي در کنار گرفتاريهاي بيشتر اقتصادي را هم داشت. با اين همه برخي از منابع نزديک به حريري پيش از سخنراني او که ساعت 16 به وقت محلي برگزار شد تهديد کردند که اگر رئيسجمهور با تغييراتي که نخست وزير ميخواهد موافقت نکند بايد شاهد استعفاي حريري باشد. بحث استعفاي حريري از نخستين روزهاي آغاز اعتراضهاي عمومي در لبنان مطرح بود اما چهرهاي مانند سيدحسن نصرا... هم مخالفت خود را با آن اعلام کرده و البته گفته ميشد که برآيند مجموع رايزنيها ميان نخست وزير، رئيسجمهور و رئيس پارلمان اين است که استعفاي حريري نميتواند کليد اين قفل باشد. برخي از منابع خبري ميگويند که عربستان سعودي خواهان استعفاي دولت حريري به منظور بهرهبرداري از آن عليه حزبا... لبنان و ايران است. رئيس کميته امور خارجي کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس در اين باره ميگويد: «بعد از پايان داعش در سوريه و عراق و لبنان وارد دوراني شديم که مردم انتظار کارآمدي از دولتهايشان و رفع چالشهاي اقتصادي را دارند. اين همان خللي است که مردم لبنان و عراق بهدليل آن دست به اعتراضات و تجمعات زدهاند». به نوشته ايسنا؛ کمال دهقاني فيروزآبادي تاکيد دارد: «تحولات لبنان را بايد از دو بعد نبود کارآمدي دولت، مطالبات روزافزون مردم، نابساماني اقتصادي و بهدنبال ناکارآمدي دولت و از سوي ديگر فشار و دخالت کشورهاي خارجي ديد. مردم لبنان اهتمامي براي مقابله با فساد در دولت خود نديدند آنها انتظار رفع مشکل بيکاري و حل مشکلات اقتصادي را داشتند. حل نشدن اين مشکلات باعث شد آنها دست به اعتراض بزنند».
پذيرش استعفاي نخست وزير ناکام
دفتر رياست جمهوري لبنان با صدور بيانيهاي اعلام کرد، ميشل عون رئيسجمهوري اين کشور با قبول استعفاي سعد الحريري نخست وزير از وي خواسته تا تشکيل دولت جديد به کار خود ادامه دهد. خبرگزاري رسمي لبنان با اعلام اين خبر بيانيه عون در اين خصوص را منتشر کرد که در آن آمده است، رئيسجمهوري ضمن قدرداني از تلاشهاي دولت سعد الحريري و کابينه وي استعفاي نخست وزيري را ميپذيرد اما از وي ميخواهد تا تشکيل دولت جديد به کار خود ادامه دهد. حريري که باوجود حمايت از سوي برخي احزاب لبناني از جمله حزبا... ، در طول 13 روز گذشته براي کنارهگيري از سمت خود تحت فشارهاي داخلي و منطقهاي قرار گرفته بود، در سخنراني روز سه شنبه خود گفت: سمتها ميآيند و ميروند ولي کرامت و امنيت مملکت مهمتر است. برخي جريانهاي لبناني از جمله وابسته به سميرجعجع و وليد جنبلاط همسو با برخي دولتهاي منطقهاي بهويژه عربستان الحريري را براي استعفا تحت فشار قرار داده بودند. اين درحالي است که بهدنبال استعفاي نخست وزير لبنان، اين جريانهاي لبناني گفتهاند که از نخست وزيري الحريري در دوره آتي حمايت ميکنند. سيانان در تحليل استعفاي نخست وزير لبنان نوشت: حريري که در کارنامه کاري خود تاکنون سه بار نخست وزير بوده دولت ائتلاف ملي تشکيل داد که کرسيهايي از آن هم در اختيار رقباي سياسي او قرار گرفته بود. با اين همه دولت او کمتر از دو سال دوام آورد. انتقادهاي عمومي که اعتراض به وضع ماليات بر استفاده از واتسآپ جرقه آنها را زده بود در 15 روز گذشته عملا لبنان را تعطيل کرد و راهکارهاي حريري هم نتوانست کاري از پيش ببرد. با وجود آنکه حريري تلاش کرد در نطق کوتاه استعفا، جنبه مسئوليت پذيري به اين اقدام خود ببخشد اما در ميانه سخنان او بود که معترضان در خيابانها با رقص و پايکوبي به استقبال استعفاي او رفتند. استعفاي حريري در روزي صورت گرفت که جنوب بيروت شاهد درگيري ميان معترضان بود و برخي از شاهدان عيني ميگويند که در جريان اين درگيري نيروهاي طرفدار حزبا... لبنان و جنبش امل با معترضاني که خيابانها را ترک نميکردند درگير شدند. برخي از اعضاي حزبا... در کابينه سعدحريري سهم داشتند و منابع آگاه ميگويند حريري قصد اخراج آنها در خانه تکاني سياسي مدنظر در کابينه را داشت که موفق به جلب نظر رئيسجمهور در اين مورد نشد.
سعد حريري کيست؟
سعد حريري فرزند سعدالدين رفيق حريري و نضال بستاني است. وي در 18 آوريل 1970 ميلادي در رياض، پايتخت عربستان سعودي به دنيا آمد. پدرش نخست وزير لبنان بود و در يک بمبگذاري در 14 فوريه 2005 ترور شد. وي که راه پدر را پيش گرفته بود در دنياي سياست از رهبران ائتلاف موسوم به 14 مارس شد. سعد حريري در سال 2007 جنبش المستقبل را بنيان گذاشت و رهبري آن را برعهده گرفت. ائتلاف 14 مارس در سال 2009 با کسب اکثريت کرسيهاي پارلماني پيروز انتخابات لبنان شد. در پي اين پيروزي، ميشل عون، رئيسجمهوري لبنان او را بهعنوان نخست وزير معرفي کرد. به اين ترتيب سعد حريري مسئوليت تشکيل دولت ائتلافي را برعهده گرفت. آقاي حريري تا ژانويه 2011 رياست دولت را در اختيار داشت و با انحلال کابينه، لبنان را ترک کرد. پس از بازگشت به لبنان در سال 2016 يکبار ديگر به مقام نخست وزيري رسيد. وي براي بيطرفي لبنان در جنگ داخلي سوريه و مجبور کردن حزبا... به کنار کشيدن از اين جنگ تلاش کرد. حريري يکسال پس از آن، در 4 نوامبر 2017 در سفري به عربستان سعودي «استعفا» کرد. بسياري از مقامات ارشد دولت لبنان و ناظران سياسي اعلام کردند که آقاي حريري با فشار دربار سعودي و در پي بازداشت مجبور به اعلام استعفا شده است. رئيسجمهوري، استعفاي آقاي حريري را نپذيرفت و مکرون، رئيسجمهوري فرانسه براي پيگيري وضعيت او به رياض سفر کرد. وي پس از خروج از عربستان سعودي در روز 21 نوامبر به بيروت بازگشت و در جلسه هيات دولت استعفاي خود را پس گرفت.
اهميت حفظ يکپارچگي لبنان
روز چهارشنبه رئيس مرکز ديپلماسي عمومي وزارت خارجه کشورمان به استعفاي حريري واکنش نشان داد. سخنگوي وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران با توجه به شرايط جاري در لبنان بهويژه تقديم استعفا توسط آقاي سعد حريري به آقاي ميشل عون رئيسجمهور اين کشور اظهار داشت: اميدواريم ملت و دولت لبنان اين دوره خطير و حساس را با موفقيت و همدلي پشت سر بگذارند. سيد عباس موسوي با تاکيد بر ثبات و استقرار کشور دوست و برادر لبنان، خاطرنشان کرد: جمهوري اسلامي ايران بر لزوم يکپارچگي، وحدت و همدلي همه طوايف، احزاب و شخصيتهاي لبناني به منظور حفظ ثبات و امنيت اين کشور و پاسخگويي به مطالبات مشروع مردم لبنان در فضايي آرام تاکيد دارد.
