برندگان جایزه نوبل و کنترل سلول‌های اکسیژن

دو دانشمند آمريکايي و يک بريتانيايي به‌دليل کشف چگونگي واکنش سلول‌ها به تغيير سطح اکسيژن، در زمينه فيزيولوژي و پزشکي برنده جايزه نوبل شدند. ويليام کالين جونيور از دانشگاه هاروارد ماساچوست، گرگ سمنزا از دانشگاه جان هاپکينز مريلند و سر پيتر راتکليف از دانشگاه آکسفورد جايزه امسال را مشترک خواهند برد. کميته نوبل با تقدير از کار اين سه مرد، مي‌گويد:‌ دانش ما را در زمينه اينکه چگونه پاسخ‌هاي فيزيولوژيکي زندگي را براي ما امکانپذير مي‌سازند، بسيار گسترش داده است. ‌دانشمندان چگونگي مراحل کنترل اکسيژن را توسط سلول‌ها در بدن مطالعه کرده‌اند. اهميت اکسيژن در زندگي بر روي کره زمين از صدها سال پيش شناخته شده است. اما، اطلاعات درباره نحوه واکنش سلول‌ها در برابر تغييرات سطح اکسيژن بسيار کمتر بود. کالين، راتکليف، سمنزا هر يک کشفياتي انجام دادند که منجر به شناسايي تک تک سلول‌ها و ايجاد تغييرات شيميايي در ارتباط با ميزان اکسيژن موجود شد. دکتر راندال جانسون از کميته نوبل اين تغييرات شيميايي را به کليد مولکولي تشبيه کرد. مقدار اکسيژن موجود در سلول‌ها، بافت‌ها و حيوانات مي‌تواند بسيار با هم فرق داشته باشد. اين جايزه براي سه دانشمند پزشکي است که کليد مولکولي اي را يافته‌اند که چگونگي سازگاري سلول‌هاي ما هنگام افت سطح اکسيژن را تنظيم مي‌کند. محققان دريافتند که بين نحوه شناسايي سلول‌ها در صورت کمبود اکسيژن و پيامدهاي آنها ارتباط ژنتيکي وجود دارد. فرايند اين عمل در چگونگي پيشرفت بيماري اهميت زيادي دارد. براي مثال، سرطان از واکنش‌ اکسيژن ساير سلول‌ها براي تشکيل رگ‌هاي خوني جديد استفاده مي‌کندکه به رشد سرطاني کمک کند. راتکليف به‌عنوان متخصص کليه، در سال 1990 با همکارانش شروع به تحقيق کرد. آنها مي‌خواستند دريابند که سلول‌هاي کليه اکسيژن را چگونه شناسايي مي‌کنند. بعد از دو سال، متوجه شد چيزي که وي درباره سلول‌ها و اکسيژن دريافته از اهميت بسياري برخوردار است. راتکليف گفته است: ما متوجه شديم که تنها سلول‌هاي کليه نيستند که مي‌دانند چگونه اکسيژن را شناسايي ‌کنند، بلکه تمام سلول‌هاي بدن چنين هستند. وي افزود: از پس اين تحقيق برخي داروهاي مفيدي توليد شده است. اما وي افزود که سال‌ها بايد بگذرد تا اين کشفيات بتوانند زندگي هزارانانسان رانجات دهند. وي گفت رضايت واقعي يافتن چيزهايي است که درستي آن براي هميشه ادامه داشته باشد. سمنزا بر روي ژني مطالعه کرد که مسئول هورموني به نام EPO است که توليد گلبول‌هاي قرمز را کنترل مي‌کند. اين کشف منجر به درمان بيماران کليه شد؛ بيماراني که با توقف توليد EPO دچار کم‌خوني مي‌شوند. او مي‌گويد: اکنون، با دارو مي‌توان توليد EPO را به کار انداخت. احتمالا تا چند سال ديگر يک يا چند مورد از اين داروها تاييد خواهند شد. وي گفت يکي از داروها در چين تاييد شده است. اندرو موري از دانشگاه کمبريج گفت کار اين سه برنده جايزه نوبل در درمان بيماري‌هاي قلب، ريه و سرطان اهميت دارد. وي گفته است:‌ کارهايي که انجام داده‌اند، راه را به سمت داروهايي مي‌برد که مسيرهاي حسگر اکسيژن را دستکاري کند. محققان جايزه را در سوئد و در 10 دسامبر در سالمرگ آلفرد نوبل دريافت خواهند کرد.