هزينه ٧٠ميلياردي جنگ يمن دليل نزديكي رياض به تهران
آرمان ملي- مرتضي رفيعي: عمرانخان نخست وزير پاکستان که به تهران سفر داشته است در نشست خبري مشترک با رئيسجمهور ايران روابط کشورش با جمهوري اسلامي ايران را عميق و ديرينه خواند و گفت: «ما هيچ گاه کمکهاي ايران به پاکستان و همچنين حمايت از مردم کشمير را فراموش نميکنيم. دليل اصلي سفر من به ايران اين است که نميخواهيم درگيري جديدي در منطقه بهوجود بيايد به ويژه اينکه ما خودمان 15 سال درگير بوديم و 70 هزار نفر را هم در درگيري با تروريسم از دست داديم. ايران همسايه ماست و در مواقع مهم به ما کمک کرده است و عربستان هم دوست ماست و به ما کمک کرده است و نميخواهيم بين ايران و عربستان درگيري رخ دهد بلکه معتقديم بايد با مذاکره مشکلات حل شود و به جنگ منتهي نشود. اختلاف و درگيري باعث افزايش قيمت نفت و در نهايت گسترش فقر در منطقه و قرباني شدن انسانها ميشود.» به منظور بررسي اين موضوع «آرمان ملي» گفتوگويي با نصرتا... تاجيک ديپلمات پيشين انجام داده که در ادامه ميخوانيد:
با توجه به آنکه عمرانخان در تهران مطرح داشته نميخواهيم ميان ايران و عربستان درگيري رخ دهد، حضور نخست وزير پاکستان در ايران تا چه ميزان ميتواند به کاهش تنش ميان تهران-رياض کمک نمايد؟
به منظور موفقيت يک ميانجيگري شرايط و ابزارهاي خاصي لازم است. خوشبختانه در حال حاضر شرايط آماده است. به نظر ميرسد در مجموعه تحولاتي که ظرف ماههاي گذشته در منطقه بهوقوع پيوسته هم عربستان و هم ايران علاقهمند هستند که در درجه اول تنشها از اين بيشتر نشود و در درجه دوم تلاش کنند تا تنشها در حالت انجماد نگه داشته شده و پس از آن وارد روند کاهش تنش شوند. در حال حاضر زمينه براي دو مورد اول آمادهتر است. حال اگر آن کشور و يا فرد ميانجي داراي آن ابزار لازم باشد طبيعي است که ميتواند ديدگاه دو طرف را به نحوي جلو برده تا روند کاهش تنش آغاز گردد. بنابراين به نظر ميرسد پاکستان از دو منظر چون از يک سو با دو طرف رابطه بسيار خوبي دارد دوم آنکه افزايش تنشها به نوعي بتواند کل منطقه را متاثر نمايد يکي از کشورهايي که ميتواند از اين مساله متاثر باشد پاکستان است. به دليل آنکه اين کشور از نظر بافت جمعيتي هم شيعه و هم سني دارد. همچنين از منظر اقتصادي طبيعي است که اگر دو کشور وارد فضاي تنشآلود نشوند و يک بستر آرام در دو کشور باشد بالاخره ميتوانند در کمک به پاکستان در قالب اين همکاريها مشکلات را مرتفع نمايند. بنابراين در مجموع به نظر ميرسد که دو طرف علاقهمندند که تنشها کاهش يابد. پاکستان کشوري است که اين ظرفيت را نسبت به ساير کشورهاي منطقه به منظور انجام ميانجيگري دارد. البته اگر کشورهاي قدرتمند ديگري که هر دو طرف آن را قبول داشته باشند نيز ميتوانند دست به چنين اقدامي بزنند. به عنوان نمونه اگر ژاپن و يا حتي چين پا پيش گذارند ممکن است نقشي که تحت عنوان ميانجي ميتوانند بازي کنند، قويتر باشد. هر چند پاکستان نيز در شرايط کنوني اين ظرفيت را براي ميانجيگري دارد.
عربستان سعودي ميبايستي چه مجموعه اقداماتي را به منظور جلب نظر ايران انجام دهد تا تهران روند حرکتي رياض را به منظور کاهش تنش بپذيرد؟
به نظر ميرسد اگر قرار باشد تا يک ميانجيگري موثر واقع شود قدم اول آن اين است که بدون پيش شرط هر دو طرف وارد چنين چارچوبي شوند. در حال حاضر ايران و عربستان نسبت به يکديگر دغدغه دارند. نقش ميانجي اين است که دو طرف را در کنار يکديگر قرار داده تا دغدغههاي خودشان را با يکديگر در ميان گذارند. يعني هم عربستان خواهان اقداماتي از سوي ايران بوده و هم ايران خواهان اقداماتي از سوي عربستان است. در نتيجه مهمترين دغدغه ايران نسبت به عربستان مساله يمن است. اگر مساله يمن که در حال حاضر پاشنه آشيلي براي عربستان شده و آن را ميتواند تحت فشار قرار دهد به گونهاي که 70 ميليارد دلار هزينه جنگ بدون دستاورد يمن بوده است. همچنين کاربرد تسليحات غربي را زير سوال برده است. در مجموع مساله يمن پاشنه آشيل عربستان است. بنابراين براي عربستان خوب است تا هم اکنون آن را تمام کند. اگر عربستان از روش خوبي براي پايان دادن اين منازعه به کار بندد بعيد به نظر ميرسد مشکل ديگري براي تهران وجود داشته باشد. اما در مجموع عربستان هم از ايران خواهان اقداماتي است که بهتر است اين مسائل بر سر ميز مذاکره توسط دو طرف حل و فصل گردد.
با توجه به سفر عمرانخان به تهران آيا مجموعه اقدامات رياض به منظور کاهش تنش با تهران استراتژيک بوده و يا بالعکس چنين تحرکاتي از سوي عربستان تاکتيکي است؟
به نظر ميرسد عربستان به دليل آنکه خود را خادم حرمين شريفين ميپندارد بنابراين رياض علاقهمند است که تنش و درگيري با يک کشور قدرتمند اسلامي همچون ايران نداشته باشد. بنابراين عربستان ترجيحش آن است که با ايران در حالت ترک مخاصمه باشد. سلسله تحولاتي که در خاورميانه رخ داد و عربستان به اشتباه رو در روي سياست خارجي ايران در سوريه، لبنان و عراق قرار گرفت به نظر ميرسد سعوديها دچار يک اشتباه استراتژيک شدند. بنابراين در اين شرايط عربستان اگرچه ممکن است تاکتيکي علاقهمند باشد تا مشکلاتش را با ايران حل نمايد تا بدين ترتيب دستاوردي براي سال آينده داشته باشد تا اجلاس 2020 را در رياض برگزار نمايد. در نتيجه بدين وسيله همچنين آرامشي ايجاد کرده تا بتواند سهام آرامکو را به فروش برساند. اما سعوديها بدشان هم نميآيد که از منظر استراتژيک بتوانند اين تنش را به صفر برسانند.
