آتـش ترکیـه بر انبـار کـــاه خـاورمیانه
آرمان ملي ـ محمدحسين لطفالهي: سياستمداران و نخبگان در آمريکا اين روزها درگير تنشي هستند که مثل بسياري از اوقات يکسر آن به خاورميانه بازميگردد. دونالد ترامپ و طرفدارانش معتقدند که ديگر نيازي به هزينهکردن از جيب مالياتدهندگان آمريکايي براي مقابله با تروريسم در خاورميانه نيست و نيروهاي نظامي ايالات متحده بايد هرچه سريعتر بهطور کامل از اين منطقه خارج شوند. برخي ديگر اما برخلاف هميشه تعارفات رايج در موضعگيري را کنار گذاشتهاند و صراحتا از لزوم ادامه حضور نظامي آمريکا در غرب آسيا سخن ميگويند. حتي طيفي از سياستمداران دموکرات که همواره خود را چپگرا و ضدجنگ معرفي ميکردند نيز به انتقاد از تصميم دونالد ترامپ مبني بر خروج نيروهاي نظامي آمريکا از سوريه پرداخته و عليه اين تصميم به موضعگيري پرداختهاند. ايلهان عمر، عضو دموکرات مجلس نمايندگان آمريکا در اينباره نوشته: «ترامپ در راستاي پاياندادن به جنگهاي بيپايان حرکت نميکند. آنچه او در سوريه خواهد کرد پاداش به روسيه، ايران و داعش است. او ما را بهسمت صلح سوق نميدهد. او به جهانيان نشان ميدهد که منافع سياسي وي از حفظ تعهدات ما به متحدان ما مهمتر است.» نانسي پلوسي، رئيس مجلس نمايندگان نيز با تاکيد بر لزوم باقيماندن نيروهاي ارتش آمريکا در سوريه رفتار ترامپ را تهديدي وحشتناک براي امنيت و ثبات منطقه خوانده و آن را حاوي پيامي مبني بر غيرقابلاعتمادبودن دولت ايالات متحده دانسته است. بهرغم اين فشارهاي سياسي وحشتناک از سوي نخبگان سياسي، ترامپ بهعنوان رئيسجمهور اصرار دارد تا نيروهاي آمريکايي را از سوريه خارج کند. در روزهاي اخير، گفتوگوي تلفني ميان ترامپ و رجب طيب اردوغان و بيانيه کاخ سفيد مبني بر ترک مناطق نزديک به مناطق درگيري نيروهاي ارتش ترکيه سبب شده تا اين تنشها رو به فزوني گذارد. اميرعلي ابوالفتح، کارشناس مسائل آمريکا معتقد است اين دوگانهاي که در آمريکا ايجاد شده دوگانهاي ميان «حاميان سياست خارجي مبتني بر جهانگرايي» و «حاميان سياست خارجي مبتني بر مليگرايي» است. او به «آرمان ملي» ميگويد: «نميتوان تنش کنوني را دوگانهاي ميان دموکراتها و جمهوريخواهان دانست. هم نانسي پلوسي، رهبر دموکراتها در کنگره و هم ميچ مک کانل رهبر اکثريت سنا از تصميم ترامپ انتقاد کردهاند. دوگانه کنوني ميان مليگرايان و جهانگرايان است. آقاي ترامپ و متحدانش سياستهاي آمريکا طي 70سال گذشته را که در آن ايالات متحده نقش آتشنشان جهاني را ايفا ميکرد قبول ندارند و خواهان تغيير آن هستند. از سوي ديگر گروهي که اتفاقا ميان سياستمداران آمريکا در اکثريت هستند، معتقدند هژموني آمريکا بايد حفظ شود و سياستهاي 70سال گذشته ادامه يابد. آنها فکر ميکنند واگذارکردن منطقه به محور ايران و روسيه صحيح نيست و متحدان آمريکا را سرخورده ميکند.» اين کارشناس مسائل آمريکا تاکيد دارد حتي اگر بپذيريم نيت ترامپ بر مبناي خروج کامل از سوريه است، اين ساختار کلي ايالات متحده است که باعث خواهد شد اين سياست عملي نشود. ابوالفتح تصريح ميکند: «در گذشته هم بحث خروج نيروها از سوريه مطرح شده و آنچه انتظار ميرفت اتفاق نيفتاده است. پنتاگون اعلام کرده 25سرباز آمريکايي جابهجا خواهند شد و اين جابهجايي تغييري در آرايش نظامي منطقه ايجاد نخواهد کرد. در نتيجه بايد گفت ميان آنچه ترامپ ميگويد و آنچه در واقع اتفاق ميافتد تفاوت بسياري وجود دارد.»
تباني در پشت پرده
شامگاه يکشنبه رجب طيب اردوغان طي تماسي تلفني به ترامپ گفت که ترکيه حملهاي قريبالوقوع به شمال سوريه خواهد داشت. براساس بيانيه کاخ سفيد در اين مکالمه آمريکا تاکيد کردهاست که در اين عمليات مشارکت نميکند و تمامي مواضع خود را در منطقه شمال سوريه ترک خواهد کرد. دولت آمريکا همچنين اعلام کردهاست که چون دولتهاي اروپايي حاضر به پذيرش استرداد تروريستهاي داعش به کشورهايشان نشدهاند و نگهداري اين تروريستها براي آمريکا پرهزينه است، دولت آمريکا مسئوليت کامل رسيدگي به وضعيت بازماندگان داعش در منطقه را به ترکيه واگذار ميکند. اين بيانيه به نوعي تاييد ميکند که توافقي در پشت پرده ميان واشنگتن و آنکارا صورت گرفته که بر اين اساس ايالات متحده و ترکيه برخي غنائم را ميان خود تقسيم کردهاند. با توجه به اين توافق پشت پرده احتمال ميرود ترکيه بهرغم مخالفت تمام نيروهاي منطقهاي با اين اقدام آتش جديدي را در خاورميانه روشن کند.
چالش جديد در انتظار خاورميانه
حسن هانيزاده، تحليلگر مسائل خاورميانه معتقد است که توافقي ميان ترکيه و آمريکا شکل گرفته که براساس آن به آنکارا اجازه داده شده تا عمق 80کيلومتري خاک سوريه را به بهانه حفاظت از مرزهايش اشغال کند. او به «آرمان ملي» ميگويد: «ترکيه قصد دارد بخشهاي ديگري را در نزديکي حلب را به بهانه جلوگيري از نفوذ نيروهاي حزب دموکراتيک کُرد سوريه اشغال کند. اگر حقيقتا اردوغان دست به اين اقدام بزند و به سمت شرق فرات حرکت کند، خاورميانه با بحرانهايي جديد روبهرو خواهد شد.» اين تحليلگر ميافزايد: «نيروهاي پ.ک.ک تهديد کردهاند که اگر ترکيه پيشروي کند، مقاومت خواهند کرد. از سوي ديگر مسعود بارزاني، از رهبران اقليم کردستان در ديدار با سرگئي لاوروف از وي خواست تا مانع از حمله ترکيه به نيروهاي کُرد شود.» هانيزاده تاکيد دارد: «حمله احتمالي ترکيه فاجعهاي جديد در خاورميانه خواهد آفريد.
موضع ايران در قبال حمله احتمالي
جمهوري اسلامي همانند هميشه فارغ از روابط سازندهاي که با ترکيه دارد، اعلام کرده به شدت با حمله نظامي به شمال سوريه مخالف است. در بيانيهاي که از سوي وزارت امور خارجه ايران صادر شده، آمده است: «وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران با ابراز اميدواري براي ايجاد صلح و ثبات در سوريه و منطقه بهدنبال اقدام اخير آمريکا، اخبار نگرانکننده از احتمال ورود نيروهاي نظامي ترکيه به خاک سوريه را از نزديک دنبال کرده و معتقد است چنين اقدامي در صورت وقوع، نهتنها نگرانيهاي امنيتي ترکيه را برطرف نخواهد کرد؛ بلکه منجر به واردآمدن خسارات مادي و انساني گستردهاي خواهد شد و بر اين اساس جمهوري اسلامي ايران با هرگونه عمليات نظامي احتمالي مخالف است.»
