سوریه نقطه کانونی تصمیمات استراتژیک

دونالد ترامپ حدود يک سال پيش اعلام کرد که قصد دارد نيروهاي نظامي ايالات متحده را از خاک سوريه خارج نمايد. چون حضور نيروهاي آمريکايي در سوريه هم هزينه‌زا بوده و هم از نظر امنيتي به نفع ايالات متحده نبود. ضمن آنکه حضور نيروهاي آمريکايي در سوريه فاقد هر گونه اثرگذاري است. به گونه‌اي که اين نيروها در محوطه يک پادگان محصور شده‌اند. در آن زمان عربستان سعودي و رژيم صهيونيستي فشار بيش از حدي آوردند تا بلکه بتوانند آمريکايي‌ها را از اين تصميم منصرف نمايند. همان زمان اين مساله مطرح شد که يک ائتلاف عربي به رهبري عربستان تشکيل شود تا جاي نيروهاي آمريکايي در سوريه را بگيرد که اين سناريو با توجه به اينکه سنگرهاي تکفيري‌ها تسخير شد به سرانجام نرسيد. آمريکايي‌ها از حضور در سوريه احساس بيهودگي مي‌کنند و ترامپ نيز وارد هيچ گونه درگيري احتمالي در منطقه نخواهد شد. اما اگر يک روز هم تصميم بگيرد که وارد درگيري شود مي‌بايستي هزينه آن را کشورهاي وابسته منطقه (متحدان منطقه‌اي‌اش) بپردازند. از سوي ديگر ترکيه از قديم‌الايام نسبت به کردهايي که شمال سوريه مستقر هستند حساس است. ترکيه به دنبال آن است تا با توجه به اين وضعيت نسبت به پوشش امنيتي خود با تحت تصرف قرار دادن اين مناطق خاطر جمع شود و اکنون ترکيه درصدد دستيابي به اين آرزوي ديرينه خود است. از سوي ديگر روسيه، ايران و سوريه نسبت به اقدامات نظامي ترک‌ها حساس هستند چون معتقدند که حاکميت ملي و يکپارچگي ارضي سوريه بايد حفظ شده و مسائل بدون مداخله نظامي حل و فصل شود. لذا مي‌بينيم که در کنفرانس‌هاي اخيري که در آستانه، استانبول و حتي تهران برگزار شد، اختلاف نظرهايي ميان ترکيه، روسيه و ايران بروز پيدا کرد، اما ترکيه اصرار دارد معضل امنيتي خود را برطرف کند. وقتي آمريکا اعلام کرد قصد خروج از پايگاه خود را دارد، ترک‌ها فرصت را مغتنم شمرده و در پي اهدافشان هستند اما روسيه و ايران تا کنون واکنش منفي نشان داده‌اند. در حال حاضر نيز ترامپ به نحوي نسبت به اين موضوع واکنش نشان داده و اعلام کرده که اگر ترکيه بر خلاف اصول مناطق حاکميتي سوريه را به اشغال خود درآورد با اقتصاد خود بازي کرده است. يعني به گونه‌اي ترامپ ترک‌ها را تهديد کرده است. در حال حاضر ترک‌ها با دو گزينه مواجه هستند که يا اقدام نظامي با تبعات سنگين را به درجه انجام برسانند و مناطق کرد نشين را تحت تصرف خود درآورند و يا آنکه به نحوي با رايزني ايران و روسيه بتوانند اين موضوع را حل و فصل نمايند. کما اينکه در خصوص ادلب اختلافات ميان طرفين حل شد. بنابراين ترک‌ها به راه‌حل ميانه تن دادند. به نظر مي‌رسد که اگر ترکيه بخواهد اقدام يکجانبه نظامي انجام دهد از طرف عراق، سوريه، ايران و روسيه با واکنش جدي مواجه خواهد گرديد که اين مساله مي‌تواند براي ترکيه تبعات سنگيني در بر داشته باشد. ضمن آنکه آمريکايي‌ها نيز هشدارهاي لازم را به ترک‌ها داده‌اند. بنابراين به نظر نمي‌رسد رجب طيب اردوغان بخواهد چنين ريسک پرخطر و بزرگي را بپذيرد. چون اجلاس آستانه و نشست سه‌جانبه روسيه به نفع امنيت ترکيه بوده است. بنابراين اردوغان به خوبي اين مساله را مي‌داند. بدون شک اگر ترک‌ها دست به اقدام نظامي بزنند با واکنش شديد روس‌ها مواجه خواهند بود که چنين مساله‌اي به نفع ترکيه نيست. حمايت‌هاي ايران و روسيه توانسته به حاکميت سوريه کمک نمايد. در حال حاضر سوريه در آستانه تشکيل گروه تخصصي بوده تا قانون اساسي اين کشور نوشته شود. لذا سوريه راه حاکميت خود را طي مي‌کند و همچنان که از تمامي اين مراحل و بحران‌هاي سخت عبور کرده است به يک ثبات و امنيت نسبي مي‌رسد.