نتایج شیرین تحریمهای تلخ
واقعيت امر اين است که با برقراري تحريمهاي ظالمانه و ايجاد برخي مشکلات، نتايج مثبتي هم به دست آمده است. يعني درست است که تحريمها مشکلاتي را براي جامعه ايراني ايجاد کرده، اما نتايجي هم در کنار آن به دست آمده که از جمله ميتوان به خروج رقباي خارجي از بازار ايران، افزايش بهاي ارز و به تبع آن به صرفه شدن توليدات صنعتي و همچنين افزايش صادرات بهعنوان يک موتور محرک اقتصاد اشاره کرد. به عبارتي، وقتي ما پارسال شاهد جهش ارزي بوديم، بخش عمدهاي از واردات غيرضروري صرفه اقتصادي خودشان را از دست دادند و بازار داخلي شروع به نفس کشيدن کرد. ميدانيم که براي سالها عدم تعيين نرخ ارز منطقي باعث شده بود که کالاهاي خارجي امان توليدکنندگان ايراني را ببرند. در همين حال، با توجه به اينکه قيمت ارز بالا رفت، ميزان صادرات افزايش پيدا کرد و توليدکنندگان ما نگاه دقيقتري به بازارهاي بينالمللي و بازار منطقهاي دارند، ما در بخش صادرات شاهد رشد هستيم. همچنين، بعد از اينکه تحريمها بازگشتند، يک شوک مصرفي به جامعه وارد شد اما بعد از آن جامعه از اين شوک بيرون آمد و به همين دليل الان ما به تدريج نشانههايي از رشد توليد را شاهد هستيم. در مورد وارد شدن شوک، بايد اين نکته را اضافه کنم که وقتي تحريمها آغاز شد خودروسازان ما با يک شوک مواجه شدند اما الان نشانهها به تدريج از اين حکايت دارد که توليدکنندگان ما هم در حال پيدا کردن خودشان هستند. از طرف ديگر هم صنايع صادراتي و صنايع سنگين ما رشد کردهاند و هم صنايع غذايي، دارويي، توليد لوازم خانگي با خروج کالاهاي ارزان خارجي و کالاهايي که رقابت ناعادلانهاي با توليدات داخلي داشتند، الان فرصت بهبود توليد را به دست آوردهاند. ميتوان گفت که اينها نتايج شيرين تحريمهاي تلخ و جهش نرخ ارز هستند. در مورد اينکه آقاي همتي گفتهاند مثبتشدن نرخ رشد توليدات صنعتي به معناي جبران کاهش توليدات صنعتي نيست و بايد در مورد تشکيل سرمايه ثابت ناخالص داخلي کشور و نرخ سرمايهگذاري که روند نگرانکنندهاي دارد، چارهجويي کرد، بايد تاکيد کنم که در مورد کاهش سرمايهگذاري، ما الان در زمينه تشکيل سرمايه در کشور با مشکل مواجه هستيم که بخشي از آن لاجرم ناشي از کمبود درآمدهاي دولتي و همچنين يک مقداري خروج سرمايه است. اما از طرف ديگر، با بهبود شرايط توليد و همچنين بهبود تقاضا در سطح اقتصاد، ما ميتوانيم اميدوار باشيم که روندي که شکل گرفته، ترميم شود. در اين راستا، ما بايد آمارهاي اقتصادي و توليد را براي چند فصل ديگر دنبال کنيم، تا در نهايت ببينيم که براي مثال در ابتداي سال آينده يا ابتداي زمستان سال آينده وضعيت متغيرهاي کلان اقتصادي ما چطور خواهد شد. هنوز بخشهايي از اقتصاد ما در شوک تحريم هستند؛ مثل بخشهاي نفت يا به نوعي بخشهاي وابسته به فناوريهاي خارجي، اما اينها هم به تدريج ميتوانند خودشان را پيدا کنند و اميدوار هستيم که طي سه-چهار فصل آينده نشانههاي اميدوارکنندهاي در بخش توليد سرمايهگذاري شاهد باشيم.
