چرا مدارس بايد رتبهبندي شوند؟
فاکتورهاي انتخاب يک مدرسه خوب
مباحث مربوط به رتبهبندي مدارس همواره چالشهاي خود را داشته است. کارشناس مسائل آموزشوپرورش گفت: طرح رتبهبندي مدارس از سالهاي پيش در کشورهايي که از نظام تعليم و تربيت بهروز برخوردارند، برنامهريزي و اجرا شده و اثرات آن بر رشد کيفيت آموزشوپرورش آنان قابل مشاهده و بررسي است. فارس نوشت؛ حسين ضرغامي کارشناس آموزشوپرورش درباره رتبهبندي مدارس، اظهار کرد: هرگاه در آموزشوپرورش سخن از رتبهبندي ميشود، عموما از آن تلقي «طرح رتبهبندي معلمان» و تغييراتي در احکام و حقوق و مزايا ميکنند اما متاسفانه حوزهاي که در آموزشوپرورش ما کمتر به آن توجه شده و کارشناسان يکي از عوامل مهم رخوت در نظام آموزشوپرورش را همان ميدانند، عدم اجراي «رتبهبندي مدارس» است. وي ادامه داد: طرح رتبهبندي مدارس از سالهاي پيش در کشورهايي که از نظام تعليم و تربيت کارآمد و بهروز برخوردارند، برنامهريزي و اجرايي شده است و اثرات آن بر رشد کيفيت آموزشوپرورش آنان کاملا قابل مشاهده و بررسي است.
پيشرفت همزمان کمي و کيفي
ضرغامي افزود: در نظام جمهوري اسلامي ايران، سند تحول بنيادين که سند بالادستي و مرجع اصلي تصميمگيري در آموزشوپرورش است، تاکيد زيادي بر افزايش کيفيت دارد؛ در متن سند و قسمت راهکارها، راهکار 19.3 نگاهي بر ضرورت رتبهبندي مدارس و به دنبالش شفافسازي نتايج آن دارد يعني ارائه آن به خانوادهها براي تصميمگيري درست براي انتخاب مدرسه فرزند است. وي تصريح کرد: اگر وزارت آموزشوپرورش، اولويت خود را به بهبود نظام ارزيابي عملکرد کارکنان خود اختصاص دهد، پيشرفت کمي و کيفي همزمان با هم رخ خواهد داد و به عقيده من يک تحول جدي در نظام تعليم و تربيت به وجود ميآيد.
مزيت طرح رتبهبندي مدارس
کارشناس آموزشوپرورش افزود: به چند دليل عنوان ميکنم که اگر مدارس طبق شاخصهاي استاندارد کيفي، ارزشيابي شوند و بعد تمامي مدارس يک منطقه براساس ارزش کسبشده، رتبه بندي شوند و آن جدول رتبهبندي به خانوادهها اعلام شود، يک جهش بزرگ در سيستم تعليم و تربيت خواهيم داشت. وي با بيان اينکه مدارسي که تراز بالايي در رتبهبندي کسب کنند، بهمنظور حفظ جايگاه و رتبه خود، در ثبتنام و گزينش دانشآموزان معيارهاي متعددي قرار ميدهند، گفت: معلمان و کارکنان اينگونه مدارس، به سبب ديدهشدن تلاشهايشان و کسب موفقيت در ارزشيابي کيفي، انگيزه و رضايت بالاتري را دارا خواهند بود. ضرغامي اضافه کرد: مديران و کارکنان مدارس سطح بالاتر، براي تثبيت موقعيت خود تلاش ميکنند و مدارس سطوح پايينتر براي افزايش رتبه خود، در مسير رشد و پويايي و ارتقاي کيفيت قرار خواهند گرفت. وي تصريح کرد: با اجراي «طرح رتبهبندي مدارس» يک فضاي رقابتي سالم بر محور کيفيت استاندارد بين مدارس به وجود خواهد آمد و ابزار مناسبي براي پاسخگويي مديران و معلمان به عملکرد خود خواهد بود؛ ضمنا همين رويه ميتواند در طرح رتبهبندي معلمان و نظام پرداختي نيز مورد استفاده و استناد قرار گيرد. کارشناس آموزشوپرورش ادامه داد: يکي ديگر از فوايد متعدد طرح فوق اين است که مدارسي که مدعي کيفيت بالا و نوآوري و بازده خوب و... هستند و بدينوسيله از طريق تبليغات کاذب، هزينهها و شهريههاي گزاف بر خانوادهها تحميل ميکنند، راستيآزمايي شوند و و عيار واقعيشان مشخص شود، آنوقت است که خانوادهها ديگر در دام تبليغات آنان و موسسات کمک آموزشي نخواهند افتاد.وي افزود: در سال 1392 رئيسجمهور مصوبه جلسه 886 شوراي عالي آموزشوپرورش «نشانگرهاي ارزشيابي نظام آموزشوپرورش و استــانداردهاي آن» را ابلاغ کرد که دستورالعمل مفيد و جامعي است و همان بايد در دستور کار آموزشوپرورش قرار گيرد. ضرغامي با تاکيد بر شفافسازي اين ارزشيابيها، گفت: گاهي برخي نگران هستند که اگر نتايج اعلام شود، خانوادهها به مدارس رتبه بالا سرازير ميشوند و مدارس ديگر افت ميکنند؛ پاسخي که دارم اين است که همين الان هم که جدول رتبهبندي مدارس در اختيار اوليا قرار نميگيرد، خانوادههايي که به تعليم و تربيت فرزندشان اهميت ميدهند به هر طريقي شده است، سعي ميکنند مدارس استاندارد را شناسايي کرده و فرزندشان را ثبتنام کنند. وي تصريح کرد: اگر آموزشوپرورش بهعنوان متولي کار، بهطور کارشناسانه و صادقانه اقدام به درجهبندي مدارس کند، مانع انحراف و سوءاستفاده از خانوادهها توسط مراکز و مؤسسات ميشود.
اتصال به شبکه ملي اطلاعات
ضرغامي، سطح تحصيلات معلمان و کارکنان مدرسه و نرخ اتصال مدارس به شبکه ملي اطلاعات و ارتباطات از ديگر فاکتورها عنوان کرد و ادامه داد: نرخ ارتقاي دانشآموزان، فاکتور ديگر است که بيانگر درصد دانشآموزاني است که در ارزشيابي پاياني قبول شده و در پايه بالاتر ثبتنام کردهاند. وي تصريح کرد: ميزان ساعات برنامههاي پرورشي و خلاقانه و نشاطآور، نرخ تکرار پايه دانشآموزان و ميانگين نمرات کل مدرسه در آزمونهاي هماهنگ، ميزان تناسب محتواي آموزشي و پرورشي با ويژگيها و نيازهاي دانشآموزان، ميزان مشارکت و همکاري دانشآموزان و اوليا در مدرسه، ميزان اهتمام مديريت به رفع آسيبهاي اجتماعي دانشآموزان از ديگر فاکتورهاي خانوادهها در انتخاب مدرسه مناسب براي فرزند است.