راه مذاكره براي ترامپ از برجام مي گذرد و بس!
آرمان ملي- مرتضي رفيعي: روزنامه نيويورک تايمز، گزارش داد «دونالد ترامپ با ادعاي اين که ايران مسئول حمله به تاسيسات نفتي عربستان سعودي است، گفت که او ميخواهد از يک درگيري نظامي با تهران جلوگيري کند و تاکيد کرد که او به ديپلماسي تمايل دارد و ضربه اين حمله را به بازار جهاني کم اهميت جلوه داد. ترامپ همچنين ادعاي تمايل ايران براي رسيدن به توافقي جديد را دوباره مطرح کرده و گفت: من ميدانم که آنها ميخواهند توافقي را انجام بدهند. زماني ميرسد که اين کارساز شود.» به منظور بررسي اين موضوع «آرمان ملي» گفتوگويي را با علياکبر فرازي، سفير پيشين کشورمان در مجارستان انجام داده که در ادامه ميخوانيد::
دونالد ترامپ با طرح اين ادعا که ايران مسئول حمله به تاسيسات نفتي عربستان سعودي است تاکيد کرد آنها ميخواهند توافقي را انجام دهند. وي از طرح چنين ادعايي چه اهدافي را دنبال ميکند؟
بعد از حمله پهپادي گروههاي مردمي يمن به پالايشگاههاي نفت عربستان واکنشهاي متعددي در سطح جهان صورت گرفت. غربيها عمدتا نگران مساله انتقال انرژي و احتمال بالا رفتن قيمت نفت در آستانه فصل سرما هستند. سياستمداران غربي سعي کردند تا انگشت اتهام را به جوانب مختلف بچرخانند گرچه صراحتا اسمي از ايران برده نشد اما آمريکاييها و غربيها اشاره کردند که حوثيها اگر هم اين کار را کردند با کمک ايران دست به چنين اقداماتي زدهاند. حتي برخي پا را فراتر گذاشته و گفتند اصلا اين حمله از خاک يمن صورت نگرفته و ممکن است از نقاط ديگري صورت گرفته باشد. همه اين مسائل به خاطر شک ناشي از اين اتفاق بزرگي است که بهوقوع پيوسته هيچ کس فکر نميکرد که يمنيها اين امکانات سخت افزاري را داشته باشند که بتوانند بزرگترين پالايشگاههاي نفت را هدف قرار دهند. همان گونه که سخنگوي وزارت خارجه اشاره کرد اين اتهامات نابجاست بالاخره گروههاي مردمي يمن دست روي دست نميگذارند چون زمان نسبتا طولاني بيمارستانها، مدارس و مردم بيگناه يمن مورد حمله نيروهاي ائتلاف تحت رهبري عربستان قرار گرفته و آنها فقط تماشاچي بودهاند. آنها از تواناييهايي بهرهمند شدهاند که ميتوانند مقابله به مثل کنند. موضع ايالات متحده آمريکا نيز ناشي از سردرگمي بود. از يک سو ترامپ سعي کرد که نامي از ايران نبرد و از سوي ديگر سعي داشت تا با نام نبردن مستقيم ايرانهراسي نزد اعراب را کنترل کند.ترامپ مکنونات قلبي خود را بيرون داده و گفت اگر آنها ميخواهند ما از آنها دفاع کنيم ميبايستي هزينه آن را پرداخت کنند. ترامپ با نگاه هزينه و فايده به اين موضوع نگاه ميکنند. اگر بتوانند از سوي ايران اين فايده را بهدست آورند طبيعي است که اين کار را انجام ميدهند اگر هم نتوانند همانند گذشته جيب کشورهاي عربي را خالي خواهند کرد. از سوي ديگر اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل و شايعاتي که مطرح بود ترامپ سعي داشت تا اين فضا بسته نشده از آن استفاده کند. هر چند فرمايشات مقام معظم رهبري آن دريچه را نيز بست چون ايشان صراحتا اعلام کردند که تهران در هيچ سطحي مذاکره دوجانبه با آمريکاييها نخواهد داشت. اما اگر آمريکاييها بازگشت به توافق هستهاي در چارچوب برجام داشته باشند، چنين گفتوگوهايي امکانپذير است. شرايط خاصي بر منطقه حکم فرماست. آمريکاييها به دنبال بهرهبرداري تبليغاتي خودشان هستند. آنها دنبال کسب سود و فروش سلاح نيز هستند. از سوي ديگر آنها در پي دامن زدن به ايرانهراسي هستند. آن چيزي که به ايران مربوط است تهران صراحتا اعلام داشته که در اين مساله نقشي نداشته است. هر چند ايران از مردم يمن حمايت معنوي ميکند. اما اين به معناي آن نيست که رسانههاي غربي-سعودي نسبت به ايران اتهامافکني کنند. به نظر ميرسد در آستانه مجمع عمومي سازمان ملل متحد و پس از آن انتخابات آمريکا امتيازي را از طرف ايراني دنبال کنند. بايد ديد که روند تحولات در آينده چگونه خواهد بود.
سعوديها در باتلاق يمن گرفتار شدهاند. رياض چه مجموعه اقداماتي را براي برون رفت از شرايط کنوني ميبايستي انجام دهد؟
به نظر ميرسد کليد اصلي حل معما اين است که عربستان سعودي و کشورهاي حاشيه جنوبي خليجفارس به اين نتيجه برسند که امنيت در منطقه فقط توسط کشورهاي منطقه تامين ميشود. اگر به اينجا برسند و در تامين امنيت منطقه با يکديگر مشارکت داشته باشند قدم اصلي را برداشتهاند. اما تا زماني که صرف خريد سلاح براي آنها امنيت ميآورد کماکان درجا خواهند زد و مشکلاتشان حل نخواهد شد. کشورهاي منطقه ميبايستي خودشان مساله بازگشت به امنيت منطقه را جدي گرفته و خود عهدهدار اين مساله شوند. آمريکاييها بايد بدانند که امنيت منطقه توسط کشورهاي منطقه تامين خواهد شد. اين بهترين راه است، اما بايد حکام عربستان به اين باور برسند که تنها دوستانشان در منطقه خود کشورهاي منطقه هستند و کشورهاي خارج از منطقه نميتوانند براي آنها کار زيادي انجام دهند.
سخنگوي کرملين اعلام داشت درخواستي رسمي براي ميانجيگري بين ايران و عربستان دريافت نکردهايم. تا چه ميزان ميانجيگري ميتواند از افزايش تنش جلوگيري به عمل آورد؟
در طول دو سال گذشته ايران نهايت خويشتنداري را از خود نشان داده تا تنش بالاتر از اين نرود. لذا تهران تنش را مهار کرده است و وقت آن است تا سعوديها واقع بينانهتر به مسائل نگاه کنند و به اقدامات صلحطلبانه ايران پاسخ مثبت دهند تا بتوانند در تشکيل يک ائتلاف منطقهاي با حضور تمام کشورها از جمله ايران و عربستان به وحدت و امنيت منطقهاي دست يابند. ايران حق همسايگي را به طور کامل رعايت کرده و نوبت عربستان سعودي است تا قدم مثبتي در اين راه بردارد.
