شایعترین اعتیاد در دنیای مدرن کودکان
يک متخصص روانشناس کودکونوجوان ضمن بيان اينکه اعتياد به تلفنهاي همراه شايعترين اعتياد بدون مواد مخدر در دنياي مدرن محسوب ميشود که فعالترين گروه در اين زمينه را نسل نوجوان و جوان جامعه تشکيل ميدهند، به تشريح علت تمايل نوجوانان به اينترنت و تاثيرات آن بر رفتار آنها پرداخت. ايسنا نوشت؛ گوهريسنا انزاني، متخصص روانشناس کودکونوجوان با بيان اينکه وابستگي به تکنولوژي در قالب اعتياد مدرن بين جوانان و نوجوانان پديد آمده و تبديل به کالاي فرهنگي و اجتماعي شده است، افزود: به نظر ميرسد استفاده از اينترنت بهطوري که موجب بروز مشکلات روانشناختي، اجتماعي، درسي، شغلي و... شود در جامعه ما فراگير بوده و ميتواند صدمات جدي جسماني، مالي، اجتماعي، رواني و خانوادگي زيادي را ايجاد کند.
اعتياد به تلفنهاي همراه
وي با بيان اينکه براساس تحقيقات در حال حاضر اعتياد به تلفنهاي همراه شايعترين اعتياد بدون مواد مخدر در دنياي مدرن محسوب ميشود، اظهار کرد: در ايران روند روزافزون استفاده از موبايل در شهرهاي بزرگ واقعيت انکارناپذيري است، اين درحاليست که طبق تحقيقات، فعالترين گروه در اين زمينه را نسل نوجوان و جوان جوامع تشکيل ميدهند، چراکه نوجوانان در راستاي فضاي گسترده موبايل و شبکههاي اينترنتي سحر و جادو ميشوند در نتيجه به استفاده افراطي از تلفن همراه و شبکههاي اجتماعي روي ميآورند. اين متخصص روانشناس کودکونوجوان با اشاره به اينکه نوجوانان از طريق زنگ موبايل و تصاويري که در فضاي مجازي منتشر ميکنند ميتوانند هويت جديد و پنهاني براي خود بسازند، ادامه داد: دوران 12 تا 18سالگي از دشوارترين، پرتنشترين و هيجانانگيزترين دورههاي زندگي هر فرد به شمار ميرود، به همين دليل والدين بايد در زمينه استفاده از گوشيهاي همراه و شبکههاي اينترنتي توسط فرزندانشان آگاهانه برخورد کنند. در حال حاضر رشد چشمگير استفاده از فضاهاي مجازي و تلفنهاي همراه توسط نوجوانان، نگراني زيادي براي والدين ايجاد کرده است، اين در حاليست که نهتنها در ايران پژوهشهاي اندکي در اين زمينه انجام شده بلکه حتي کار فرهنگي، آموزشي و برنامهريزي مناسبي نيز صورت نگرفته است، اين امر باعث شده نوجوانان ما در سيکل معيوب چرخش کنند و توان حذف رفتارهاي اعتيادي خود را نداشته باشند.
دليل اعتياد نوجوانان به اينترنت
وي بيان کرد: طبق پژوهشهاي انجامشده، اعتياد به اينترنت اغلب مربوط به شوکهاي روحي و کمبودهاي عاطفي دوران کودکي، ويژگيهاي شخصيتي، تعهد کم به خانواده، شرطيشدن، دريافت پاداش از شبکههاي اجتماعي، درگيري با طلاق عاطفي والدين يا طلاق رسمي و اعتياد بروز مييابد. برخي پژوهشگران نيز اعتياد به اينترنت را با کيفيت خواب بررسي کردهاند که براساس آن افرادي که از تلفنهاي همراه بهطور افراطي استفاده ميکنند، خوابهاي تکهتکه دارند و اين روند موجب آسيب در ظرفيت يادگيري و عملکرد تحصيلي آنها ميشود.
تاثيرات استفاده از تلفن همراه
وي با تاکيد بر اينکه والديني که در زمينه مديريت استفاده از تلفن همراه توسط فرزندانشان ناتواناند، تلفنهاي همراه به مکان ملاقات خصوصي نامناسبي براي فرزندانشان تبديل ميشود، گفت: تلفنهاي همراه داراي برخي اثرات مطلوب کارکردي هستند، اما ايجاد حس بيپروايي جنسي، افزايش مصرف نمايشي، ايجاد فضاي امن براي افراد کجرو، ايجاد شبکههاي ارتباطي پنهان، وابستگي و اعتياد از کارکردهاي نامطلوب اين ابزار به شمار ميرود. به گفته انزاني، براساس تحقيقاتي انجامشده در ايران، کاربرد تلفن همراه در ايران شامل اطلاعجويي، فوايد اجتماعي، رضايتمندي عاطفي و کمتحرکي نوجوان است. بنابر اظهارات اين روانشناس و طبق تحقيقات انجامشده توسط انجمن روانشناسي آمريکا، اعتياد به اينترنت موجب اختلالات عملکردي در افراد ميشود، اين اختلالات داراي هفت شاخص اصلي کاهش تحمل فرد، ظهور علائم درد در فرد، استفاده بيش از حد معين زماني از اينترنت، کاهش فعاليتهاي اجتماعي - تفريحي و تحصيلي، تداوم استفاده از اينترنت با وجود آگاهي از اثرات منفي هستند که حداقل سه معيار آن طي يکماه در فرد مشاهده ميشوند.انزاني ادامه داد: برخي تحقيقات نشان ميدهد نوجواناني که بهطور بيمارگونه از اينترنت يا گوشيهاي همراه استفاده ميکنند، دچار احساس ناکامي، افت تحصيلي، اجتماعگريزي، تنهايي، حواسپرتي، سردرد، خستگي، ضعف حافظه، کنارهگيري، فرار از مشکلات، تمايل به شب بيداري، ازهمگسيختگي روابط خانوادگي و عاطفي، اعتياد به مواد و الکل، اضطراب و استرس ميشوند. آنها تبديل به افرادي درونگرا و خجالتي ميشوند. فعاليتهاي بدني و اعتمادبهنفس، مهارتهاي شناختي، رشد اجتماعي، خلاقيت، تحرک و سلامت روان در آنها کاهش و تفکر وسواسيشان افزايش مييابد. اين روانشناس عدم علاقه به مدرسه، فقدان انگيزه به درسخواندن، مشکل تفريحي، مشکل ارتباطي، بروز مشکل در رفتارهاي حل مساله و رفتارهاي جراتمندانه، گسترش روابط بينفردي نامناسب، گرايش به جنس مخالف، وابستگي، اعتياد، بروز مشکلات جسمي نگرانکننده، فرار از واقعيت و فراموشي مسئوليتهاي روزمره را بايد از ديگر علائم اين دسته از نوجوانان دانست.
حمايتهاي خانواده از فرزندان
اين متخصص روانشناسي بر اين باور است که والديني که درگير کارهاي روزمرهشان هستند، بهجاي آنکه زماني را کنار فرزندانشان صرف کنند ترجيح ميدهند فرزندانشان را با تلفنهاي همراه سرگرم کنند، حال آنکه اين ابزار باعث دوري والدين از فرزندان ميشود. شايد دليل تهيه تلفن همراه براي فرزندان اين باشد که خانوادهها ترجيح دهند دسترسي راحتتري به فرزندان خود داشته باشند، با فرزندشان قرار بگذارند، از برنامههاي روزانه و موقعيت دقيق او آگاه باشند، اين درحاليست که والدين زمينههاي منفي مانند آگاهي از مطالب غيرضروري، ارسال و دريافت پيامهاي نامناسب، اتلاف وقت و... را در نظر نگرفته و کودکان خود را در معرض امواج راديويي مضر قرار ميدهند و باعث ميشوند آنها نتوانند عملکرد تحصيلي خود را بهبود بخشند. وي معتقد است: در حال حاضر به دليل اينکه اغلب خانوادهها تکفرزند يا دوفرزند هستند ترجيح ميدهند همه نيازهاي فرزندانشان را برآورده کنند و همين روند باعث ميشود نوجوانان به سادگي و به شيوهاي محتاطانه و هوشمندانه از قيد نظارت و سلطه والدينشان رها شوند. انزاني با تاکيد بر اينکه چگونگي عملکرد خانواده عامل کليدي در کاهش خطرات فعلي و آينده فرزندان است، گفت: والدين ميتوانند با ايجاد فضايي امن براي نوجوانان، فرزندانشان را از رفتارهاي اعتيادي دور کنند. کافيست به فرزندان خود توجه باکيفيتي داشته باشند، براي آنها حس حمايت ايجاد کنند، به نوجوانان خود اطمينانخاطر دهند که هميشه از والدينشان کمک بگيرند، براي فرزندان خود برنامهريزي و زمانبندي مناسبي داشته باشند، اوقات فراغت مناسبي را باتوجه به علايق و تيپهاي شخصيتي فرزندانشان فراهم کنند و قوانين فرزندپروري را بدانند. وي ادامه داد: در واقع جايگزينهاي مناسبي براي کاهش رفتارهاي اعتياد به تلفنهاي همراه وجود دارد که از جمله آنها ميتوان به ارتباط کلامي مناسب ميان اعضاي خانواده، برنامههاي تفريحي مشترک، ورزش و زمانبنديهاي دقيق اشاره کرد. چنانچه والدين بتوانند حمايتهاي اجتماعي بالايي از فرزندان خود داشته باشند، فرزندان آنها کمتر به سمت شبکههاي اجتماعي متمايل ميشوند.
