«اخوان» می‌تواند شاعر کلاسیک شود

در مراسم بزرگداشت مهدي اخوان ثالث درباره ويژگي‌هاي شعري اين شاعر، اينکه او ايران‌گرا بوده و وطن در شعرهايش معنا داشته سخن گفته شد. همچنين از اعتبار بخشيدن اخوان ثالث به شعرهاي نيما سخن به ميان آمد و اينکه او يکي از شاعراني است که شعرهايش در حافظه مي‌ماند و مي‌تواند به يکي از شاعران کلاسيک ايران تبديل شود.به گزارش ايسنا براساس خبر رسيده، همايش بزرگداشت مهدي اخوان ثالث به همت انجمن فرهنگي افراز و خانه هنرمندان ايران با همکاري نشر زمستان در سالن استاد جليل شهناز خانه هنرمندان برگزار شد.در ابتداي همايش حميدرضا افشاري، دبير انجمن افراز به معرفي اين انجمن و فعاليت‌هاي آن که به هدف تقويت هويت ايراني و پاسداشت فرهنگ ملي انجام مي‌شود پرداخت و از پذيرفته شدن اين انجمن به‌عنوان مقام مشورتي سازمان‌ ملل خبر داد.در ادامه محمد بقايي ماکان، پژوهشگر در سخناني گفت: اخوان ثالث شعر نيمايي را به اوج رساند. اشعار او حاوي احساس و انديشه‌اي است که از دل برمي‌آيد و بر دل مي‌نشيند.بقايي با بيان اين‌که اخوان به نيما اعتبار بخشيد، افزود: اخوان معتقد بود وزن براي شعر مانند هارموني است براي موسيقي. نيما و اخوان هر دو زندگي را ستايش مي‌کنند. گاهي اشعار اخوان به نيما نزديک مي‌شود و گاهي اشعارش به سبک خراساني تعلق مي‌گيرد. اخوان زبان فاخري دارد و به واقعيت‌هاي زندگي و جامعه نظر دارد. بسياري از سروده‌هايش در زمان خودش ورد زبان‌ها بوده است.

اخوان ايران‌گرا بود

او با اشاره به اينکه اخوان ثالث بيشتر ايران‌گرا بود تا جهان‌گرا، بيان کرد: انسان موردنظر اخوان ثالث ايراني است. جهان‌بيني او در واقع ايراني بود. از سويي ديگر اخوان ثالث منتقد جريان حاکم بود. هر زمان که مجالي مي‌يافت به تمجيد مصدق مي‌پرداخت.بقايي سپس با بيان اينکه سروده‌هاي اخوان ثالث بيانگر جامعه‌اي است که در آن زندگي مي‌کند، اظهار کرد: مسائل زمان او ممکن است در هر دوره‌اي مطرح باشد؛ هوا ممکن است هميشه بس ناجوانمردانه سرد باشد.او همچنين با اشاره به اينکه اخوان ستايشگر عشق بود و عشق را زندگي مي‌کرد، گفت: اخوان اشعار عاشقانه حافظ را مي‌ستود و همواره مي‌گفت ما عکس‌برگردان حافظ هستيم. او همواره احساس ملاطفت‌آميز به زندگي و نگرشي مهرانگيز و اميدوارانه داشت.بقايي در ادامه بيان کرد: اخوان ثالث اشعار متوسط هم دارد اما حتي اشعار متوسط او نيز از اشعار بسياري از شاعران هم‌عصر او بسيار بهتراست. در برخي از شعرهايش اطناب نيز دارد. دليل اين امر آن است که نکته‌هاي بسياري مي‌داند و سخنوري ماهر است. اين امر در ايلياد هومر و ليلي و مجنون نظامي نيز مشاهده مي‌شود.

به فرزندان فلسفه مشايي آموزش دهيم

علي‌اصغر دادبه، استاد دانشگاه و پژوهشگر نيز در اين مراسم اظهار کرد: از دو زاويه مي‌توان يک موضوع را بررسي کرد؛ يک نگاه بيروني و يک نگاه دروني. آقاي دکتر بقايي از درون به موضوع نگاه کرد و من از بيرون آن را بررسي مي‌کنم. يکي از ستون‌هاي هنر و شعر شرايط سياسي است. در دوران حکومت آغا محمدخان قاجار ادبيات ويژه‌اي پديدار شد.او افزود: فتحعلي شاه قاجار نيز در دربار خود انجمن ادبي داشت. چنان‌چه اروپا کلاسيسيسم را تجديد مي‌کند در ايران نيز مکتب بازگشت شکل مي‌گيرد. در آن دوران اديبان بزرگي پديدار مي‌شوند. اديبان بزرگ عصر ما نيز محصول بازگشت به همان ادبيات و مطالعه آن هستند؛ اخوان ثالث، بهار و نيما و ديگر شاعران محصول بازگشت به همان دوران هستند.دادبه با بيان اين‌که پس از انقلاب مشروطه شاخه‌هاي جديدي در ادبيات ايجاد شد اظهار کرد: اين جمله معروف اخوان ثالث که مي‌گويد من خراسان را به يوش پيوند زدم نيز به همين شاخه‌ها و بازگشت به دوران ادبيات کلاسيک و مطالعه و بهره‌مندي از سبک‌هاي قديمي شعر ايراني اشاره دارد.اين استاد دانشگاه در ادامه بيان کرد: ما اعتدال نداريم؛ عدم اعتدال متعلق به ايدئولوژي است. اعتدال از خرد فلسفي مي‌آيد. خرد فلسفي در ايران در بند شد و همچنان در بند مانده است. لازم است که به فرزندانمان فلسفه عقلاني و مشايي آموزش دهيم. همچنان که مي‌بايست آنها را به خواندن گلستان و بوستان سعدي ملزم کنيم. سعدي شاعري بود که مانند انسان قرن بيستم مي‌انديشيد. همچنان که مولانا گفته است انسان دشمن چيزي است که نمي‌داند و دوست هرآن‌چه مي‌داند.او با اشاره به اينکه وطن‌دوستي تنها متعلق به اشعار اخوان ثالث نبوده است، اظهارکرد: وطن هميشه معني داشته است. شعر انقلابي و ميهن‌دوستانه پس از انقلاب مشروطه مطرح شد اما اشعار فردوسي وسعدي نيز ميهن‌دوستانه هستند.

شعرهايي که در حافظه ماندگار شده‌اند

در ادامه مراسم، بهرام پروين گنابادي، استاد ادبيات و پژوهشگر درباره تحقيق شعر ماندگار، اظهار کرد: از اواخر دهه 60 تاکنون تحقيقي را انجام داده‌ايم و بر مبناي پارامترهايي، سوال‌هايي مطرح کرده‌ايم، مانند اين‌که از اشعار معاصر کدام شعر را به خاطر داريد؟ دليل اين امر نيز آن است که يکي از پارامترهاي شعراي خوب آن است که شعرهاي‌شان در حافظه مردم مانده باشد.او افزود: اين تحقيق که تاکنون طول کشيده و نسل‌هاي مختلف در دهه‌هاي مختلف در آن شرکت کرده‌اند با عنوان «خانه داماد» منتشر شده است. اخوان ثالث در زمره سه شاعر برتر در اين تحقيق به شمار مي‌رود. يکي از ويژگي‌هاي شعر او نبوغ زباني‌اش است.پروين گنابادي در ادامه با اشاره به اشعار سعدي و فردوسي، بيان کرد: زبان فارسي به اندازه فردوسي به سعدي نيز مديون است. او توانمندي‌هاي بالقوه زبان فارسي را کشف کرد. اخوان ثالث نيز هم به اشعار فردوسي و هم سعدي تسلط داشته است.

اخوان مي‌تواند شاعرکلاسيک شود

او گفت: تسلط اخوان ثالث بر زبان موجب شده که در آينده بتواند به‌عنوان يکي از شعراي کلاسيک ايران ماندگار شود. او اين امر را مديون نبوغ و مطالعه است.پروين گنابادي با اشاره به اين‌که اخوان ثالث در شعرهاي خود از ضرب‌المثل‌هاي بسياري استفاده مي‌کرد، بيان کرد: دهخدا تنها فرد معاصر در ايران است که شايستگي لقب علامه را دارد. خدمتي که او به ادبيات فارسي کرد همسنگ شاهنامه است. لغت‌نامه دهخدا و امثال و حکم او از خدمات ارزشمند اين اديب نابغه است.او افزود: «امثال و حکم» حاصل خرد جمعي يک ملت در طول تاريخ است. ضرب المثل‌ها بارها تجربه شده‌اند، وزن و ريتم دارند و در طول تاريخ دوام آورده و نسل به نسل منتقل شده‌اند. به همين دليل اخوان ثالث از ضرب‌المثل‌هاي بسياري در اشعار خود استفاده مي‌کند. ضرب‌المثل‌ها بسيار چکيده هستند و در اثر گذشت زمان صيقل خورده‌اند، در نتيجه بهترين شکل زباني هستند.پروين گنابادي تاکيد کرد: اخوان ثالث در يکي از اشعارش از 15 ضرب‌المثل استفاده کرد. اشعار او نيز به اندازه‌اي محبوب بوده و در يادها مانده‌اند که به ضرب‌المثل تبديل شده‌اند.از برنامه‌هاي ديگر نشست «يادي از اخوان ثالث»، اخوان‌خواني بود. در اين بخش، چيستا سلامتي شعر «تو را اي کهن بوم و بر دوست دارم» اخوان ثالث را خواند. فرنگيس توسي، فرزانه زماني، نسرين ارمگان و زينب دريس نيز شعرهاي ديگري از اين شاعر را خواندند.همچنين دراين مراسم فيلم کوتاهي درباره زندگي و شعر اخوان ثالث بخش شد.