از تورقوزآباد تا آباده؛ همه سناریوهای «بیبی»
آرمان ملي - محمدحسين لطفالهي: نخست وزير اسرائيل روز دوشنبه بار ديگر مدعي شد که يک سايت هستهاي مخفي در ايران وجود دارد. او اعلام کرد سايت تسليحات هستهاي اعلام نشده» ايران را در آباده واقع در استان فارس يافته و گفت که ايران پس از افشا شدن وجود اين سايت هستهاي اقدام به نابودي آن کرده است. پيشتر در مهر 1397 بنيامين نتانياهو در سخنراني خود در هفتاد و سومين نشست سازمان ملل متحد با متهم کردن ايران به مخفي کردن تأسيسات هستهاي از آژانس، مدعي شده بود: «ايران يکي از تأسيسات هستهاي خود در اطراف تهران را از آژانس بينالمللي انرژي اتمي مخفي کرده و ماه گذشته 15کيلوگرم مواد راديواکتيو به تورقوزآباد منتقل کرده است»؛ ادعايي که با تمسخر جامعه جهاني مواجه شد و مشکلي در راستاي پيشبرد فعاليتهاي هستهاي ايران و برجام به وجود نياورد. اين بار اما نخست وزير اسرائيل با توجه به سابقه قبلي، تلاش کرد با فضاسازي رسانهاي پيش از «افشاگري» شرايط را براي بيان ادعاهاي خود مهيا کند.
روايتي از فعاليتهاي نتانياهو
محمدجواد ظريف معتقد است که روند کنوني حوادث و اقدامات نتانياهو در راستاي آغاز يک جنگ تمام عيار عليه ايران است. وزير امور خارجه کشورمان در واکنش به نمايش جديد نخستوزير رژيم صهيونيستي و با ضميمه کردن ويدئوي تشويقهاي وي براي حمله به عراق در سال 2002 در يکي از جلسات استماع در کنگره آمريکا نوشت: دارنده تسليحات هستهاي «واقعي» همانند چوپان دروغگو درباره يک سايت تخريب شده ادعايي در ايران، فرياد ميزند. او و «تيم ب»، بيتوجه به خون بيگناهان و يک هفت تريليون ديگر، فقط به دنبال جنگ هستند. تضمين دادنهاي وي در سال 2002 درباره «بازتابهاي مثبت» حمله به عراق را به ياد بياوريد. ولي قطعاً اين بار وي نميتواند از کنار به تماشا بنشيند. حسين موسويان، سفير اسبق ايران در آلمان نيز با اشاره به ادعاهاي بيپايه و اساسي که نتانياهو در گذشته مطرح کرده در صفحه شخصي خود در توئيتر نوشت: نتانياهو باز مدعي شد که ايران يک سايت مخفي براي ساخت بمب هستهاي داشته است. او در کتاب «مبارزه با تروريسم» در سال 1995 مدعي شد که ايران ظرف 3 تا 5 سال به بمب هستهاي دست خواهد يافت. او همچنين در سال 2002 به کنگره آمريکا گفت «عراق سانتريفيوژهاي فعال با سايز يک ماشين لباسشويي دارد». اکنون زمان آن رسيده که دروغ گفتن را متوقف کند.
مخالفت احزاب اسرائيل
انتخابات آتي اسرائيل و گام سوم ايران در کاهش تعهدات برجامي را ميتوان از دلايل هياهوي دوباره نتانياهو و رسانههاي وابستهاش درباره فعاليتهاي هستهاي ايران دانست. باتوجه به برخورد محتاطانه اروپا با گامهاي ايران و تلاش براي باز نگاه داشتن پنجره ديپلماسي، نتانياهو اميدوار است بتواند اروپا را به اقدامي عملي عليه ايران با اين فضاسازي بکشاند. تلاش قبلي وي به شکست انجاميد. ائتلاف انتخاباتي اتحاديه دموکراتيک با صدور بيانيهاي در باره سناريو جديد نتانياهو عليه ايران نوشت: «جوهر بازي شکستخورده قبلي هنوز خشک نشده و نتانياهو يک تلاش ديگر را شروع کرده تا امنيت اسرائيل را به بهاي منافع شخصي بفروشد. براي کسي که متهم به رشوه، تقلب و سوء استفاده عمومي است، بهتر است که با امنيت اسرائيل سر و کار نداشته باشد». ائتلاف آبي و سفيد نيز ساکت نماند و ضمن محکوم کردن اقدام بيبي نتانياهو تصريح کرد: «استفاده نتانياهو از اطلاعات حساس امنيتي براي پروپاگاندا، نشان ميدهد که او توان قضاوت درستي ندارد».
استقلال آژانس؛ کمتر از هميشه
يوکيا آمانو در زمان حياتش از بخشهايي از فشارهاي اسرائيل و آمريکا پرده برداشته بود. پس از مرگ دبيرکل فقيد آژانس بينالمللي انرژي اتمي همان طور که انتظار ميرفت، فشارها از جانب تندروهاي آمريکا و اسرائيل عليه فعاليتهاي هستهاي ايران افزايش يافت و سناريوهاي جديدي کليد خورد. از سوي ديگر با توجه به بحث جانشيني يوکيا آمانو و تلاش کانديداهاي مديرکلي آژانس براي جلب حمايت آمريکا، عملا نميتوان انتظار برخورد جدي مديرکل موقت با اين فضاسازيها را داشت. با اين وجود کرنل فروتا مدير کل موقت آژانس که صبح يکشنبه وارد تهران شد، در ديدار با علي اکبر صالحي تأکيد داشت که آژانس تلاش ميکند تا استقلال خود را در برابر فشارهاي بيروني حفظ کند. فروتا در اين باره ميگويد: «آژانس از فشارها تأثير نميپذيرد. آژانس از يک سو وظيفه راستي آزمايي اجراي برجام را بر عهده دارد و از سوي ديگر در اجراي پروتکل الحاقي و موافقتنامه جامع پادمان در تعامل فعال با ايران است». مديرکل موقت آژانس همچنين پس از پايان سفر خود به ايران، در جلسه شوراي حکام حاضر شد و گزارشي از روند کاهش تعهدات برجامي جمهوري اسلامي ارائه کرد.
عبرت از تجربه دهه 80
ايران باوجود کاهش تعهدات برجامي، در سطح نظارتها، بازرسيها و دسترسيها هيچ محدوديتي ايجاد نکرده و در گزارشهاي آژانس هم اين همکاري مورد تاييد قرار داشته و دارد؛ اقدامي که ميتوان آن را نتيجه و عبرتي از سياستهاي دهه80 شمسي دانست. رحمان قهرمانپور، کارشناس مسائل بينالملل در اين باره به «خبرآنلاين» ميگويد: «با تجربهاي که در دهه80 وجود دارد ايران نميخواهد شرايط را از کنترل خود خارج کند. يعني اقدامي صورت گيرد که ناگهان شوراي امنيت به آن ورود پيدا کرده و اتحاديه اروپا به شوراي امنيت رجوع کند و در نتيجه ايران دوباره به ذيل فصل هفت شوراي امنيت بازگردد. ايران در حال درس گرفتن از تجربه خود در دهه 80 است و ميخواهد تجربه خود را در اين سياست پلکاني به کار گيرد». در همين راستا و به گفته سفير و نماينده دائم کشورمان نزد سازمانهاي بينالمللي در وين، نصب سانتريفيوژهاي جديد و پيشرفته به طور کامل به اطلاع آژانس رسيده است. کاظم غريب آبادي افزود: برابر اين گزارش، در روز يکشنبه نيز آژانس راستي آزمايي کرد که 22 سانتريفيوژ IR4، يک سانتريفيوژ IR5، 30 سانتريفيوژ IR6، و 3سانتريفيوژ IR6s، نصب شده يا در حال نصب هستند. اين گزارش همچنين ميافزايد که تمامي اين سانتريفيوژها آماده تست با UF6 هستند. نماينده دائم کشورمان همچنين گفت: ايران 17شهريور نيز به آژانس اطلاع داد که لولههاي سانتريفيوژها در دو خط تحقيق و توسعه را مجددا نصب خواهد کرد تا يک زنجيره 164 تايي سانتريفيوژ IR4 و يک زنجيره 164 تايي IR2m را در خود جاي دهد.
