جولان واقعی خشونت در فضای مجازی

در حال حاضر متاسفانه ديدن صحنه‌هاي خشن براي برخي فارغ از اينکه در چه رده‌اي سني قرار دارند امري عادي به‌شمار مي‌رود که اين خود جاي بسي تامل دارد، به‌گونه‌اي که حتي کودکان نيز به‌راحتي اين صحنه‌هاي خشن را مشاهده مي‌کنند که البته بيشتر به دليل عدم نظارت والدين يا عدم فيلتر شبکه‌هاي اجتماعي براساس رده‌هاي سني است. بنا به گفته روانشناسان ديدن صحنه‌هاي خشونت‌آميز براي کودکان خود عاملي براي آشنايي هرچه بيشتر آنها با رفتارهاي خشن و نابهنجار است. به عبارت ساده تر ديدن صحنه‌هاي خشن مي‌تواند نوعي آموزش غيرمستقيم محسوب ‌شود.

شيوع خشونت لفظي در شبکه‌هاي اجتماعي

امروزه متاسفانه خشونت کلامي در شبکه‌هاي اجتماعي بسيار رواج يافته که اين خود مي‌تواند امنيت رواني افراد را به مخاطره بيندازد، چراکه با نگاهي گذرا به پيج‌هاي برخي در فضاي مجازي به‌راحتي مي‌توان شاهد شيوع انواع خشونت‌هاي لفظي بود تا جايي که فعالان در شبکه‌هاي اجتماعي براي مقابله يا کاهش خشونت‌هاي کلامي کامنت‌هاي خود را بسته‌اند. اين پديده امروزه شيوع بسياري يافته است.

انتشار فيلم‌هاي آزار و اذيت حيوانات

طي سال‌هاي اخير شاهد انتشار فيلم‌هاي آزار و اذيت حيوانات در شبکه‌هاي مجازي بوده‌ايم که البته اين موضوع مي‌تواند براي برخي بسيار آزاردهنده باشد يا اينکه تاثيرات منفي در کودکان بر جاي بگذارد‌. هرچند در اين فرصت بايد يادآور شد که نبود قوانين بازدارنده سختگيرانه در رواج انتشار فيلم‌هاي آزار و اذيت حيوانات نقش دارد، چراکه انتظار مي‌رود با افراد خاطي به‌شدت برخورد شود تا شايد از اين طريق بتوان شاهد کاهش انتشار فيلم‌هاي آزار و اذيت حيوانات بود. بنا به گفته روانشناسان يکي از مهمترين دلايل انتشار فيلم‌هاي آزار و اذيت حيوانات در شبکه‌هاي اجتماعي را مي‌توان خودنمايي هرچه بيشتر و همچنين کاهش نظارت بر شبکه‌هاي اجتماعي عنوان کرد. به عبارت بهتر متاسفانه بسياري از افرادي که حيوانات را مورد آزار و اذيت قرار مي‌دهند از نظر روحي و رواني با مشکلات عديده‌اي مواجه هستند و براي هرچه بيشتر ديده‌شدن به اين کار دست مي‌زنند. بنابراين شايد بهتر است در کنار اِعمال قوانين سخت‌گيرانه، اين افراد از نظر روحي و رواني نيز تحت درمان قرار بگيرند.

لزوم توسعه نظارت بر شبکه‌هاي اجتماعي

پرواضح است که انتظار مي‌رود با گسترش شبکه‌هاي اجتماعي نظارت نيز بيشتر شود، چراکه طبق گفته گيدنز ـ جامعه‌شناس ـ هنگام توسعه شبکه‌هاي ارتباطي بايد نظارت بر آنها نيز توسعه يابد تا از اين طريق آسيب‌هاي ناشي از شبکه‌هاي اجتماعي کاهش يابد، در غير اين صورت هر روزه شبکه‌هاي اجتماعي مشکلات جديدي را با خود به همراه خواهند کرد که اين خود مي‌تواند عاملي براي کاهش کارکردهاي شبکه‌هاي اجتماعي باشد. از طرف ديگر بايد خاطرنشان کرد که در حال حاضر متاسفانه شبکه اجتماعي به محلي براي انتشار فيلم‌هاي خشونت‌آميز مانند نزاع‌هاي خياباني يا خشونت عليه حيوانات تبديل شده است، چراکه شماري انبوهي از جامعه از کاربران شبکه‌هاي اجتماعي محسوب مي‌شوند و به دليل عدم‌برخورداري برخي از سواد رسانه‌اي مطلوب اين ناهنجاري‌ها رواج يافته است. به عبارت ساده‌تر بايد يادآور شد که اگر سواد رسانه‌اي با افزايش استقبال از شبکه‌هاي اجتماعي به مردم آموزش داده مي‌شد به‌يقين ديگر امروزه با پيامدهاي منفي بسياري از شبکه‌هاي اجتماعي مواجه نبوديم و حتي از شبکه‌هاي اجتماعي به‌عنوان رسانه‌اي کارآمد مي‌توانستيم نام ببريم؛ اتفاقي که امروزه با آن فاصله معناداري داريم.

تماشاي خشونت عامل افزايش پرخاشگري

طبق گفته روانشناسان ديدن صحنه‌هاي خشونت‌آميز خود عاملي براي افزايش رفتارهاي پرخاشگرانه است، به‌گونه‌اي که براساس بررسي‌هاي صورت‌گرفته افرادي که صحنه‌هاي خشونت‌آميز بيشتري را مشاهده مي‌کنند احتمال بروز رفتارهاي پرخاشگرانه در آينده از سوي آنها به مراتب بيشتر از ديگران خواهد بود.

مشکلات اقتصادي عامل رواج خشونت

دلايل متعددي مانند فقر، اعتياد، ناکامي و تبعيض‌هاي جنسيتي و اجتماعي، مصرف مواد مخدر و... را مي‌توان در رواج رفتارهاي خشونت‌آميز موثر دانست، چراکه مطالعات نشان مي‌دهد هرگاه فرد با مشکلات اقتصادي عديده مواجه شود تاب‌آوري او نيز کاهش مي‌يابد که مي‌تواند در بروز رفتارهاي خشونت‌آميز بسيار موثر باشد. بنا به اظهارنظر دکتر مجيد ابهري، خشونت در حاشيه شهرها بسيار شايع‌تر است، چراکه در اين مناطق کنترل يا نظارت اجتماعي به‌طرز معناداري کاهش پيدا مي‌کند که اين مهم خود مي‌تواند نقش بسزايي در افزايش رفتارهاي پرخاشگرانه داشته باشد. بنابراين مي‌توان اين ادعا را داشت که نظارت اجتماعي تاثير بسزايي در کاهش پرخاشگري دارد.

نقش آموزش در کاهش رفتارهاي خشونت‌آميز

آموزش مي‌تواند نقش بسزايي در کاهش رفتارهاي خشونت‌آميز داشته باشد، چراکه بنا به گفته آسيب‌شناسان هرگاه آموزش‌هاي لازم به رده‌هاي سني پايين داده شود به‌يقين در آينده بروز رفتارهاي خشونت‌آميز نيز به‌طرز معناداري کاهش مي‌يابد، چراکه يکي از دلايل رفتارهاي پرخاشگرانه را مي‌توان عدم يادگيري در نحوه مواجهه با رفتارهاي نامناسب عنوان کرد؛ اتفاقي که تا به امروز نقش بسزايي در افزايش نزاع‌هاي خياباني داشته است. از اين رو بايد متذکر شد که فرهنگ‌سازي و همچنين آموزش مي‌تواند در زمره مهمترين راهکارها براي کاهش خشونت در شبکه‌هاي اجتماعي باشد.