سرریز سرمایه مردم به بانک‌ها

آرمان‌ملي: آخرين اطلاعات موجود از حجم نقدينگي در کشور حاکي از آن است که در بهار امسال نقدينگي کشور به مرز 2000 هزار ميليارد تومان رسيده که طبق قواهد اقتصاد اگر اين نقدينگي وارد چرخه توليد نشود تورم بالايي را به همراه خواهد داشت. با اين حال اين پرسش در جامعه وجود دارد که اين نقدينگي در چه جاهايي بلوکه شده که مردم قدرت خريد خود را از دست داده‌اند. بسياري از کارشناسان پولي و بانکي بر اين عقيده هستند که بيشتر اين حجم نقدينگي صرفا اعداد روي کاغذي هستند که حدود 1400 هزار ميليارد آن قابليت نقدشوندگي خود را از دست داده‌اند. از سوي ديگر آخرين آمار منتشره از سوي بانک مرکزي بيانگر آن است که تنها 5/2 درصد اين حجم از نقدينگي به صورت اسکناس در دست مردم قرار دارد. اين در حالي است که در پايان سال گذشته حجم اسکناس در اختيار مردم در محدوده 7/54 هزار ميليارد تومان قرار داشت، اما تا پايان بهار امسال با کاهش 5/4 هزار ميليارد توماني (3/8 درصدي) به 2/50 هزار ميليارد تومان رسيده است.

در حالي که با شروع سال جاري حجم نقدينگي روند فزاينده‌اي را تجربه مي‌کند، اما نقدينگي موجود در دست مردم سير نزولي را در پيش گرفته است. به نظر مي‌رسد ايجاد فضاي سرمايه‌گذاري در بازارهاي مختلف، ازجمله بورس، ارز، طلا، سکه، خودرو و مسکن که عمدتا غيرمولد هستند مردم را مجاب کرده تا با سرمايه‌گذاري در اين بازارها ارزش پول خود را حفظ کنند. البته در اين بين بانک‌ها با سودهايي که مي‌پردازند همچنان جذابيت خود را حفظ کرده‌اند و بخش مهمي از اسکناس موجود در جامعه به اين سمت سوق پيدا کرده است. طوري که اين روزها بانک‌ها، به‌ويژه موسسات اعتباري خصوصي، تنها به ايجاد سپرده‌‌هاي کوتاه‌مدت و بلندمدت و نرخ‌هاي سود مصوب بانک مرکزي بسنده نمي‌کنند، بلکه بسياري از آنها با ايجاد صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري گاه سودهاي بالاي 20 درصد بدون کمترين ريسک مي‌پردازند تا برخي شهروندان همچنان شبکه پولي را مطمئن‌ترين بازار براي سرمايه‌گذاري بپندارند. نگاهي به آمار بانک مرکزي نشان مي‌دهد در دوره سه‌ماهه‌ اسفند 97 تا خرداد 98 حدود 5/4 هزار ميليارد تومان از اسکناس و مسکوک در اختيار مردم کاسته شده است. بررسي دقيق‌تر حکايت از اين دارد که اسکناس غيب‌شده از جيب مردم به منابع در اختيار بانک‌ها و بانک مرکزي منتقل شده است. در واقع، اسکناس و مسکوک در اختيار بانک‌ها از 8/8 هزار ميليارد تومان در اسفند 97 به 2/12 هزار ميليارد تومان در خرداد 98 رسيده که نشان‌دهنده رشد 4/3 هزار ميليارد توماني است. اسکناس و مسکوک در اختيار بانک مرکزي نيز از 1/2 هزار ميليارد تومان در اسفند 97 به 2/3 هزار ميليارد تومان در پايان بهار 98 رسيد که از رشد 1/1 هزار ميليارد توماني حکايت دارد. در واقع در دوره مورد بررسي، مردم بخشي از اسکناس در اختيار خود را براي کسب سود بانک يا ساير دلايل به شبکه بانکي منتقل کرده‌اند که بخشي از اين اسکناس‌ها در شبکه بانکي سپرده‌گذاري و ماندگار شده، اما بخشي ديگر در قالب پرداخت‌هاي الکترونيکي مورد استفاده قرار گرفته است. البته آمار کلي بانک مرکزي حاکي از آن است که مجموع اسکناس و مسکوک کشور در پايان خرداد امسال به 7/65 هزار ميليارد تومان رسيده که نسبت به خرداد سال 97 حدود 8/16 درصد افزايش داشته، اما نسبت به اسفند 97 تغييري نداشته است. حجم اسکناس و مسکوک در خرداد 97 معادل 2/56 هزار ميليارد تومان و پايان اسفند 97 حدود 7/56 هزار ميليارد تومان بوده است. قابل توضيح است که اسکناس و مسکوک موجود در کشور به‌تفکيک در اختيار سه بخش، شامل مردم، بانک مرکزي و بانک‌ها قرار دارد.

نوسان حجم اسکناس در اختيار مردم

ميزان اسکناس در دست مردم نيز در خرداد 97 حدود 40 هزار ميليارد تومان بوده که با رشد 7/23 درصدي به 50 هزار ميليارد تومان در خرداد امسال رسيده است. نکته قابل توجه اين است که حجم اسکناس در اختيار مردم در خرداد 98 نسبت به پايان سال 97 حدود 3/8 درصد کاهش يافته است.