شكاف تحريمها با ابتكار فرانسه
آرمان ملي- مرتضي رفيعي: خبرگزاري رويترز ضمن انتشار گزارشي از سفر غير منتظره «محمدجواد ظريف» به محل اجلاس گروه جي7 در بياريتز فرانسه و ديدار با امانوئل مکرون، رئيسجمهوري و ژان ايو لودريان، وزير امور خارجه فرانسه، خبر داده است. براساس اين گزارش رويترز مدعي شد «ايران پيشنهاد داده در ازاي اجازه صادرات روزانه حداقل 700 هزار بشکه نفت، عدم مذاکره درباره برنامه دفاع موشکي و حفظ حق غنيسازي اورانيوم، آماده است که به برجام متعهد بماند.» به منظور بررسي اين موضوع «آرمان ملي» گفتوگويي را با جاويد قربان اوغلي، مديرکل پيشين آفريقاي وزارت خارجه و سفير پيشين ايران در آفريقاي جنوبي انجام داده که در ادامه ميخوانيد:
با توجه به آنکه پس از سفر غير منتظره دکتر ظريف به فرانسه گمانهزنيهاي متعددي در سطح رسانهاي صورت گرفته است. مشخصا چه بسته پيشنهادي ميان تهران-پاريس مورد مذاکره قرار گرفته است؟
به نظر ميرسد امانوئل مکرون که کشورش به عنوان يکي از نمايندگان در مذاکرات هستهاي حضور داشته به دنبال آن است تا برجام را به هر شکل ممکن حفظ کند. چون ايران تاکنون دو گام در جهت کاهش تعهدات برجامياش برداشته و ممکن است گام سوم را نيز بردارد. بنابراين پاريس در تلاش بوده تا به گونهاي برجام را در حد ميانهاي برساند تا اين توافق حفظ شود. البته در اين مساله که مکرون رهبري موتور محرکه سياسي اتحاديه اروپا را براي خود با ديدگاهي فارغ از ايالات متحده قائل است، بنابراين سعي ميکند تا به نمايندگي از اروپا و در قامت کشور فرانسه ابتکارات سياسي به منظور نزديکتر کردن نقطه نظرات ايران و آمريکا داشته باشد. ابتکار عمل فرانسه مبتني برآن است که فشارهاي حداکثري را که آمريکاييها در پيش گرفتهاند تعديل کرده تا بدين وسيله ايران گام سوم کاهش تعهدات برجامياش را بر نداشته و يا اينکه ايران در برجام بماند. براي رسيدن به چنين هدفي همانگونه که ايران بارها اعلام کرده فروش نفت و انتقال پول اساس کار است. آن گونه که بر اساس اخبار به دست آمده در سفر قبلي وزير امورخارجه کشورمان به فرانسه و طي مذاکراتي که با مکرون و لودريان داشتهاند اساس پيشنهادهاي فرانسويها آن بوده که ايران حداقل 700 هزار بشکه نفت به فروش برساند. هر چند در مورد انتقال پول آن تاکنون توافقي صورت نگرفته است.
سفر دکتر ظريف به حاشيه اجلاس جي 7 و ديدار با مکرون و لودريان تا چه ميزان ميتواند به کاهش ميان تهران-واشنگتن کمک کند؟
دعوت غير منتظره دکتر ظريف به حاشيه اجلاس جي7 و ديدار با مکرون و لودريان از يکسو نشان ميدهد که فرانسويها از اين کاري که در پيش گرفتهاند تا حدودي اميدوار هستند تا بتوانند ترامپ را قانع کنند. اما از سوي ديگر آن پيشنهادي که مکرون به طرف ايراني در سفر قبلي دکتر ظريف ارائه داده بود به نظر ميرسد وزير خارجه کشورمان اين پيشنهاد را با سطوح عالي تصميمگيري در تهران مطرح کرده و سفر دوباره وي به فرانسه نشان ميدهد ايران پيشنهاد فروش700 هزار بشکهاي نفت را پذيرفته است. بنابراين به نظر ميرسد پذيرش احتمالي چنين مسالهاي از سوي تهران اقدام خوبي است به دليل آنکه ترک بزرگي را در تحريمهاي آمريکاييها ايجاد ميکند. همچنين اروپاييها را که ابتکار عمل اينستکس را در اختيار دارند نسبت به آينده اميدوار ميکند. بنابراين چنين اقدامي در ورود ايران به گام سوم کاهش تعهدات برجامي، خروج از برجام و... را حداقل تا حدودي به تاخير مياندازد. اما اين سوال اساسي که آيا مکرون در چنين رويکردي موفق ميشود يا نه در هالهاي از ابهام قرار دارد و حداقل اينکه هم اکنون نميتوان پاسخ درست و دقيقي به آن داد. واکنش آمريکاييها تاکنون نسبت به اين مساله توام با احتياط بوده است. هر چند تيم تندرو و افراطي در کاخ سفيد تا حدودي قيل و قال کرده است. اما اساس کار شخص ترامپ بوده که تاکنون با خويشتنداري با اين مساله برخورد کرده است. فرانسويها نيز که اظهار اميدواري از سفر دکتر ظريف کردهاند در حقيقت از پاسخ ايران به آن پيشنهاد700 هزار بشکهاي نفت فرانسويها دلالت دارد. سفر دکتر ظريف سفر بسيار خوبي بوده و بايد اين سفر انجام ميشده ولو آنکه اين پيشنهاد طرف فرانسوي بوده است. از اين منظر شکاف بزرگي در تحريمهاي آمريکا عليه ايران و بهخصوص شخص وزير خارجه کشورمان بوده است. دکتر ظريف توسط ايالات متحده تحريم ميشود اما ايشان در بالاترين سطح در محل برگزاري اجلاس گروه 7 کشور صنعتي دنيا حضور پيدا ميکند. اين مساله خود به نوعي به سخره گرفتن تحريم دکتر ظريف است. اما نکته ديگري که حائز اهميت است اختلاف نظر ميان کشورهاي گروه 7 بوده است. اين اختلاف نظر به شکل طبيعي ميان آمريکاييها و بزرگان اروپاست. به نظر ميرسد فرانسويها امکان نداشته تا بدون آنکه حداقل سيگنال مثبتي از آمريکاييها نداشته باشند دست به چنين اقدامي بزنند. اين روش ترامپ است که سعي ميکند با يک دست پس بزند و با دست ديگر پيش بکشد تا بدين طريق به يک نقطه قابل اطميناني برسد بعد از آن تصميمگيري کند. هر چند ترامپ در اقدامي سخيف اعلام داشته بود فرانسه نماينده آمريکا براي انجام مذاکره نيست. اما از اين گونه مواضع ترامپ زياد داشته و سپس آنها را پس گرفته است.
با توجه به آنکه در ميان تروئيکاي اروپايي شاهد تحرکات بيشتري از سوي فرانسويها هستيم. مشخصا چرا پاريس جلوتر از آلمان و بريتانيا به منظور حفظ برجام تلاش ميکند؟
فرانسه به لحاظ ماهيت با بريتانيا و آلمان متفاوت است. فرانسه ليدر سياسي اروپاييهاست. همچنين فرانسه کشوري است که سعي داشته تا حدود زيادي استقلال کشورش را در برابر آمريکاييها حفظ کند. اما بايد بدانيم که هماهنگي سه کشور در مورد برجام ترديد ناپذير است. به دليل آنکه حتي بوريس جانسون بهرغم آنکه نزديکي بسيار زيادي با آمريکاييها دارد همچنان ميبينيم که به دنبال حفظ برجام است.
