آرمان ملي- مرتضي خبازيان: زيبايي و شکوه جامعه انساني به گوناگوني آن است. اينکه قرآن در آيه 22 سوره روم، مومنين را به تفکر در اختلاف زبان و رنگ ترغيب کرده، نشان آشکاري است از صحه گذاشتن بر وجود اختلاف در جوامع انساني. حجتالاسلام عليرضا پناهيان در نشست «زنان و خانواده در انديشه رهبر معظم انقلاب» در مشهد سخناني ابراز کرده که حتي در نگاه سريع و شتابزده هم سوال برانگيز مينمايد. مثلا گفتن اينکه «مردي که بهخاطر ترس از زنش فرمانبرداري کند، ملعون است» با اين جمله که «زنان به دلايل مختلف مسئوليتپذيرتر از مردان هستند و احساس مسئوليت بيشتري ميکنند» به دشواري کنار هم قرار ميگيرند. آيا اگر مردي مسئوليتپذيري زن را به رسميت بشناسد و آن را قبول کند، ملعون است؟ چه کسي آن مرد را لعنت خواهد کرد؟ دين به شکل عام و مذهب به شکل خاص امروزه در معرض چالشها و شبهات متعدد قرار گرفته است. پيشرفتهاي اخير و پرشتاب علوم گوناگون در جنبههايي موجب شده که مردان دين در ابراز نظر محتاطتر باشند. آنها به خوبي دريافتهاند که هر سخني از آنان بلافاصله توسط مخاطبان مورد سنجش قرار ميگيرد. اين است که سخن گفتن روزبهروز دشوارتر ميشود و سخن خالي از استدلال و دور از منطق دروني دين به سرعت با واکنش مواجه ميشود. از طرف ديگر مواجهه با اين دست سخنان دو حالت ممکن را به ذهن متبادر ميکند؛ پاسخ دادن به گوينده و يا نقد کردن سخنان مطرح شده.
دشواري در معنا و سهلگيري در کلام!
دويست سال قبل و در جامعهاي سنتي و ناآشنا با علم و دانش، دامنه گوناگوني اندک بود اما امروز گستردگي چشمنوازي يافته که گاهي دقت در اختلافها و گوناگونيها اهميت مضاعف مييابد. در اجتماع رنگارنگ امروز، ميتوان به تفاوت در نگرش انديشيد و به تفاوت در تجربه زيستي توجه کرد. انسانهايي ديده ميشوند که از درک و بينش خوبي برخوردارند و انسانهايي را ميشود ديد که درک و بينشي معطوف به دويست سال قبل دارند. انسانهايي را ميشود ديد که نگاه روشني به درک و دريافتهاي علمي دارند و در مقابل ميتوان انسانهايي را ديد که دچار خطا شده و درک و دريافتهاي ذهني خود را بهجاي تجربههاي علمي ابراز ميکنند. هر چند تعداد اين دسته اخير آرامآرام رو به کاهش ميرود، اما گاه به دليل تاثيري که ممکن است در اجتماع داشته باشند بايد به آنها توجه کرد. تا وقتي کسي شنونده خاصي نداشته باشد، هر سخني را ميتواند به زبان بياورد اما زماني که گروهي شنونده در ميان باشد يا زماني که سخن در جامعهاي با سلايق گوناگون انعکاس مييابد ديگر نميتوان تحليلهاي خود را به آساني ارائه داد. در اين حالت سخنان بايد با معيارهاي شناخته شده منطبق باشد و اگر جامع علوم و نگرشهاي متعدد و گاه متنافر نيست، دست کم اخلاق سخن به کار آمده باشد. تعداد مستمعان نميتواند تضمين کننده صحت و سقم کلام باشد. درستي و اشتباه در کلام در سطح ديگر جريان دارد و براي سنجيدن کلام و معاني قابل تاويل آن بايد از تريبون دور شد.
مردان ملعون؟ زنان مسئوليتپذير؟
حجتالاسلام عليرضا پناهيان در نخستين نشست از سلسله نشستهاي «زنان و خانواده در انديشه رهبر معظم انقلاب» در مشهد اظهارکرد: وقتي انسان از پذيرش مسئوليتها و انجام درست آنها لذت ميبرد، احساس شادماني و قدرت ميکند و اين احساس را ميتوان در زنان حس کرد. به گزارش ايرنا؛ وي اظهار داشت: درباره قدرت و تواناييهاي زن بايد مطالعه کرد و آن را در برابر قدرت و تواناييهاي مردان سنجيد، البته معناي اين حرف اين نيست که زنان را در رنجها رها کنيم. وي گفت: انعطاف پذيري شوهر نسبت به همسر خود امري ضروري است اما در مقابل مردي که مطيع زن خود شود و از ترس از او فرمانبرداري کند، ملعون است و خود زن نيز از چنين مردي لذت نميبرد. حجتالاسلام پناهيان افزود: مردان براساس قانون نظام اجتماعي مقتدر و حاکم خانه هستند و در برابر زن و فرزندانشان انعطافپذير ميشوند، به طوري که هر زمان همسرشان شروع به گلايه کردن، ناسازگاري و فرياد زدن کرد، با او مدارا ميکنند. وي اظهار داشت: همانگونه که مرد نيازمند نوازش همسر است، زن نيز به محبت همسر خود نياز دارد و گاهي اين نياز را با داد و فرياد و ناسازگاري نشان ميدهد. وي گفت: زندگي خانوادگي چيزي جز پذيرفتن مسئوليتها نيست، دايره اين مسئوليتها بسيار گسترده است و در يک زندگي مشترک مسئوليتهاي زنان و مردان متناسب با توانمنديهايشان تعريف شده است. حجتالاسلام پناهيان افزود: زنان بازيگران بسيار خوبي هستند به طوري که نقشهاي متفاوتي را در قالب همسر، مادر و يک فعال اجتماعي، به خوبي و به طور همزمان ايفا ميکنند، اين استعداد منحصر به زنان است و نبايد از آن غافل شد. وي با تاکيد بر ترويج فرهنگ مسئوليتپذيري در جامعه اظهار داشت: فرهنگ مسئوليتپذيري بايد از کودکي به افراد آموخته شود تا فرهنگ بيتعهدي را کنار بگذارند. وي گفت: ترويج فرهنگ مسئوليت پذيري بسيار مهمتر از حجاب است زيرا حجاب ثمره پذيرش مسئوليتها در جامعه ميباشد. حجتالاسلام پناهيان افزود: مرداني که به راحتي همسران خود را طلاق ميدهند يا زناني که به آساني دل شوهران خود را ميشکنند، مسئوليتپذير نيستند. وي با اشاره به قدرت زبان زنان اظهار داشت: گناه زن در استفاده بد از زبان چند برابر گناه مردان است و در روايات مهمترين عامل ورود زنان به جهنم زبانشان دانسته شده است نه حجابشان. وي گفت: اغلب دختران بيبند و بار مادران دهان دريدهاي دارند که در برابر شوهر خود زبانشان را نگه نداشتهاند.