بیماریای که ریه را درگیر میکند
یک فوق تخصص بیماریهای ریوی درباره «سارکوئیدوز»، گفت: سارکوئیدوز یک بیماری گرانولوماتوز سیستمیک با منشأ نامعلوم است.عاطفه عابدینی، اظهارداشت: «سارکوئیدوز» یک بیماری گرانولوماتوز سیستمیک با منشأ نامعلوم است که در آن ندولهای کوچک(گرانولوم) از بافت التهابی در ارگانهای بدن ایجاد میشود. این ندولها میتوانند با اتصال به هم و ایجاد ندولهای بزرگتر در عملکرد طبیعی بدن مثل تنفس تداخل ایجاد کنند.این فوق تخصص بیماریهای ریوی ادامه داد: سارکوئیدوز اغلب ریه را گرفتار میکند اما میتواند پوست، چشمها، بینی، عضلات قلب، کبد، طحال، روده، کلیه، بیضهها، اعصاب، غدد لنفاوی، مفاصل و مغز را نیز درگیر کند.وی افزود: گرانولومهای ایجاد شده در ریه میتوانند باعث ایجاد تنگی در راههای هوایی، بزرگی غدد لنفاوی سینه التهاب و اسکار(فیبروز) در نسج ریه شوند. بهطور کلی پاسخ موضعی دستگاه ایمنی و تشکیل گرانولوم، عامل تخریب بافتی در سارکوئیدوز است.رئیس مرکز تحقیقات سارکوئیدوز درباره علت بروز این بیماری توضیح داد: علت بروز سارکوئیدوز شناخته شده نیست. یک نظریه مبنیبر ایجاد بیماری در افراد مستعد از نظر ژنتیکی، تماس با برخی عوامل محیطی خاص است. اگرچه این عوامل خاص ناشناخته هستند بسیاری از ارگانیسمها، شامل ویروسها و باکتریها، عامل احتمالی این اختلال معرفی شدهاند. موادشیمیایی غیرعفونی در محیط، شامل برلیوم و آلومینیوم میتوانند منجر به بیماری ریوی با ویژگیهای مشابه با سارکوئیدوز شوند.عابدینی ادامه داد: سارکوئیدوز در سراسر جهان میتواند هر سن، جنس یا نژادی را درگیر کند. اما عمدتا در افراد بین ۲۰ تا ۴۰ سال دیده میشود.وی با بیان اینکه تخمینزده میشود شیوع آن در محدوده یک تا ۴۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر باشد، افزود: این بیماری در جنس مونث نسبت به جنس مذکر کمی بیشتر مشاهده میشود.این فوق تخصص ریه با بیان اینکه در درصد کمی از بیماران بیش از یک عضو در خانواده مبتلا میشوند، گفت: افراد سیاهپوست سه تا چهار برابر بیشتر به سارکوئیدوز مبتلا میشوند و ممکن است بیماری شدیدتری داشته باشند. سارکوئیدوز بهندرت اطفال را مبتلا میکند.عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در خصوص علائم و نشانههای این بیماری گفت: از آنجایی که تظاهرات بالینی سارکوئیدوز متنوع است بنابراین ممکن است بیمار به رشتههای گوناگون تخصصی مراجعه کند.
علائم خود بهخود رفع میشود
عابدینی با بیان اینکه تابلو بالینی تحتتاثیر بعضی عوامل از جمله نژاد، طول مدت بیماری، محل و وسعت ارگان مبتلا متفاوت است، یادآور شد: خیلی از اوقات سارکوئیدوز معمولا منجر به علائم خفیفی میشود که بهبود از ویژگیهای آن است و علائم ایجاد شده خود بهخود رفع میشود.وی تاکید کرد: بهطورکلی در نیمی از موارد وجود بیماری بدون هرگونه علامتی و با رادیوگرافی قفسه سینه که بهدلیل دیگری تهیه شده معلوم میشود.رئیس مرکز تحقیقات سارکویئدوز درباره تشخیص این بیماری توضیح داد: با توجه به عدم وجود یک تست واحد برای تشخیص سارکوئیدوز، تشخیص بیماری براساس فاکتورهای مختلف از جمله علائم و نشانههای بالینی، اختلال در گرافی قفسه سینه و بررسی میکروسکوپی نمونههای بافتی اخذ شده از یک یا چند بافت قرار دارد و در عین حال تشخیصهای مشابه از جمله سل و لنفومباید رد شوند.عابدینی افزود: یک بیوپسی شامل برداشت قطعه کوچکی از بافت ارگان درگیر است. این روش معمولا برای کشف گرانولوم توصیه میشود. نمونهها میتوانند طی روشی بهنام برونکوسکوپی از نسج ریه گرفته شوند. همچنین این نمونهها میتواند از بافتهای دیگری مثل غدد لنفاوی، ندولهای پوستی، غده بزاقی یا اشکی انجام شود.وی ادامه داد: بعد از تایید تشخیص سارکوئیدوز تستهای دیگری برای تعیین وسعت و شدت بیماری ممکن است نیاز باشد. این میتواند شامل روشهای تصویربرداری مثل امآرای و یا اسکن پت برای بررسی وجود درگیری در چشمها، قلب یا سایر ارگانها باشد.عابدینی درباره درمان این بیماری تصریح کرد: بهعلت ناشناخته بودن علت سارکوئیدوز، درمان اختصاصی برای این بیماری وجود ندارد، اما برخی درمانهایی که در مهار علائم بیماری موثر هستند، وجود دارد. خوشبختانه بسیاری از افراد مبتلا با توجه به برطرفشدن تدریجی ندولها(گرانولوم) نیاز به درمان ندارند و اگر چیزی بماند نشانهای از التهاب یا سایر عوارض است.وی با اشاره به اینکه سوالات زیادی درباره بهترین زمان شروع و طول مدت درمان سارکوئیدوز وجود دارد، توضیح داد: درمان برای بیماران با تشدید مشکلات ریوی، بهویژه تنگی تنفس و سرفه توصیه میشود. سایر علتهای شروع درمان عبارتنداز: کاهش عملکرد ریه(که با تست عملکرد ریه تعیین میشود) یا اختلال در فعالیت ناشی از تب، ضعف خستگی، درد مفاصل، تغییرات سیستم عصبی، بیماریهای پوستی منجر به تغییر در ظاهر یا درگیری راههای هوایی فوقانی.این فوق تخصص ریه ادامه داد: در صورت درگیری چشمها، قلب یا کلیهها توسط سارکوئیدوز حتی در صورت خفیف بودن علائم، درمان توصیه میشود که بهعلت خطرات جدی بالقوه ناشی از عوارض درگیری این ارگانها است. درمان فعلی روی بهبود علائم، مهار التهاب، کاهش شدت گرانولومها و پیشگیری از بروز فیبروز ریه تمرکز میکند.
