تصور میکردند با انقلاب اسلامی همه امام و امامزاده میشوند
نماينده مجلس هفتم گفت: ما هنوز به جايگاه اصلي اقتصاد پي نبرديم. شايد دليلش، دلايل نظري بوده باشد، شايد زياد از حد روي انسانها حساب باز کردند. اين تصور وجود داشت که با انقلاب اسلامي همه متحول، امام و امامزاده ميشوند. عماد افروغ، جامعهشناس و نماينده مجلس هفتم، در پاسخ به اين سوال که چرا با وجود برگزاري دادگاههاي برخورد با مفسدان اقتصادي و صدور احکام و جريمههاي سنگين و بعضا صدور حکم اعدام، بازهم باور عمومي درباره برخورد جدي با فساد ايجاد نشده است، به «خبرآنلاين» گفت: مسائل مربوط به مشکلات اقتصادي ما يک يا دو مولفهاي نيست، يعني در مباحث مربوط به مشکلات اقتصادي کشور هم مشکل نظري داريم هم عملي. اصولا ما متناسب با بافت، ذات و ماهيت انقلاب اسلامي، نظريهپردازي اقتصادي نکرديم.
با انقلاب اسلامي همه امام و امامزاده شدند؟
وي افزود: همان ابتدا بحثهايي در رابطه با اقتصاد اسلامي مطرح شد که خيلي سريع پروندهاش بسته شد. يعني نيامديم ببينيم اقتصاد چه جايگاهي دارد، شايد دليلش، دلايل نظري بوده باشد، شايد هم بيش از حد روي انسانها حساب باز کردند. پنداري که با انقلاب اسلامي همه متحول ميشوند، پنداري که همه امام و امامزاده ميشوند. نه نظارتهاي کافي صورت گرفت نه نظريهپردازي صورت گرفت. يعني بحث عدالت اجتماعي تحتالشعاع خيلي مسائل ديگر قرار گرفت. اين موضوع خودش يک پروژه مستقل است و بخشي از آن به قوه قضائيه و برخورد با مفسدان اقتصادي برميگردد و بخشي نيز به فساد اقتصادي برميگردد. نماينده مجلس هفتم با بيان اينکه فساد اقتصادي با فاسد اقتصادي ارتباط دارد اما جدايي هم دارند، گفت: متاسفانه فساد اقتصادي در کشور ريشه ساختاري دارد اما فاسد اقتصادي عاملي است که در اين ساخت بيمار اقتصادي مرتکب فساد ميشود. بنابراين با اين ساخت بايد ساختاري مبارزه کرد.
رنج نفت
افروغ با بيان اينکه، بارها گفته شده که ما از يک رابطه قدرت- ثروت متکي به اقتصاد نفتي رنج ميبريم، خاطرنشان کرد: تا موقعي که اين مقوله هم هست، فساد اقتصادي هم جريان دارد؛ فاسد اقتصادي هم در چنين زمينه ساختاري رشد ميکند. وي ادامه داد: حواسمان باشد که فاسد اقتصادي و فساد اقتصادي را با هم خلط نکنيم؛ بايد با هردو برخورد کرد اما نبايد يکي را به ديگري تقليل داد. سخت در اشتباهيم اگر فکر کنيم ميشود جامعه را با جابهجايي صرف افراد اصلاح کرد. يعني هم بايد ساختارها اصلاح شود هم افراد صالح را به کار گماشت. گيريم که بخواهيم با فاسد اقتصادي هم برخورد کنيم اما ريشههاي فساد اقتصادي تنها به افراد بازنميگردد و ساختاري است. از اول انقلاب تاکنون هم مبارزه ساختاري مخصوصا از بعد جنگ تاکنون نديديم.
مردم حق دارند
اين جامعهشناس در ادامه افزود: از نگاه من مردم حق دارند که احساس کنند فساد اقتصادي کماکان ساري و جاري است، چون آنها با زندگي روزمرهشان عجين هستند و بهتر از ما ميتوانند اين را درک کنند. آنها وقتي به بازار ميروند، به تفرجگاه يا تفريح ميروند و هر کاري که انجام ميدهند، کاملا متوجه اين شکاف طبقاتي و درآمدي ميشوند. يا وقتي به خريد ميروند، وقتي اول ماه يا آخر ماه نگاهي به جيبشان ميکنند، به هرحال متوجه ميشوند که دچار محروميت نسبي شدهاند و خودشان را با ديگران مقايسه ميکنند. بنابراين نميتوان اين مساله را با شعار و نگرش تکبعدي به فساد اقتصادي حل کرد.
سرنخ ريشه ساختاري فساد اقتصادي
افروغ تاکيد کرد: مهمترين مساله فساد اقتصادي، ريشه ساختاري آن است و سرنخ ريشه ساختاري هم به دست دولتهاست. تعارف هم نداريم، دولت ايکس و ايگرگ هم نداريم. بحث ساختاري ميکنيم، در بحث ساختاري هم ميگوييم زمام امور اقتصاد نفتي به دست دولت است. وي بيان کرد: تا موقعي که اينها اصلاح نشود و تعديل شکاف درآمدي نشود، کماکان حس مردم اين است که فساد اقتصادي ساري و جاري است. بايد اقدام اساسي صورت گيرد و سرنخ اين اقدام اساسي هم به حاکميت يعني قواي مجريه، مقننه و قضائيه برميگردد، تا اين اقدامات صورت نگيرد و تحولات ساختاري صورت نگيرد اين حس برطرف نميشود و مايه تاسف هم است.
عدالت اجتماعي ارزش اوليه دارد نه ثانويه
اين استاد جامعهشناس گفت: به نظر من اگر به مسائل اقتصادي کشور توجه نشود، از يک منظر به انقلاب اسلامي توجه نشدهاست. چون به هرحال امام (ره) ميفرمود که هدف از تشکيل حکومت اسلامي، استقرار عدالت اجتماعي است. اين محور اصلي است و ارزش اوليه هم دارد. ارزش ثانويه ندارد. معمولا ميگويند که آزادي ارزش ثانويه دارد. افروغ گفت: نميتوان از عدالت اجتماعي بهعنوان هدف اصلي غافل شد. مايه تاسف است. ما کماکان در مساله عدالت اجتماعي زير سطح توقعي که مردم داشتند هستيم. منظور من سياستهاي شخصي پوپوليستي نيست. سياستهاي ريشهاي است. هيچ دولتي بعد از جنگ نيامد که دستي در آن ريشههاي ساختاري غلط ببرد و اصلاح کند، ما را با يک آمايش سرزميني روبهرو کند و ما را از اقتصاد نفتي و اداره متمرکز کشور دور کند. وي در انتها بيان کرد: تا موقعي که اينها هست، مطمئن باشيد که همين آش است و همين کاسه.
