زبان صادرات را بلد نیستیم

صادرات دارای پایه و اساسی است؛ اینکه یک کشور متکی به درآمدهای نفتی باشد و مسئولان مربوطه توجه چندانی به بخش‌های صنعت و کشاورزی نشان ندهند، دیگر کسی به فکر درآمدزایی از راه‌هایی به غیر از فروش نفت نیست. درواقع، نفتی فروخته می‌شود و بعد پول آن تقسیم می‌شود. این موضوع، اقتصاد کشور را آسیب‌پذیر می‌سازد. به همین دلیل، بر اساس آمارهای موجود هم‌اکنون 80 شرکت بزرگ صادراتی در ایران فعالیت می‌کنند و می‌توان گفت این عدد خوش‌بینانه است، احتمال می‌رود تعداد این شرکت‌ها کمتر نیز باشد. در این میان، عمدتا شرکت‌های پتروشیمی و شرکت‌های فولادی دارای صادرات بالای 50میلیون دلار هستند و تا حدودی هم صنایع غذایی. بنابراین، لازم است تفکر ما صادرات‌محور باشد؛ یعنی اگر بخواهیم با کشور ترکیه که الان 1600 شرکت بزرگ صادراتی در آن فعالیت می‌کند، رقابت کنیم باید مسئولان ما از شعار دادن پرهیز کنند و در چنین شرایطی نفت را کنار بگذارند و تصور کنند که کشور به درآمدهای ارزی بیشتری نیاز دارد. اینکه چگونه باید این ارز را تهیه کنند، لازمه آن متوسل‌شدن به بخش‌های صنعت و کشاورزی است. بخش‌هایی که امروز مورد کم‌لطفی زیادی قرار دارند و برنامه‌ریزی ویژه‌ای برای توسعه آنها صورت نمی‌گیرد. اگر به این بخش‌ها توجه شود، طرح‌های توسعه به سمت آنها جذب می‌شوند و می‌توانند صادرات‌محور شوند. یکی از بخش‌ها، بخش لوازم خانگی است. متاسفانه امروز تعدادی از شرکت‌های خوشنام ما مثل ارج و آزمایش از چرخه اقتصادی خارج شده‌اند. اگر سیاست‌های حمایتی از این شرکت‌ها تداوم می‌یافت، هم‌اکنون ما به یکی از کشورهای صادراتی در حوزه لوازم خانگی تبدیل شده بودیم. متاسفانه الان رویکرد ما در حوزه لوازم خانگی، رویکردی واردات‌محور است. همچنین صنعت خودرو می‌تواند ارزآوری قابل توجهی برای کشور ما داشته باشد یا بخش‌های غذایی و شیمیایی می‌توانند ارز خوبی را به اقتصاد ایران تزریق کنند. اگر مسئولان ما روی چند موضوع اساسی کار کنند و وابستگی خود را به درآمدهای نفتی به حداقل برسانند؛ در آینده اقتصاد ما صادرات‌محور خواهد شد. در حال حاضر صادرکنندگان ما توان رقابت با صادرکنندگان ترک را ندارند شاید این امکان برای 10 سال آینده فراهم شود. معمولا شرکت‌های کوچک و متوسط در تمام کشورها به شرکت‌های بزرگ وابسته هستند چون قطعات خرد شرکت‌های بزرگ را تهیه می‌کنند و وظیفه تولید را بر عهده دارند. وقتی شرکت‌های بزرگ به حرکت در می‌‌آیند SMEها (شرکت‌های کوچک و متوسط) را به حرکت در می‌آورند. البته نباید جلوی صادرات شرکت‌های کوچک را گرفت،‌ تنها به این دلیل که شرکت‌های بزرگ باید صادرات انجام دهند. متاسفانه ما الان راه صادرات را بلد نیستیم صادرات زبان خودش را دارد. صادرکنندگان ما به‌ویژه در شرایط فعلی که ما با انواع محدودیت‌ها مواجه هستیم باید به خیلی از موارد توجه کنند تا بتوانند آبروی ایران را در بازارهای صادراتی حفظ کنند. متاسفانه نباید به فکر کسب سود آنی باشیم. باید برنامه‌ریزی‌های بلندمدتی را برای توسعه صادرات تدوین کنیم. صادرات برای کشور رشد اقتصادی و رونق اشتغال را به همراه خواهد داشت. درواقع نگاه ما باید بلندمدت باشد و این تنها مختص بحث صادرات نیست. در تمام بخش‌ها و حوزه‌ها باید نگاهی کلان‌تر و بلندمدت داشته باشیم.