پوپولیسم؛ تعیین کننده لیست پیروز انتخابات 98
آرمان ملي: پوپوليستها هم عوامزدهاند، هم عوامفريب. تلاش ميکنند با موج سواري بر مطالبات عامه و آرمانهايي که در ذهن تودههاي مردم وجود دارد، خود را وارد رقابتهاي سياسي کنند و با پافشاري بر مواضع غيرعلمي و غيرتخصصي پيروز انتخابات لقب گيرند. وعدههاي محال ميدهند، از عدالت و برابري ميگويند و تأکيد دارند که بزرگترين دغدغهشان رفع تبعيضها عليه مردم است. اين روزها در بسياري از کشورهاي جهان، گروههاي پوپوليست رشد قابل توجهي داشتهاند؛ به طوري که يا حکومت در دست آنهاست يا اصليترين جناح اپوزيسيون دولت هستند. به عنوان نمونه در مجارستان، حزب مردم به رهبري ويکتور اوربان بر سر کار آمده، در ايتاليا دو حزب ليگ و پنج ستاره قدرت گرفتهاند و در فرانسه جبهه ملي به رهبري مارين لوپن، اصليترين تهديدکننده جايگاه امانوئل مکرون است. آنها به زبان تودههايي که سواد سياسي اندکي دارند، سخن ميگويند و تلاش ميکنند تا اين تودهها را در برابر نخبگان قرار دهند. ايران نيز در چند مرحله گرفتار اين پوپوليستها بوده و هنوز بعد از گذشت چندين سال با تبعات برخي از تصميمات پوپوليستي دست و پنجه نرم ميکند. به طور خاص در سالهاي 84 تا 92 کشور با افکار و ايدههاي پوپوليستي مبني بر آوردن پول نفت بر سر سفره مردم، ادعاي مديريت بر جهان و ايستادن در برابر تمام ظالمان اداره ميشد؛ ايدههايي که نتيجه آن ورشکستگي اقتصادي، بحران در عرصه سياست خارجي و ايجاد نارضايتي عمومي در عرصه سياست داخلي بود. اين روزها کارشناسان سياسي درخصوص خطر بازگشت اين نوع پوپوليسم به کشور هشدار ميدهند. محمد سالاري عضو شوراي شهر تهران ميگويد: «اين خطر وجود دارد که اگر مجموعه نظام و بخصوص دولت مراقب نباشند ميتواند به بازگشت پوپوليستها به قدرت منتج شود چراکه سخت شدن معيشت و روند رو به رشد آسيبهاي اجتماعي وقتي با اخباري از رانتخواريها و مفاسد اقتصادي توأم ميشود به غير از اينکه نارضايتي هاي عمومي را به همراه دارد، زمينه پذيرش رفتارهاي عوامگرايانه را نيز در جامعه فراهم ميکند که اين زنگ خطري براي دولت و حاميان اصلاحطلب آن خواهد بود».
هشدار بازگشت پوپوليسم
غلامعلي جعفرزاده ايمنآبادي هشدار داد که اگر جريانهاي سياسي کشور به درستي فکر نکنند جريان سومي که اتفاقا از جنس پوپوليستهاست ميآيد و برنده ميشود. او همچنين از بررسيهايي خبر داد که نشان ميدهد يک ليست پوپوليستي در انتخابات پيش رو رأي خواهد آورد. جعفرزاده ايمنآبادي تأکيد کرد: «پوپوليسم فيالنفسه بد نيست اما اينکه جرياني در انتخابات با اين ويژگي حضور پيدا کند محلي از سوال دارد». او معتقد است دولت بايد سريعا دست به اقدام متقابل جهت خنثيسازي اين رفتارهاي پوپوليستي بزند تا کشور در انتخابات سال 98 اسير يک جريان پوپوليستي نشود اما اين اراده را در دولت نميبيند. نماينده مردم رشت در مجلس شوراي اسلامي، توضيح داد: «حرف من به اين معنا نيست که صرفا اصولگرايان برنده انتخابات اسفند ماه خواهند شد، خير آنها هم حواسشان را بايد جمع کنند در غير اينصورت ورق به نحو ديگري برخواهد گشت». او همچنين تأکيد کرد: «جريان اصولگرا فکر نکند که برنده مطلق اين انتخابات خواهد بود يک جريان ديگري اين وسط خواهد آمد و گندم را درو ميکند».
نواصولگرايي؛ اسم رمز پوپوليسم نو
نشانههايي که در صحبتهاي جعفرزاده ديده ميشود، نشانههايي از اقدامات جدي تيم محمدباقر قاليباف است که از انتخابات رياست جمهوري 92 شروع شد، در انتخابات رياست جمهوري 96 اوج گرفت و تا امروز نيز ادامه دارد. در انتخابات 92 او در قامت مديري جهادي و توسعهگرا گام به عرصه انتخابات نهاد و تلاش کرد ضمن مخالفت با سياستهاي احمدينژاد، خود را متفاوت نشان دهد. در سال 96 الگوي مشهور استفاده از اختلاف طبقاتي را برگزيد و با شعار 96 درصديها در برابر 4 درصديها براي پيروزي تلاش کرد. اين روزها نيز شعار جوانگرايي را برگزيده و به اسم نواصولگرايي تلاش دارد راه متفاوتي را نسبت به اصولگرايان سنتي در پيش گيرد. اطرافيان او نيز بيکار ننشستهاند و هريک به نوبه خود تلاش ميکنند راهي براي جلب توجه تودهها باز کنند. يکي از اطرافيان او که سابقا مدير باغ کتاب بود و درآمد هنگفتي از آن طريق داشت، اين روزها با جبههگيري در برابر کنکور و اقشار ثروتمند مانند پزشکان، خواستار مطرح کردن نام خود است. در اين ميان اشخاص و نامها اما اهميت ندارند و خطر بزرگ براي کشور بازگشت جريان پوپوليست است.
