سن ازدواج برای دختر و پسر 18 سال باشد
به موجب اين پيماننامه، تمام کشورهايي که محتواي آن را به رسميت بشناسند، ملزم به رعايت حقوق تعريف شده در آن براي افراد زير 18سال هستند. در اسفندماه 1372 و در زمان رياستجمهوري آيتا... هاشميرفسنجاني، کشور ايران نيز با تصويب قانوني با عنوان «قانون اجازه الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به کنوانسيون حقوق کودک»، اين پيماننامه را با يک شرط پذيرفت: «هرگاه هر قسمت از محتواي اين پيماننامه با قوانين قوانين داخلي و موازين اسلامي در تضاد باشد، جمهوري اسلامي ايران، لزومي به اجراي آن نخواهد داشت.» هماکنون، نظارت بر اجراي اين پيماننامه در ايران، از وظايف وزارت دادگستري است. اگرچه سن قانوني در کشور ايران، 18سال تمام تعريف شده، اما در مواردي مانند ازدواج شرايط ديگري جز سن در نظر گرفته ميشود. طرح «کودکهمسري» توسط فراکسيون زنان در مجلس شوراي اسلامي تدوين شد؛ طرحي که براساس آن حداقل سن ازدواج دختران به 16سال و براي پسران به 18سال افزايش مييابد و ازدواج دختران زير 13سال مطلقا ممنوع ميشود. اين طرح از سال 1395 در دست مطالعه و از آذر 1396 در نوبت رسيدگي مجلس قرار گرفت و درنهايت نمايندگان در جلسه علني مهرماه سال 97 مجلس با فوريت اين طرح (اصلاح ماده 1041 قانون مدني) موافقت کردند، اما پس از کشوقوسها و حرف و حديثهاي فراوان، درنهايت اين طرح توسط کميسيون حقوقي و قضائي مجلس رد شد. اين کميسيون مسائلي چون فوريت نداشتن طرح افزايش حداقل سن ازدواج، وجود فرهنگهاي مختلف در کشور و تنوع در رسيدن به بلوغ جسمي - فکري، مغايرت طرح افزايش حداقل سن ازدواج با شرع اسلام، صحت قوانين فعلي...» را در اينباره مطرح کرد.
ازدواج کودکان شادي نميآورد
فائزه هاشميرفسنجاني در اينباره به «برنا» ميگويد که بعضي افراد در کشور معتقد هستند که ازدواج ميتواند شادي به جامعه بياورد و با توجه به اينکه زنجان بيشترين آمار کودکهمسري را داشته، اما با اين وجود شادترين شهر کشور نيز اعلام شده است. اين فعال زنان تصريح ميکند: اينکه استان زنجان بالاترين آمار کودکهمسري را دارد و استان شادي هم است نميتواند به يکديگر ارتباط داشته باشد، چراکه ممکن است شاخصهاي متفاوتي داشته باشد. بهنظر من اين دو گزاره، صغري کبراي مناسبي براي هم نيست. بايد شاخصهاي آن را مشخص کرد و با کار پژوهشي با يکديگر ربط داد. او راه مقابله با کودکهمسري را در وضع قانون و تعيين ضمانت مناسب براي اجراي قانون ميداند و معتقد است که قانون در بسترسازي و فرهنگسازي مهم است اما به اين معنا نيست که اگر بلافاصله قانون ايجاد شد همه آن را اجرا ميکنند. فائزه هاشمي ميگويد: چنانچه براي عدم اجراي قانون مجازات پيشبيني شود و اگر آن قانون درست اجرا شود، مشکلات کاهش پيدا خواهد کرد. آدمها مجبور ميشوند به قانون عمل کنند. بهنظر من قانون در حل مسائل نقش پررنگي دارد.
تاثير قانون
اين فعال حوزه زنان به تجربه تاريخي وضع قانون در خصوص چندهمسري اشاره ميکند و ميگويد: سالها قبل در ايران تعدد در زوجات ممنوع بود اما الان آزاد است. حال آمار تعدد زوجات و صيغه و... را بگيريد. نبود قانون در گسترش آن موثر نبوده است؟ حتما تاثير داشته است، چراکه وقتي زنان شکايت ميکنند و دادگاه ميروند، مرد بايد طبق بندهاي قانوني شروط مربوط به همسر دوم را رعايت کند اما مردان آن موارد را اجرا نميکنند و پس از شکايت زنان، ميگويند کار خلاف شرع نکردهاند. اين سخنان هاشمي اما مخالفاني جدي نيز دارد که معتقدند ازدواج دختران بالاي 9سال دستور شرع است و امکان قانونگذاري مغاير آن وجود ندارد. فائزه هاشمي در اينباره تصريح ميکند: متاسفانه مجلس طرح منع کودکهمسري را با سن 13سال رد کرد. کودک، برايش سني تعريف شده است؛ مثلا در قوانين داريم افراد زير 18سال راي نميدهند يا گواهينامه نميگيرند. کارهايي نميتوانند انجام بدهند. وقتي براي چنين موضوعاتي سن در نظر گرفته شده براي موضوع خانواده که اينقدر مهم است، در نظر نگيريم؟ خيلي از مردان، زن را در خانواده ميبينند اما پسربچه و دختربچهاي که از نظر عقلي بالغ نشده چگونه ميتواند خانواده را اداره کند؟ آنان هنوز بايد دنبال بازي و سرگرمي بروند و ما او رااز کودکي جدا ميکنيم که اختلالاتي براي افراد ايجاد ميشود.
انتقاد به يک طرح و ارائه يک راهکار
اين فعال حوزه زنان معتقد است که اگر فردي کودکي نکرده باشد در بزرگسالي آسيب زيادي ميبيند و اين امر خلاف فطرت بشري است. فائزه هاشميرفسجاني درباره طرح مجلس براي پاداش به ازدواجهاي زير 20سال هشدار ميدهد و ميگويد: تعدادي از نمايندگان طرحي در کميسيون فرهنگي با عنوان تشويق ازدواجهاي زير 20سال براي دختران و زير 24سال براي پسران مطرح کردند که کليت آن خوب است اما مشکلي که اين طرح دارد اين بوده که سن حداقلي ندارد. يعني گفتند زير 20سال تشويق شوند، از آن طرف حداقل سن را نگفتند که خود ميتواند عامل خطرناکي باشد و اين طرح که جايزه و تشويق دارد ميتواند خانوادهها را براي کودکهمسري تشويق کند. اين نماينده ادوار مجلس از امکان وقوع فاجعه با اجراييشدن اين طرح سخن ميگويد و تاکيد دارد که عدم وجود کف سن در اين طرح ميتواند دختران 9ساله را هم دچار مشکلاتي کند. او ميگويد: پيشنهاد ما و شخص من 18سال است يعني از 18 تا 20 براي دختران و 18 تا 24سال براي پسران اين طرح در نظر گرفته باشد که ضمن تشويق، سبب افزايش پديده کودکهمسري نشود.
