تمامی متغیرها از ادامه کاهش نرخ ارز حکایت دارند
آرمان ملي- امير داداشي: دلار هفته جاري را با بازگشت به کانال 11 هزار تومان در صرافيهاي مجاز آغاز کرد تا مشخص شود تکاپوي دلالان در هفتههاي گذشته همچنان بينتيجه مانده است. چراکه به گفته فعالان بازار ديگر متقاضيان کمتري در بازار ديده ميشوند و مشتريان ديگر به ديد سرمايهگذاري وارد اين بازار نميشوند و اگر نيازي هم داشته باشند سعي ميکنند از طريق صرافيها اين نياز خود را برطرف کنند. بانک مرکزي نيز با سياستهايي که در پيش گرفته افرادي را هم که سال گذشته براي دستيابي به سود هنگفت اقدام به خريد ارز کرده بودند را مجاب به فروش دلار و تزريق ارزهاي خانگي به بازار کرده است. از سوي ديگر انتشار اخبار مثبت طي هفتههاي اخير از تلاطمات بازار کاسته است. در اين زمينه «آرمان ملي» گفتوگويي با محمود دودانگه، تحليلگر مسائل اقتصادي، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
نرخ ارز طي هفتههاي اخير روند کاهشي به خود گرفته و روز گذشته بار ديگر به کانال 11 هزار تومان بازگشت. دليل اين اتفاق چيست؟ آيا بانک مرکزي به تزريق ارز به بازار و کاهش مقطعي قيمتها روي آورده است يا با کاهش فشار تحريمها عرضه و تقاضا شکل منطقي به خود گرفتهاند و قيمت را تعديل کردهاند؟
واقعيت اين است که بازار ارز ايران از متغيرهاي مختلفي، از جمله طرف عرضه و تقاضا تاثير ميپذيرد و طبيعتا هرگاه عرضه افزايش مييابد قيمتها افت محسوسي پيدا ميکنند و از طرف ديگر اگر تقاضا از عرضه پيشي بگيرد، دارندگان ارز با قيمتهاي بيشتر اقدام به فروش کالاي خود ميکنند. با اين حال از آنجايي که عرضهکنندگان ارز در ايران انحصاري هستند و عمدتا بانک مرکزي اقدام به فروش ارز ميکند، مديريت اين بازار به طور عمده در اختيار بانک مرکزي قرار دارد. حال اين بانک هر اندازه که مديريت اقتصادي و هوشمندانهتري را در پيش بگيرد به همان اندازه روي قيمت ارز در بازار آزاد تاثير ميگذارد. البته اين فقط بخشي از ماجراست. از سوي ديگر بايد به اين نکته هم توجه داشت که بازار ارز ايران جدا از نظام عرضه و تقاضا، تحت تاثير فضاي عمومي حاکم بر کشور و منطقه هم دچار نوسان ميشود. يعني هر اندازه که تنشهاي مختلف در سطح منطقه افزايش يابد، انتظار ميرود که رفتارهاي هيجاني در بازار شدت يابد و قيمت در مسير صعود قرار بگيرند و يا با يک خبر مثبت احتمال کاهش نرخ ارز دوچندان ميشود. پس طرف عرضه، سمت تقاضا و رفتارهاي هيجاني اخبار مثبت و منفي که روزانه منتشر ميشوند سه متغير اصلي و تعيينکننده بازار ارز کشور هستند. اگر روند چند هفته اخير را هم ملاحظه کنيم متوجه ميشويم که طرف عرضه يعني بانک مرکزي توانسته با اعمال روشها و سياستهايي مديريت نسبتا بهتري را به اجرا بگذارد؛ چنانکه از اتفاقاتي نظير راهاندازي بازار متشکل ارزي، استفاده بهينه از ارزهاي حاصل از صادرات غيرنفتي و ... بهعنوان دستاوردهاي بزرگ اين بانک ياد کرد. همچنين طرف تقاضا هم ديگر آن جنبوجوشهاي گذشته را ندارد و متقاضيان کمتري در بازار مشاهده ميشوند. پس اين دو متغير خود را آماده تعديل قيمت ارز کردهاند. حال اخباري هم که طي هفتههاي اخير منتشر شدهاند نشان از اراده بالاي دولت براي مديريت شرايط فعلي دارند. در واقع دولت توانسته اين اعتماد را به بازار و فعالان اقتصادي بازگرداند که دولت در هر شرايطي توان اعمال مديريت بر اين بازار را دارد. همچنين بهرغم تنشهاي مختلفي که در طول هفتههاي اخير بهوجودآمده، اما اخبار حاکي از آن است سايه جنگ از سر کشور برداشته شده و بازار ارز نسبت به اخبار منفي مقاومتر نشان ميدهد. مردم هم توانستهاند که شرايط خود را با بازار وفق دهند.
به نظر ميرسد متغيري که از آن بهعنوان طرف تقاضا ياد کرديد اکنون خود به عرضهکنندگاني تبديل شدهاند و ارزهاي خانگي را وارد بازار کردهاند. اين امر چه تاثيري بر کاهش قيمتها دارد؟
بله، دقيقا همينطور است؛ به دليل اعتمادي که نسبت به عملکرد دولت و مديريت بانک مرکزي بهوجودآمده افرادي که سال گذشته و حتي پيش از آن اقدام به خريد ارز کرده بودند، اکنون به عرضهکننده دلار تبديل شدهاند. از طرف ديگر اخيرا در سطح سياستگذاري شاهد بهرسميت شناختهشدن ارزهاي ديجيتال هستيم. گرچه هنوز اين اتفاق بازتاب گستردهاي در بازار ارز نداشته، اما تصور اين است که اگر سازوکار لازم پيشبيني شود و ارزهاي ديجيتال مانند بيتکوين اعتبار بيشتري پيدا کنند بالطبع قيمت دلار و يورو افت بيشتري مييابد. زيرا ميتوان بخش مهمي از مراودات تجاري از طريق همين رمزارزها انجام داد. در کنار اين دولت همچنان به دنبال راهاندازي کانالهايي ميگردد که وابستگي تجارت به ارز، ازجمله دلار را کاهش دهد. حال اگر اين سازوکار ايجاد شود که نقش دلار در مراودات بينالمللي به حداقل برسد، طبيعتا روند کاهشي نرخ ارز ادامه مييابد.
البته اکنون صادرات نفت ايران به کمترين حد خود طي چند سال اخير رسيده است و اين نگراني وجود دارد که بهدنبال اين اتفاق ذخاير ارزي کشور به حداقل برسد و بار ديگر نرخ ارز دچار جهش قابلتوجهي شود. حال نقشه راه شما براي خنثيکردن تاثير کاهش ذخاير ارزي بهتناسب تحريم نفتي بر نرخ دلار چيست؟
وقتي اخباري مبني بر تحريم نفت ايران از طرف آمريکا مخابره ميشود، طبيعتا در ابتدا هم مردم و فعالان اقتصادي از اين خبر تاثير ميپذيرند و هم بازار به آن واکنش نشان ميدهد. حال اين اثرپذيري را بيش از هر فردي ميتوان روي سياستگذاران مشاهده کرد. اين اتفاق باعث ميشود نرخ ارز دچار يک جهش قيمتي شود. اما رفتهرفته با مديريت صنعت نفت راههاي مختلفي براي دورزدن تحريم و افزايش صادرات نفت پيدا ميشود. راهي که ما در اين مدت پيمودهايم. حال تصور من اين است که طي ماههاي آينده نهتنها صادرات نفت ايران کاهش نمييابد، بلکه با مديريتي که اتفاق ميافتد وضعيت بهتري هم مييابد و نبايد نگران کاهش صادرات يا تهديدهايي نظير بهصفررساندن فروش نفت ايران باشيم. در گذشته هم ما تحريمهاي مشابهي را تجربه کرديم، اما با اعمال روشهاي مختلف توانستيم از آن شرايط سربلند بيرون آييم. اکنون نيز با اينکه صنعت نفت و بازار ارز شوکي را تجربه کردند فعالان و سياستگذاران اقتصادي هم از آن تاثير پذيرفتند، اما قطعا در ماههاي آينده بايد منتظر خبرهاي بهتر و اميدوارکنندهاي باشيم.
