نقدینگی؛ اولین مقصر افزایش تورم

آخرین آمارهای بانک مرکزی حکایت از رشد نقدینگی تا مرز ۱۹۰۰ هزار میلیارد تومان دارد. اینکه این حجم از نقدینگی، جدا از افزایش قیمت ارز تا چه حد می‌تواند روی افزایش نرخ تورم تاثیر بگذارد، مساله‌ای است که یک اقتصاددان به آن پرداخته است. افشین خانی در گفت‌و‌گو با ایسنا، با بیان اینکه رشد نقدینگی با تورم ارتباط مستقیمی دارد، اظهار کرد: دو شاخص برای تحلیل این ارتباط وجود دارد؛ یکی دفاع سیاست‌گذاران ارزی و پولی کشور از کنترل تصنعی نرخ ارز و دیگری عدم اصلاح ساختار بانک‌هاست. او با بیان اینکه کنترل تصنعی نرخ ارز باعث از دست دادن منابع ارزی می‌شود، ادامه داد: در شرایطی که صادرات یک و نیم میلیون بشکه نفت پیش‌بینی شده در بودجه با اما و اگرهایی روبه‌رو است، منابع ارزی حکم شریان‌های حیاتی را دارند. واقعیت این است که دادن ارزهای یارانه‌ای باعث فشار به منابع ارزی خواهد شد که در نهایت باعث فشار بیشتر بر ذخایر ارزی بانک مرکزی و در نتیجه افزایش نرخ تورم می‌شود.
بزرگتر شدن حساب های قرمز
این اقتصاددان با بیان اینکه عدم اصلاح ساختار بانکی باعث خلق نقدینگی بیشتر و بزرگتر شدن حساب‌های قرمز و در نهایت افزایش تورم می‌شود، گفت: در نتیجه چنین شرایطی حوزه تولید آسیب بیشتری می‌بیند. خانی با بیان اینکه رشد نقدینگی باعث افزایش دارایی‌های موهوم یا بی‌کیفیت خواهد شد که در نهایت بر اساس آن پرداخت سود بیشتری صورت می‌گیرد، اضافه کرد: نتیجه این دارایی‌های موهوم اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی است که این مساله باعث رشد پایه پولی و رشد نقدینگی می‌شود که تبعات تورمی خواهد داشت. خانی همچنین تاکید کرد: باید یک بازتعریف در نقش بانک‌ها، صرافی‌ها و صندوق توسعه ملی انجام شود تا بتوان بر مشکلات مربوط به این حوزه غلبه کرد.
رتبه پنجم در حجم بالای نقدینگی‌
این اقتصاددان در پایان با تفکیک پنج گونه مختلف نقدینگی در دنیا که اقتصادهای مختلف در آن قرار می‌گیرند، ادامه داد: رشد نقدینگی در یک‌پنجم از کشورها کمتر از پنج درصد است؛ در ۴۰ درصد دیگر از کشورها بین پنج تا ۱۰ درصد؛ در ۲۳ درصد از کشورها رشد نقدینگی ۱۰ تا ۱۵ درصد؛ در ۱۱ درصد از کشورها رشد نقدینگی ۱۵ تا ۲۰ درصد و در هفت درصد از کشورها هم رشد نقدینگی بالای ۲۳ درصد است که در این دسته‌بندی ایران در دسته آخر و رتبه پنجم جهانی قرار می‌گیرد. بر اساس این گزارش، مطابق آماری که پیش از این بانک مرکزی از وضعیت دارایی‌ها و بدهی‌های سیستم بانکی در پایان سال گذشته منتشر کرد، حجم نقدینگی در سال ۱۳۹۷ با رشد 1/23 درصدی نسبت به پایان سال ۱۳۹۶ به ۱۸۸۲ هزار میلیارد تومان افزایش پیدا کرده است. بیش از ۲۸۵ هزار میلیارد تومان از مجموع این نقدینگی «پول» و حدود ۱۵۹۷ هزار میلیارد تومان از آن هم «شبه‌پول» (عمدتا سپرده‌های بانکی) است. همچنین نقدینگی در سال ۱۳۹۶ حدود ۱۵۲۹ هزار میلیارد تومان بوده که رشد ۳۵۳ هزار میلیارد تومانی را در سال گذشته به همراه داشته است. پیش‌تر، معاون طرح و برنامه وزارت صمت گفته بود: کشور دچار پارادوکس نقدینگی شده؛ به طوری‌که از طرفی نقدینگی در کشور بسیار بالاست و از طرفی بخش تولید از کمبود شدید نقدینگی رنج می‌برد. سعید زرندی افزوده بود: نقدینگی کشور باید به نفع صنعتگران و حمایت از رونق تولید هدایت شود. برای تحقق رونق تولید، نیازمند تغییر نگاه جدی هستیم و نمی‌توان با همان رویه قبلی، انتظار تحول در تولید داشته باشیم. به گفته او، تغییر نگاه باید در بدنه دولت و بخش خصوصی ایجاد شود، لذا اگر قرار باشد هر بخشی از جمله تامین اجتماعی، مالیات، بانک‌ها و... با همان رویه قبلی کار خود را انجام دهند، نمی‌توان انتظار رونق تولید را داشت.