سفری با اهداف متعدد

عادل عبدالمهدي، نخست وزير عراق براي بار دوم به ايران سفر کرد؛ سفري که در شرايط حساس کنوني منطقه، ذيل تنش ايران و ايالات متحده آمريکا با دلايل و اهداف متعددي صورت گرفته است. به نظر مي‌رسد اولين و مهم‌ترين دليل حضور مجدد نخست وزير عراق، پيگيري تلاش‌هاي ديپلماتيک بغداد در خصوص ميانجي‌گري در تنش تهران-واشنگتن باشد. به هر حال بعد از شکست سفر آبه شينزو، نخست وزير ژاپن در کاهش و تعديل اختلافات ايران و آمريکا و پس از آن عملياتي شدن گام دوم تهران در کاهش تعهدات برجامي با افزايش سطح غني‌سازي و نيز ساقط کردن پهپاد آمريکايي، شرايط به سمتي پيش رفت که روز به روز تنش ايالات متحده با ايران به نقطه بحراني خود نزديک مي‌شود. در اين شرايط بغداد که بيش از ديگر کشورهاي منطقه و حتي جهان از پررنگ‌تر شدن اختلافات تهران - واشنگتن به دليل وابستگي بسيار شديد به هر دو طرف تخاصم آسيب مي‌بيند، سعي دارد در سايه حضور مجدد عادل عبدالمهدي و عدم تکرار خطاها، نقاط ضعف و اشتباهات تلاش همتاي ژاپني‌اش ميزان موفقيت ميانجي‌گري خود را افزايش دهد. البته در شرايطي که براي چهارمين بار پياپي کاخ سفيد از پذيرش عادل عبدالمهدي در آمريکا امتناع ورزيد، به نظر مي‌رسد که نمي‌توان از دل تلاش نخست وزير عراق شاهد موفقيت بود. به ويژه آن که به عقيده بسياري از ناظرين تنش تهران - واشنگتن به قدري جدي است که عملا ميانجي‌ناپذير مي‌نمايد. اما به هر حال عدال عبدالمهدي در تلاش است که اکنون با تکرار حضورش در تهران حداقل شرايط را براي تعديل تنش در منطقه خاورميانه فراهم آرود. خصوصا که طي يک هفته اخير تحولات جاري در خليج فارس، وضعيت امنيتي پررنگي را در اين آبراه مهم جهاني به وجود آورده است. از اين رو بغداد براي حفظ امنيت در اين منطقه به دليل نقل و انتقال انرژي و کالا سعي دارد که طرف ايراني را به نگاهي ديگر دعوت کند. اين مساله زماني بيشتر خودنمايي مي‌کند که طبق اخبار واصله وزير دفاع انگلستان هم پيش از سفر عادل عبدالمهدي به ايران در تماسي تلفني از وي درخواست ميانجي‌گري در توقيف نفتکش انگليسي را داشته است. لذا اين مهم نيز از جمله دلايل ديگري در حضور مجدد عادل عبدالمهدي در تهران است. در کنار اين نکات بعد از تکميل کابينه عادل عبدالمهدي (البته بجز وزير آموزش و پرورش) اکنون نخست وزير عراق با دست بازتر و قدرت عمل بيشتري مي‌تواند پيگير توافقات پيشن بغداد، هم در سفر قبلي خود عبدالمهدي به تهران و هم نتايج و دستاوردهاي سفر آقاي روحاني به عراق باشد. البته در کنار اين مساله اکنون تحولات داخلي عراق به خصوص در حوزه امنيتي با اقدام نخست وزير عراق در رابطه با نيروهاي حشدالشعبي به نظر مي‌رسد که اکنون براي تکميل عملياتي شدن اين پروسه نخست وزير عراق نياز به هرماهي تهران در اين رابطه دارد. از اين رو يکي ديگر از اهداف سفر نخست وزيري عراق به ايران مي‌تواند به اين مهم اختصاص يابد. از آن سو حمله جمعه گذشته اسرائيل به استان صلاح‌الدين عراق و مواضع حشدالشعبي در اين استان سبب شده تا تبادل نظر در اين رابطه ميان بغداد و تهران هم به عنوان يکي ديگر از دستورکارهاي عادل عبدالمهدي در اين سفر مطرح باشد. مضافا اکنون تحولات ديگر عراق، چه اقتضائات حساس کنوني در مناسبات اربيل-بغداد و نيز روابط ترکيه با عراق در سايه حملات مکرر هوايي و حضور نظامي آنکارا در شمال عراق که اتفاقا بعد از حادثه تيراندازي به ديپلمات‌هاي ترکيه در اربيل که به کشته شدن معاون کنسولگري ترکيه به همراه دو ديپلمات ديگر اين کشور انجاميد، وارد دور جديدي شده است، از ديگر مسائلي است که مي‌تواند در اين سفر کانون رايزني دو طرف باشد.