دورخیز ایران به سوی اقتصاد هوشمند
وزير ارتباطات در افتتاحيه بيست و پنجمين نمايشگاه الکامپ با شعار آينده بهتر، وعده داده است تا از طريق برنامه اشتغال و طرح نوآفرين اين وزارتخانه، تا سال آينده 68 هزار شغل ايجاد شود. محمدجواد آذري جهرمي اين روند را سرآغاز تحقق روياي ايران هوشمند و تبديل آن به يک واقعيت غيرقابل انکار دانسته است. او همچنين از وجود درهاي عميق ميان دانش ديجيتالي جوانان و مديران سنتي که جاي خود را هم ترک نميکنند سخن گفته و نويد داده است وزارت ارتباطات با ايجاد بسترهاي لازم براي توسعه ديجيتالي، عصر جديدي را در بازار کسب و کار ايران آغاز خواهد کرد. از سوي ديگر، حضور هياتهاي عاليرتبه کشورهاي همسايه همچون آذربايجان، روسيه و ترکيه و هياتهايي از کشورهاي چين، عراق، ارمنستان، قطر و افغانستان، براي معرفي پيشرفتها و فرصتهاي موجود در فناوري اطلاعات و ارتباطات ايران در نمايشگاه الکامپ، زمينه صادرات خدمات استارتاپي و ايجاد انگيزه براي ايدههاي جديد را فراهم آورده است. معرفي استارتاپهاي موفق در حضور رئيسجمهوري و وزير ارتباطات نيز ميتواند انگيزهبخش جوانان فعال در اين حوزه و اطمينان خاطر آنان به توجه ويژه هيات دولت به حوزه ديجيتال باشد. آذريجهرمي در اين همايش تصريح کرده است: ما در دوره ويژهاي از تاريخ قرار داريم. سطح زندگي اجتماعي ارتقا يافته و مردم، بسياري از کارهاي خود را تنها با يک کليک انجام مي دهند. تحول ديجيتال نگرشهاي مديران به صنايع مختلف را تغيير داده است و همه به دنبال بهرهگيري از آن براي افزايش بهرهوري هستند. همين امر موجب مي شود اقتصاد ديجيتال در آيندهاي نزديک تبديل به اقتصاد برتر دنيا شود. در همين رابطه، وزارت ارتباطات در اين دوره از نمايشگاه، از خدمت بزرگ استارتاپي خود براي اتصال صاحبان ايده به سرمايهگذاران و بسترسازان خدمات ديجيتالي رونمايي و طرح نوآفرين را رسما معرفي کرده است. آذري جهرمي تاکيد کرده است: انقلاب صنعتي چهارم معادلات را در جهان ما تغيير داده است.
طرح نوآفرين و مشکل سرمايهگذاري
«طرح نوآفرين اشتغالزايي وزارت ارتباطات قرار است 68 هزار شغل ايجاد کند.» اين گفته وزير ارتباطات است. اما طرح نوآفرين چيست؟ صاحبان ايدههاي نو و جوانان خلاق در حوزه ايجاد اشتغال در زمينههاي کاري جديد معمولا با مشکل بزرگي به نام تامين سرمايه روبهرو هستند. اکنون اين طرح که چند روزيست کار خود را رسما آغاز کرده، ميکوشد مشکل تاريخي صاحبان ايده و خلاقيت را حل کند. وظيفه اصلي طرح نوآفرين، اتصال صاحبان فکر و خلاقيت به صاحبان سرمايه و کساني است که ميتوانند بستر رشد و توسعه يک ايده خام را فراهم آورده و آن را به يک کسب و کار سودده بدل کنند. در حقيقت، طرح نوآفرين پيشبيني کرده است در اين بستر نو، تا 68 هزار شغل ايجاد شود. نگاهي به سايت اين طرح بر روي اينترنت، نشان ميدهد که طرح توانسته است تا حدودي با مخاطبان خود ارتباط برقرار کند؛ تا لحظه تنظيم اين گزارش، طرح نوآفرين، بر اساس دادههاي سايت خود، 216 عدد شرکت نوپا را ثبت کرده است که به دنبال جذب سرمايه و يافتن برنامه شتابدهي مناسب هستند. همچنين 306 عدد تيم نوپا نيز در اين طرح ثبت نام کردهاند که آنها نيز در قالب گروههايي با حداقل دو نفر، در پي جذب سرمايه و برنامه شتابدهي بودهاند. اما آنچه در اين آمار جاي تامل دارد، تعداد کم سرمايهگذاراني است که براي شرکت در اين طرح، اعلام آمادگي کردهاند. آمار اين سايت نشان ميدهد تا کنون تنها 9 سرمايهگذار خطرپذير يا صندوق سرمايهگذاري جسورانه و يا صندوقهاي پژوهش و نوآوري براي در اختيار گذاشتن سرمايه خود براي تعالي اين ايدهها در اين طرح ثبت نام کردهاند. به نظر ميرسد نياز است در اين زمينه به گزارشهاي مقطعي به رئيسجمهوري و مسئولان اکتفا نشود و گزارشها و آگهيهايي از موفقيت ايدههاي استارتاپي به مردم نيز ارائه شود تا از اين طريق صاحبان سرمايه نيز با اين حوزه جديد کاري آشنا شده و جذب سرمايه صورت گيرد.
استفاده از ظرفيتهاي اتاق بازرگاني
به گفته وزير ارتباطات قرار است در آيندهاي نزديک، شرکتهاي استارتاپي جاي شرکتهاي نفتي را در اقتصاد ايران بگيرند. اکنون نيز طرحهايي شبيه به نوآفرين يا کارفا که در جهت پيوند صاحبان ايده و صاحبان سرمايه خدمترساني ميکنند علاوه بر ايجاد اشتغال ميتوانند نقطه شروع خوبي براي پر و بال دادن و گسترش ايدههاي نوين و خلاقانه ديجيتالي باشند تا از اين منظر روياي ايران هوشمند تحقق يافته و خدمات مختلف در آيندهاي نزديک در بستر ديجيتالي به مردم عرضه شوند. استقبال ايرانيان از استارتاپها و خدمات اينترنتي همچون اسنپ، بلد، چيليوري، تپسي و انواع ديگر بيانگر آن است که زمينه رشد از لحاظ پذيرش افکار عمومي به خوبي مهياست. در صورتي که به ايدههاي اينچنيني بها داده شود و صاحبان فکر جدي گرفته شوند، با تيمسازيهاي موفق راه براي هوشمندسازي اقتصاد و خدمات اجتماعي هموار خواهد شد. در همين زمينه ميتوان به اتاق فکر اتاق بازرگاني ايران نيز اشاره کرد. اتاق بازرگاني ايران، به صورت هفتگي جلساتي را با عنوان اتاق فکر برگزار ميکند که در آن، صاحبان ايده، صاحبان سرمايه و مشاوران در زمينههاي مختلف، دور يک ميز به معرفي خود ميپردازند و با هم آشنا ميشوند. در اين جلسات معمولا صاحبان ايدههاي خلاقانه به معرفي کامل طرحهاي خود پرداخته، مشاوران درباره آن نظر ميدهند و در صورتي که طرحها مورد علاقه سرمايهگذاران باشد، همکاري آغاز ميشود. اکنون نيز که يکي اهداف دوره نهم هيات نمايندگان اتاق تهران تقويت استارتاپها اعلام شده و از اولويتهاي اين دوره از فعاليتهاي اتاق است، وزارت ارتباطات ميتواند با امضاي توافقنامههايي، صاحبان ايده را به اين اتاق معرفي کند تا بدين ترتيب براي طرحهاي مفيد و کارشناسانه جوانان سرمايهگذاري صورت پذيرد. گفتني ست اتاق تهران اعلام کرده بود که احتمالا کميسيوني را به استارتاپها اختصاص خواهد داد تا در اين زمينه اثرگذاري بيشتري حاصل شود.
همکاري ارگانها با استعدادهاي ديجيتال
پيشبيني ميشود در سالهاي آينده بخش بزرگي از مشاغل نابود شوند. اين روند طبيعي که در سايه رشد فناوري و تغيير و تحول در سبک زندگي جوامع رخ ميدهد، ضرورت توجه به ايدهها و فرصتهاي شغلي نو را گوشزد ميکند. اکنون به نظر ميرسد اين نگرش در بدنه دولت به وجود آمده است و وزارت ارتباطات نيز بهعنوان متولي آن، در توسعه فناوريهاي نوين گامهاي موفقي برداشته است. وزير ارتباطات در گزارش به مردم که در صفحه خود در اينستاگرام منتشر ميکند از نتايج شرکت در چهلمين اجلاس وزراي ارتباطات کشورهاي آسيا و اقيانوسيه نوشته و تاکيد کرده بود که رشد قابل توجه جوانان و استارتاپهاي ايراني و معرفي فرصتهاي سرمايهگذاري در اين حوزه از محورهاي سخنراني او بوده است. همچنين معرفي رشد چشمگير شرکتهاي استارتاپ در ايران و زيرساختهاي ارتباطات و فناوري اطلاعات کشور در مجمع جهاني اقتصاد در داليان چين نيز از ديگر گامهاي بينالمللي اين وزارتخانه بوده که اين انگيزه را در صاحبان خلاقيت ايجاد ميکند که ممکن است حتي بتوانند ايدهاي خود را در قالب استارتاپهاي ايراني به کشورهاي ديگر نيز صادر کنند. اما در کنار تمامي اين تلاشها و استعدادها، مشکلات جدي نيز بر سر راه رشد ديجيتالي و توسعه بسترهاي IT در کشور وجود دارد. مقررات دست و پاگير و عدم سياستهاي باثبات در حوزه واردات صنعت ديجيتال کشور، صداي فعالان اين صنعت را درآورده است. متخصصان حوزه IT از مشکلات موجود بر سر راهشان بهعنوان خودتحريمي ياد ميکنند و آن را مانع بزرگي بر سر راه تحقق آرمان ايران هوشمند ميدانند. پيچيدگيهاي موجود در روند ثبت سفارش در سازمان تنظيم مقررات ارتباطات و سازمان صمت و تعلل در تامين نياز بخش IT در طولانيمدت موجب کند شدن روند توسعه زيرساختهاي ديجيتال و در نهايت تنزل کيفيت اين حوزه خواهد شد. امري که با سياستهاي دولت در راستاي حذف موانع اقتصاد ديجيتال کاملا در تضاد است.
