بن‌بست نتانیاهو و تغییر معادلات تقابل با ایران
حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل منطقه نوشت: هم‌زمان با برگزاری انتخابات کنگره آمریکا و انتخابات کنست رژیم صهیونیستی، دو تحول سیاسی مهم و تقریباً هم‌سو شکل گرفته است که می‌تواند موازنه‌های سیاسی داخلی در ایالات متحده و اراضی اشغالی را به‌صورت ریشه‌ای تغییر دهد. نتایج این تحولات، در کنار اختلافات فزاینده در ساختار قدرت دو طرف، نشان‌دهنده شکل‌گیری شرایط بی‌ثبات در واشنگتن و تل‌آویو است؛ شرایطی که می‌تواند بر معادلات آینده تقابل با ایران نیز تأثیرگذار باشد.
در ایالات متحده، پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات کنگره، طرح موضوع استیضاح وزیر جنگ آمریکا و افزایش اختلافات سیاسی با دولت دونالد ترامپ، نشانه‌هایی از تشدید شکاف در ساختار سیاسی این کشور است. دموکرات‌ها قصد دارند در ارتباط با جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران، مجموعه‌ای از اقدامات سیاسی و نظارتی را در دستور کار قرار دهند که ممکن است به برکناری شماری از چهره‌های افراطی دولت ترامپ منجر شود و این روند حتی می‌تواند در آینده زمینه‌ساز استیضاح شخص دونالد ترامپ نیز باشد.
گزارش‌های موجود حاکی از آن است که دموکرات‌ها تلاش می‌کنند از طریق استیضاح و برکناری برخی وزیران و اعضای کابینه ترامپ، به‌نوعی اعتبار آسیب‌دیده آمریکا را که در پی جنگ علیه ایران خدشه‌دار شده است، بازسازی کنند. ایالات متحده در شرایط کنونی با انزوای فزاینده بین‌المللی مواجه شده و موج مخالفت و نفرت عمومی، به‌ویژه در میان نخبگان سیاسی کشور‌های مختلف جهان، نسبت به رفتار‌های تهاجمی دونالد ترامپ افزایش یافته است. در سوی دیگر، در اسرائیل نیز اختلافات سیاسی میان جریان آیزنکوت و حزب بنیامین نتانیاهو افزایش یافته و تشکیل کابینه با بن‌بست مواجه شده است.
اختلاف‌نظر‌های عمیق میان احزاب، اصرار آیزنکوت بر دور نگه‌داشتن احزاب عربی از کابینه و اختلافات موجود میان فهرست‌های عربی، از جمله عواملی هستند که روند تشکیل دولت را با مشکل مواجه کرده‌اند. در چنین شرایطی، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال برگزاری مجدد انتخابات افزایش یافته است؛ زیرا نه بنیامین نتانیاهو و نه جریان آیزنکوت، در شرایط فعلی قادر نیستند بدون دستیابی به ائتلاف‌های سیاسی لازم، کابینه‌ای باثبات تشکیل دهند.
هر دو جریان نیز دیدگاه‌های منفی و رویکرد‌های سخت‌گیرانه‌ای نسبت به احزاب فلسطینیان ساکن سرزمین‌های اشغالی در سال ۱۹۴۸ دارند. در عین حال، بسیاری از احزاب مهم اسرائیلی به دنبال کنار زدن نتانیاهو از قدرت و خارج کردن دائمی او از چرخه سیاسی هستند. این مسأله نشان می‌دهد که نتانیاهو علاوه بر مواجهه با بحران‌های امنیتی و منطقه‌ای، در عرصه داخلی نیز با چالش جدی سیاسی روبه‌روست.
در همین چارچوب، نتانیاهو طی روز‌های گذشته چندین بار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تماس گرفته و تلاش کرده است زمینه سازمان‌دهی حمله‌ای علیه ایران را فراهم کند. هدف اصلی او از چنین اقدامی، ایجاد یک بحران نظامی گسترده و بهره‌برداری سیاسی از آن برای حفظ موقعیت خود در قدرت است. نتانیاهو امیدوار است با کشاندن آمریکا به یک تقابل نظامی جدید با ایران، بتواند شرایط سیاسی داخلی را به نفع خود تغییر دهد و دست‌کم تا انتخابات بعدی اسرائیل در مقام نخست‌وزیری باقی بماند. در این راستا، نتانیاهو تلاش می‌کند با جلوگیری از تشکیل کابینه توسط جریان رقیب، به‌ویژه جریان آیزنکوت، وضعیت سیاسی موجود را تا انتخابات بعدی حفظ کند.
با این حال، به نظر می‌رسد نگاه کاخ سفید به نتانیاهو تغییر کرده و برخی اختلاف‌نظر‌های جدی میان مقام‌های آمریکایی و نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی شکل گرفته است. نکته مهم در این میان، تفاوت رویکرد بنیامین نتانیاهو و آیزنکوت نسبت به گزینه جنگ با ایران است. آیزنکوت به‌عنوان یک ژنرال حرفه‌ای، پیامد‌های نظامی، امنیتی و راهبردی جنگ با ایران را به‌خوبی درک می‌کند و به همین دلیل در اظهارنظر‌ها و مواضع خود درباره چنین تقابلی با احتیاط بیشتری رفتار می‌کند.
البته در مسائل کلان امنیتی و در ارتباط با تقابل راهبردی با ایران، دیدگاه‌های آیزنکوت و نتانیاهو تا حدودی به یکدیگر نزدیک است؛ اما تفاوت اصلی در شیوه مواجهه با این مسئله و ارزیابی پیامد‌های احتمالی جنگ است. در مجموع، هم‌زمانی بحران سیاسی در آمریکا و بن‌بست تشکیل کابینه در اراضی اشغالی، شرایطی تازه در معادلات منطقه‌ای ایجاد کرده است. از یکسو، دموکرات‌ها به دنبال محدود کردن قدرت مانور ترامپ و مهار چهره‌های افراطی دولت او هستند و از سوی دیگر، نتانیاهو برای حفظ قدرت سیاسی خود به دنبال تشدید تنش با ایران است؛ اما مخالفت کاخ سفید با ورود به یک جنگ جدید و افزایش اختلافات داخلی در رژیم صهیونیستی، امکان تحقق اهداف نتانیاهو را با موانع جدی مواجه کرده است.
