بهارستان و چالش هسته‌ای

آنچه مسلم است امروز کشور به درایت، عقلانیت و پرهیز از تصمیمات هیجانی و تند نیاز دارد. روندی که ارکان حاکمیت به درستی آن را پی گرفته‌اند و پیش می‌روند. با این حال شاهدیم که برخی جریانات خاص در جایگاه‌های مختلف از تریبون‌های شبانه گرفته تا مجلس و برخی رسانه‌ها رویه‌ای را پیش گرفته‌اند که کشور را بیش از پیش دچار هزینه کند. یکی از این دست رویه‌ها و اقدامات طرح موضوع خروج از NPT است که بار‌ها نیز در باب آن صحبت شده است. آنها که بر طبل خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای موسوم به «NPT» می‌کوبند معتقدند که خروج از این پیمان می‌تواند توان بازدارندگی ایران را بالاتر ببرد. حال چگونه این اتفاق می‌افتد؟ توضیحی داده نمی‌شود و مشخص نیست! جالب اینکه به رغم این ادعا هنوز هیچ فکت یا سندی در تایید ادعای خود برای افزایش توان بازدارندگی کشور با خروج از NPT ارائه نکرده‌اند و فقط ادعا پشت ادعا که باید از NPT خارج شویم و اینکه ما با ازای آن چه خواهد بود و به چه چیزی می‌رسیم و چه منفعتی تامین خواهد شد، برایشان مهم نیست. هر چند که این جماعت تنها تخریب را بلدند و مهارتی در سازندگی ندارند. واقعیت این است که امروز عده‌ای دانسته یا نادانسته طرحی را پیش می‌برند که مضرات آن چندین مقابل منافع آن است. نکته اینجا است که ایران همواره توانسته بر مبنای عمل به تعهدات خود در پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای غربی‌ها به ویژه آمریکا را محکوم کند و بر همین اساس اجازه ایجاد اجماع جهانی علیه کشورمان را ندهد. چه اینکه کشور‌های حامی، چون روسیه و چین نیز بر همین مبنا از ایران و اقداماتش حمایت کرده و می‌کنند. حال پرسش اینجا است که چرا باید ایران این برگ برنده را که می‌توان با آن نه تنها از اجماع علیه کشور جلوگیری کرد بلکه طرف‌های دیگر را نیز محکوم نمود دست بردارد و به سمت و سویی برود که نهایتش معلوم نیست و بیش از اینکه منافع کشور را تامین کند به زیان کشور خواهد بود؟

* مجلس و شرایط کشور

مدت ۵ ماهه پس از جنگ بار‌ها این پرسش مطرح شده که چرا با وجود آتش‌بس و ثبات و شرایط عادی در کشور مجلس بازگشایی نمی‌شود؟ این پرسش دو دسته از افراد بود، نخست آنهایی که از شرایط و عملکرد‌های دولت ناراضی و دنبال آن بودند تا با بازگشایی مجلس و نظارت بر دولت شرایط مقداری رو به بهبود گذارد. دسته دوم، اما آن تعداد از نمایندگانی بودند که نه برای حل مشکلات جامعه بلکه برای نطق‌های آتشین پشت تریبون و طرح آن در فضای مجازی بسیار دلتنگ شده بودند. کسانی که معتقد بودند تصمیمات کشور را نباید بدون کسب نظر از آنها اتخاذ کرد. چه بسا اگر مجلس در زمان جنگ یا روز‌های ابتدایی پس از آتش‌بس نیز بازگشایی می‌شد اینها به جای اقداماتی در راستای همگرایی با دولت، دنبال استیضاح وزیر خارجه می‌رفتند. اقدامی که همین چندی پیش آن را کلید زدند، اما به جایی نرسید. برخی معتقدند که به خاطر همین دست تصمیمات و اقدامات بود که مجلس بازگشایی نمی‌شد و حتی در ۵ ماهه عدم بازگشایی مجلس شرایط کشور آرام بود و اتفاق خاصی نمی‌افتاد. حال اینکه امروز در بازگشایی مجلس در حالت یک سوم نیز شاهدیم که برخی صحبت خروج از NPT می‌کنند و از ارائه ده طرح برای این امر خبر می‌دهند. کاملا مشخص است که برخی جریانات داخل مجلس می‌خواهند با استفاده از وضعیت کشور و با استفاده از ظرفیتی که از تجمعات شبانه وجود دارد شرایط را به سمت و سویی ببرند که اراده خود را غالب کنند. صحبت این است که نهاد تصمیم‌گیر و نقش‌آفرین در این مساله مجلس است یا شورای عالی امنیت ملی؟ قدر مسلم مجلس به عنوان نهاد قانون‌گذاری که NPT را به تصویب رسانده به طور قانونی می‌تواند آن را از دستور کار خارج کند و با مصوبه‌ای رای به خروج از آن دهد. البته از سوی دیگر شعام می‌تواند با توجه به شرح وظایفی که دارد، مسیر خود را برود و تصمیم بگیرد. اما نکته اینجا است که آیا این نگاه همه مجلس است یا صرفا بخشی از مجلس پیگیر این موضوع هستند؟ آنچه مسلم است بهارستان نشینان به طور کلی نسبت به این مساله اجماع ندارند و به همین جهت نیز این مساله هنوز در دستور کار قرار نگرفته است. اما همانطور که گفته شد به لحاظ قانونی نمایندگان می‌توانند در این مساله اعمال اختیار کنند. دقیقا مانند ماجرای قانون اقدام راهبردی که در مجلس تصویب و در شورای نگهبان به تایید رسید و دولت وقت را مکلف به اجرای آن کرد و عملا جلوی احیای برجام را گرفت؛ لذا اهمیت موضوع مبتنی بر شرایط کشور بسیار بیشتر از اعمال اختیار مجلس است. عقلای قوم می‌دانند که خروج از NPT نه تنها سودی برای کشور ندارد بلکه با مضراتی نیز همراه است. همانطور که قانون اقدام راهبردی جلوی احیای برجام را گرفت و آن زمان بسیاری از فرصت‌ها بدین واسطه از دست رفت؛ لذا این امید وجود دارد که عقلای بهارستان این مساله مهم را درک کنند و اجازه رفتن مجلس به سمت خروج از NPT را ندهند. 

* جنگ مجدد؛ خروج از NPT 

دبیر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در خصوص توقف اجرای NPT در مجلس اظهار داشت: این قضیه مربوط به بحث قانون راهبردی است که در مجلس یازدهم و دوازدهم تصویب شد. در آنجا هیچ صحبتی از خروج از NPT مطرح نشده، در قانون راهبردی فقط بحث جمع‌آوری دوربین‌ها، ممنوعیت ورود بازرسان و نظارت‌هایی که قبلاً توسط سازمان انرژی اتمی اعمال می‌شد، مطرح است. جماران نوشت؛ یعقوب رضازاده، گفت: بعد از اتفاقاتی که در کشور افتاد، قانون راهبردی تصویب شد و در همان زمان، بازرسان آژانس انرژی اتمی از کشور اخراج شدند، دوربین‌ها جمع‌آوری شدند و بازدید از مراکز هسته‌ای هم کلاً ممنوع شد. اما این به معنای خروج از NPT نیست. در هر صورت کشور‌هایی که عضو سازمان انرژی اتمی هستند، موظف به رعایت قوانین و مقرراتی هستند که در سازمان بین‌المللی انرژی اتمی تصویب می‌شود. وی همچنین تصریح کرد: قانون اقدام راهبردی موقتاً به‌خاطر عملیات دور از قانون، خارج از عرف و اقدامات خارج از چارچوب آقای گروسی بود، ایشان به‌عنوان فردی که می‌توان گفت عامل جاسوسی صهیونیست‌ها و امپریالیست‌ها بوده فعلاً ورود او به ایران ممنوع شده است. همچنین فعلاً ورود بازرسین آژانس ممنوع شده، بازدید ممنوع شده، دوربین‌ها جمع‌آوری شده‌اند و هیچ‌گونه نظارت و کنترلی وجود ندارد. عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس افزود: ولی قطعاً اگر بخواهند مجدداً عملیات جنایت‌آمیزی علیه کشور ما انجام دهند، این نظر وجود دارد که از NPT خارج شویم و این اتفاق خواهد افتاد. این هم از اختیارات مجلس است، به‌شرطی که پس از تصویب نمایندگان مجلس، به تصویب شورای نگهبان هم از نظر عرف، شرع و قانون اساسی برسد. اگر آنجا هم تصویب شود، برای اجرا به دولت ابلاغ خواهد شد. رضازاده در این خصوص که خروج از NPT به نظر شورای عالی امنیت ملی نیاز ندارد یادآور شد: موردی در بحث شورای عالی امنیت ملی دیده نشده است، این فقط مربوط به مجلس است. مجلس اگر تصویب کند که از NPT خارج شویم، نمایندگان مجلس در صحن علنی تصمیم‌گیری می‌کنند و مصوبه به شورای نگهبان می‌رود. آنجا هم بررسی و تصویب می‌شود. نهایتاً به اقتضای زمان و مکان دارد ممکن است به نظر شورای عالی امنیت ملی هم برسد، اما قانون خروج از NPT بر عهده مجلس است و تصویب آن از نظر عرفی، شرعی و قانون اساسی بر عهده شورای نگهبان است.