درس‌هایی که باید آموخت
علی‌محمد نمازی، فعال سیاسی نوشت: نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و پیروزی حزب دموکرات در مجلس نمایندگان و سنا، نشانه‌ای روشن از کاهش همراهی رأی‌دهندگان با دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه است.
رأی‌دهندگان با حضور پای صندوق‌های رأی نشان دادند که حمایت سیاسی آنان دائمی و بی‌قیدوشرط نیست و می‌توانند در ارزیابی عملکرد منتخبان خود تجدیدنظر کنند. انتخاب دوباره ترامپ به ریاست‌جمهوری آمریکا، با وجود عملکرد و مواضع بحث‌برانگیز او در دوره نخست و اصرارش بر متهم کردن دموکرات‌ها و سازوکار انتخابات به تقلب، برای بسیاری تعجب‌آور بود؛ اما انتخابات اخیر نیز پیام‌های مهمی برای مردم آمریکا و جهان داشت که می‌توان مهم‌ترین آنها را چنین برشمرد: الف) سازوکار‌های دموکراتیک، امکان اصلاح مسیر قدرت را فراهم می‌کنند.
ترامپ در حالی با واکنش منفی رأی‌دهندگان روبه‌رو شد که بار‌ها عملکرد اوباما و بایدن، به‌ویژه در قبال ایران، را نشانه کم‌کاری و وادادگی معرفی کرده و از سیاست‌های خود با اغراق سخن گفته بود. با این حال، آزادی بیان و فعالیت رسانه‌ها فرصت نقد، بررسی و آشکار شدن پیامد‌های تصمیم‌های او را فراهم کرد و رأی‌دهندگان توانستند داوری خود را در صندوق‌های رأی نشان دهند. ب) نتیجه این انتخابات برای رهبران حزب جمهوری‌خواه نیز آموزنده است.
تکیه بر یک چهره، صرفاً به دلیل توانایی او در جلب رأی، و گره زدن آینده حزب و کشور به رفتار و تصمیم‌های او، می‌تواند هزینه‌های سنگینی به دنبال داشته باشد. شانس پیروزی در انتخابات، جایگزین شایستگی، مسئولیت‌پذیری و پایبندی به منافع عمومی نیست. ج) استفاده از ابزار‌های قانونی، فعالیت حزبی و پارلمانی و سپردن داوری نهایی به مردم، می‌تواند از جنجال و شتاب‌زدگی مؤثرتر باشد. تجربه رقابت دموکرات‌ها با ترامپ، از این منظر نیز درخور توجه است: در یک ساختار پاسخ‌گو، می‌توان نقد و مخالفت را به فرصتی برای تغییر از مسیر صندوق رأی تبدیل کرد.
بی‌تردید، این نتیجه برای بخشی از مردم ایران، به‌ویژه کسانی که طی ماه‌های گذشته در میدان‌های شهر‌ها حضور داشته‌اند، مایه خرسندی است. با این حال، ضروری است حاکمیت ایران نیز به چند نکته توجه کند: ۱-اصلاح مسیر و تقویت جمهوریت نظام باید در اولویت قرار گیرد. انتخابات رقابتی، آینه خواست و ارزیابی جامعه است؛ باید تصویر خود را در آن دید و برای اصلاح کاستی‌ها اقدام کرد.
۲-از ویژگی‌های دموکراسی و انتخابات آزاد، امکان تجدیدنظر در انتخاب‌های گذشته و جایگزین کردن گزینه‌ای با گزینه شایسته‌تر است. رأی مردم، تأییدی همیشگی نیست؛ مسئولیتی موقت است که باید با عملکرد قابل دفاع حفظ شود. ۳-در نقد سیاست‌های آمریکا باید موضوع و مخاطب اعتراض را دقیق مشخص کرد.
مخالفت با تصمیم‌های یک دولت، نباید به نفی یک ملت یا بی‌احترامی به نماد‌های ملی آن کشور بینجامد. اعتراض روشن، مستدل و به‌موقع، مؤثرتر از مخالفت کلی و بی‌تمایز است. ۴-به باور نگارنده ادامه سیاست تقابل بدون ارزیابی مستمر هزینه‌ها و منافع آن، قابل دفاع نیست. فشار تحریم‌ها و محدودیت‌های اقتصادی و تجاری، زندگی مردم را دشوار کرده و بسیاری را از حداقل‌های معیشت محروم ساخته است.
اکنون باید با اتکا به ظرفیت‌های کشور، شناخت دقیق شرایط و حفظ عزت و منافع ملی، فرصت‌های مذاکره، تفاهم و توافق را جدی گرفت. همچنین می‌توان به مردمی تبریک گفت که امکان تغییر و اصلاح از مسیر رأی را حفظ کرده‌اند. انتخاب چهره‌هایی با پیشینه‌های گوناگون، از باراک اوباما تا زهران ممدانی و دیگر منتخبان مسلمان، نشان‌دهنده ظرفیت مشارکت سیاسی در جامعه‌ای متکثر است.
آزادی بیان و قلم، فعالیت آزاد رسانه‌ها و برخورداری شهروندان از فرصت مشارکت سیاسی، از ارکان این ظرفیت به شمار می‌روند. ما مردم ایران نیز خواهان تقویت و تضمین چنین حقوقی هستیم که در قانون اساسی متجلی شده است.
پیش‌بینی ضمانت‌های اجرایی روشن برای پاسداری از آزادی‌ها، بررسی امکان برخورداری از دو مجلس و رفع محدودیت‌ها می‌تواند از محور‌های گفت‌و‌گو درباره اصلاح باشد. توجه به انتخابات فوق نشان می‌دهد که بهترین حالت آن است که قدرت در برابر مردم پاسخ‌گو باشد و راه اصلاح نیز باید همواره به روی رأی و اراده آنان باز بماند.
