تلاش میانجی ها برای دنبال توافق
البته تهران نیز در این میان بیکار ننشسته و رایزنی‌های خود را با بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی گسترش داده است. چنانکه در همین راستا، علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، در سفر به پکن با وانگ‌یی، وزیر امور خارجه چین، دیدار و درباره تحولات منطقه و ضرورت حل‌وفصل سیاسی اختلافات گفت‌و‌گو کرد و هم‌زمان، محسن رضایی نیز با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، تبادل پیام داشته و رایزنی‌های دیپلماتیک تهران با مسکو و دیگر میانجی‌های منطقه‌ای ادامه یافته است. مواضع چین در حمایت از حاکمیت و امنیت ایران و مخالفت روسیه با محاصره دریایی را نیز می‌توان بخشی از این تحرکات دیپلماتیک قلمداد کرد. واقعیت این است که امروز بیش از همه طرف‌ها این احزااب منطقه هستند که نگران تکرار جنگی دوباره در منطقه و آسیب دیدن از این جنگ هستند. تجربه جنگ ۴۰ روزه اعراب برا به این نتیجه و تحلیل رساند که گرچه آنها پایگاه‌های نظامی آمریکا را میزبان هستند، اما در مواقع ضرور این ایران است که از جایگاه همسایگی استفاده می‌کند و هر کشوری به هر نحوی به رویش آتش گشوده باشد یا از آن کشور به ایران حمله‌ای صورت گرفته باشد را مورد هدف قرار می‌دهد. از همین رو قطر، عمان و جدیدا مصر به تکاپو افتاده‌اند که تهران و واشنگتن را به مواضعی مشترک برسانند تا به هر نحوی شده جنگی در نگیرد. این در حالی است که ایران مواضع آشکار و ثابت خود را سابق بر این مطرح کرده است. پیشنهاد ۷ روزه ایران که سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه آن را مطرح و به طرف آمریکایی اعلام کرد و پس از آن نیز پیشنهاد ۲ روزه ایران اقداماتی بوده که ایران در مسیر رسیدن به یک توافق اصولی با لحاظ شورط و خواسته‌های خود مطرح کرده است و اکنون نوبت آمریکا و هیأت حاکمه ساکن کاخ سفید است که تصمیم بگیرد.
* تلاش میانجی‌ها
مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا همچنان پر حرارت در جریان است و قطری‌ها این روز‌ها نقش پررنگ‌تری را در میانجی‌گری ایفا می‌کنند و هرچند پاکستان و چین نیز تحرکات خود را دارند. در همین راستا منابع دیپلماتیک منطقه‌ای از تلاش‌های میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن فاش کردند که محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، با پیشنهاد قطر برای ایجاد یک کانال ارتباطی مستقیم میان دیپلمات‌های آمریکایی و هیات ایرانی که اخیراً به دوحه سفر کرده بود، مخالفت کرده است. در همین راستا این منابع به ارم‌نیوز گفته‌اند: «دوحه تلاش کرده بود آنچه را کانال تماس از نزدیک توصیف کرده، میان هیات ایرانی و دیپلمات‌های آمریکایی ترتیب دهد؛ دیپلمات‌هایی که هم‌زمان با مذاکرات اخیر در پایتخت قطر حضور داشتند. هدف از این اقدام، عبور از مرحله تبادل صرف پیام‌ها از طریق میانجی‌ها و حرکت تدریجی به سمت مذاکرات مستقیم‌تر بود. به گفته این منابع، مخالفت‌ها به توقف تماس‌های غیرمستقیم منجر نشد؛ تماس‌هایی که قطر و پاکستان همچنان مدیریت آنها را با هدف نزدیک کردن مواضع طرفین درباره تنگه هرمز، تحریم‌های آمریکا و پرونده هسته‌ای ایران ادامه می‌دهند. بر اساس گفته منابع، گفت‌و‌گو‌های هیات ایرانی با مقام‌های قطری بر دستیابی به چارچوبی برای بازگشایی تنگه هرمز در مقابل لغو بخشی از محاصره و کاهش برخی تحریم‌های آمریکا متمرکز بود؛ به‌گونه‌ای که اجرای تعهدات متقابل، آزمونی اولیه برای اعتمادسازی باشد و زمینه را برای ورود به مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای در مراحل بعدی فراهم کند. این در حالی است که روز دوشنبه مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور از واگذاری اختیارات مشخصی از سوی رهبر انقلاب در ارتباط با مذاکرات با هدف پایان دادن به جنگ به دولت خبر داد و حال مشخص نیست این اختیارات تا چه حد است و تا چه میزان مذاکرات را پیش برده و منجر به یک توافق شود. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و تیم مذاکره کننده نیز گفت: «جمهوری اسلامی ایران همان‌گونه که با انگشت روی ماشه برای نبرد آماده است، پاسخ مقتدرانه و عقلانی به طرف آمریکایی داده و اکنون توپ در زمین آمریکاست تا از وقوع جنگ جلوگیری کند».
*موافقت با پیش‌نویس قطر
قطری‌ها گوی سبقت را در میانجی‌گری از سایر رقبا ربوده‌اند. روز یکشنبه پیش‌نویس توافق جدیدی را در تهران ارائه کردند و به گفته رویترز انتظار می‌رود ایران تا پایان هفته به این پیشنهاد جدید پاسخ دهد. این در حالی است که رویترز سپس به نقل از یک مقام ایرانی هم در واکنش نوشت قطر پیشنهاد جدیدی برای پایان دادن به درگیری‌ها با آمریکا ارائه نکرده است. قطر ایده‌هایی را مطرح کرده که برای ایران غیرقابل قبول است. با این حال قطری‌ها دست از تلاش نکشیده‌اند. در همین راستا العربی الجدید نوشت: آمریکا با پیش‌نویس یادداشت تفاهمی که به ایران ارائه شد، موافقت کرده است. منابع نزدیک به تیم میانجی‌گری گفته‌اند تیم میانجی‌گری، عربستان و امارات را در جریان یادداشت تفاهم مورد توافق قرار داده و این دو کشور نیز با آن موافقت کرده‌اند. حال باید دید این تحرکات دیپلماتیک تا چه حد می‌تواند از جنگ جلوگیری کند و شروط ایران را محقق سازد.
