نباید فریب بازی روانی ترامپ را بخوریم
در چنین شرایطی، اما برخی معتقدند این مذاکرات میتواند در مذاکرات احتمالی تهران و واشنگتن تاثیرگذار ظاهر شود و آن مذاکرات را به سمت تفاهم و توافق سوق دهد. در همین راستا برای بررسی تحولات اخیر منطقه «آرمان ملی» با جلال خوشچهره تحلیلگر مسائل بینالملل به گفتوگو پرداخته است که میخوانید.
*تحولات اخیر منطقه به ویژه مذاکرات ایران و عمان در مورد تنگه هرمز را چگونه ارزیابی میکنید؟
هدف ایران در منطقه تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس یک طرف حفظ توازن قدرت حاکم در منطقه خلیج فارس و تنگه است. دوم اینکه تهران نشان داده نسبت به هرگونه تغییری که بتواند وضع گذشته را تحت تاثیر خود قرار دهد بیمیل است یا توزیع قدرت در منطقه را و نقشی که ایران در منطقه خلیج فارس داشته تحت تاثیر خود قرار دهد و نقشه تاثیر تقلیل دهندهای داشته باشد؛ بنابراین تهران دنبال یک تفاهم و توافقی است که وضع را ضابطهمند کند. اما چیزی که آمریکا به دنبال آن است و تهران با نگرانی در پی آن است تغییر رابطه قدرت و وضع گذشته در منطقه خلیج فارس است. یعنی در پی توافق محلی در منطقه خلیج فارس است. در واقع آمریکا تلاش میکند به جای اعاده آنچه در گذشته بوده یک دگرگونی تازه ولی به شکل دائمی را در منطقه خلیج فارس به وجود بیاورد. در چنین وضعی آمریکا تا به حال سه اقدام نظامی، اقتصادی و فرهنگی را پشت هم انجام داده است. از طرفی با تحریمها و حلقهای که برای ایران به وجود آورده اگرچه به اندازه اقدام نظامی تاثیر نداشته، اما با پشتوانه اقدامهای نظامی میخواهد این حلقه تنگ را نگه دارد. در عین حال یک اقدام نرم هم میکند که بتواند هم بر اذهان داخلی و هم بر اذهان منطقهای مردم منطقه و جهان تاثیر بگذارد و به این ترتیب نوعی ائتلاف را علیه تهران به وجود بیاورد. در این وضعیت وقتی یک درک متقابل از نیات طرفین وجود دارد، دستیابی به تفاهم و مرحله بعد توافق را به سختی دچار مشکل میکند. این در حالی است که به لحاظ تکنیکی هم در صورت هرگونه تفاهم در اجرا با مشکل روبهرو خواهیم بود. منتها در حال حاضر و در مقطع فعلی اختلافاتی که وجود دارد برسر چارچوبهای تفاهمی است و معمولا اختلافها در همان چارچوبها بروز میکند. من فکر میکنم هنوز که هنوز است توافق بر سر آن چارچوبها دور از دسترس است.
* ترامپ در اظهارات اخیر خود باز هم صبحت از احتمال بالای توافق با تهران کرده است؛ اساسا با توجه به مواضع متناقض و سینوسی ترامپ اظهارات اخیر وی در باب احتمال توافق تهران و واشنگتن را چگونه تحلیل میکنید؟
نباید فریب بازیهای روانی ترامپ را خورد و در عین حال نباید تصور کرد که اگر ترامپ سراغ مذاکره آمده پس ما در موضع قدرت هستیم. ترامپ میگوید ما میخواهیم با تهران توافق کنیم؛ اما محاصره دریایی همچنان ادامه دارد، تحریمها همچنان ادامه دارد. همچنان بحثهای اقتصادی و تحریمهای گسترده علیه تهران در حال اجرا است و ظرف همین چند روز گذشته بسنت وزیر خزانهداری آمریکا تحریمهای تازهای را علیه ایران به اجرا میگذارد. البته به معنای این نیست که تصور کنیم ترامپ در یک وضعیت تسلیم طلبانه سراغ ایران میآید و این خود فریبی است و همین مسئله باعث میشود که تهران در صورت فریب در چنین بازی که ترامپ مدام میگوید که ما داریم به توافق میرسیم یا به جای جنگ خواستار توافق و گفتوگو هستیم، تصور بکنیم که آنها در موضع ضعف هستند. اینگونه نیست و به نظر من فشارها بسیار سنگین است. شما صحبتهای رئیسجمهور را گوش کنید ببینید که چه چیزی را مطرح میکند و فشارهایی که جنگ بر کشور وارد کرده را به عنوان بستر واقعی در نظر بگیریم و بر این اساس نوع بازی که واشنگتن دنبال میکند توجه داشته باشیم. من برخلاف بعضی از دوستان که تصور میکنند ترامپ بهخاطر انتخابات نوامبر و کمبود موشکهای بالستیک یا اختلافهایی که در درون آمریکا بر سر جنگ با ایران عقب نشینی میکند یا تعدیلی در مواضع خود صورت میدهد، من چندان خوشبین نیستم.
* بر این اساس تهران باید چه اقدامی صورت دهد؟
یکی از سیاستهای تهران تلاش برای کسب اعتباری است که هم برنامههایش را دنبال کند و هم کشورها آن را قبول داشته باشند و قاعدتاً به دو ابزار دیپلماسی و نمایش قدرت نیازمند است. به نظر من توفیق سیاست اعتبار برای تهران هنگامی محقق خواهد بود که به یک جایگاه در نزد افکار عمومی قرار بگیرد که استفاده عملی از قدرت فیزیکی غیر ضروری شود. در این صورت است که آن کسب اعتبار میتواند به تهران کمک کند. اما اگر به تشدید اختلافات دامن زده شود و به جایی برسیم که نوعی ائتلاف چه در منطقه و چه در جهان علیه تهران شکل بگیرد، این همان چیزی است که آمریکاییها دنبال آن هستند.
