هجوم مراکشی ها به سئوتا

اگر این تعداد اندک باشد، معمولا تکانی به سرزمین مقصد نمی‌دهد، اما اگر تعداد این افراد بیش از تصور باشد چه؟ اگر بالغ بر صد هزار جوان با دشنه و چاقو از مرز عبور کنند و قدم به سرزمین دیگر بگذارند، چطور؟ این اتفاقی است که در روز‌های اخیر در شهر سئوتای اسپانیا افتاده است. تصاویر منتشر شده، انبوه جمعیتی را نشان می‌دهد که از راه دریا و خشکی از موانع مرزی عبور کرده و به شهر وارد شده‌اند. تعداد آنها آنقدر زیاد است که پلیس نمی‌تواند آنها را مهار کند. متعاقب تصاویر ورود این افراد به سئوتا، تصاویری از غارت فروشگاه‌ها هم منتشر شده است و نیز تصاویری از درگیری و زد و خورد. پلیس سئوتا اعلام کرده که بیش از ۴۸ هزار نفر را به مراکش بازگردانده است. دولت مرکزی هم با گسیل نیرو‌های جدید، تلاش کرده از آشوب بیشتر جلوگیری کند. با همه اینها سوال این است که چرا چنین اتفاقی افتاده است؟ این جمعیت انبوه چرا چنین ناگهانی به سئوتا حمله‌ور شده‌اند؟ در عین حال نمی‌توان منکر شد که از نظر انسانی، آنچه رخ داد یک فاجعه بود. ده‌ها نفر در تلاش برای رسیدن به سئوتا جان خود را از دست دادند و عده زیادی وقتی با شنا از موانع مرزی عبور می‌کردند، زخمی شده و نیاز به مداوا دارند. بخش بزرگی از این افراد جوانانی بودند که به دلیل بیکاری، فقر یا امید به رسیدن به اروپا حاضر شدند جان خود را به خطر بیندازند. در سوی دیگر اسپانیا قرار گرفته است که از منظر امنیتی به این رویداد می‌نگرد و این اتفاق را صرفاً یک بحران مهاجرتی نمی‌بیند، بلکه آن را تعرض به مرز‌های خود تلقی کرده است. پدرو سانچز علاوه بر گسیل نیرو‌های نظامی و پلیس به سئوتا، این رخداد را حمله به حاکمیت اسپانیا توصیف کرده است. هرچند بخش بزرگی از مهاجران به سرعت مهار شده و به مراکش بازگردانده شدند و بحران تا حدی مهار شد، اما این سوال هنوز باقی است که دلیل چنین هجومی چه بوده است؟

هراس در سئوتا

سئوتا و ملیله دو شهر اسپانیایی در ساحل شمال آفریقا هستند که مراکش آنها را بخشی از قلمرو تاریخی خود می‌داند. پیش از این هم هرگاه روابط مادرید و رباط دچار تنش می‌شد، کنترل مرز‌ها از سوی مراکش تضعیف شده و موج مهاجرت شکل می‌گرفته که مشهورترین نمونه آن بحران سال ۲۰۲۱ بوده است. در رسانه‌های اروپا و در محافل سیاسی چند فرضیه مطرح شده است. دولت اسپانیا معتقد است شبکه‌های قاچاق انسان از یک رای دادگاه برداشت کاملا نادرست کرده و بعد از آن برداشت اشتباه درباره اخراج مهاجران سوءاستفاده کرده‌اند. برخی تحلیلگران احتمال می‌دهند که مراکش در ساعات اولیه از کنترل مرز چشم پوشی یا از کنترل کامل مرز عدول کرده و گروهی از رسانه‌ها این رخداد را به اختلافات سیاسی میان مادرید و رباط، از جمله نزدیکی اسپانیا به الجزایر، مرتبط دانسته‌اند. برخی رسانه‌ها پیوسته بر این نکته پافشاری می‌کنند که هیچ مدرک قطعی منتشر نشده که نشان دهد دولت مراکش عمداً این موج را سازماندهی کرده و خبرگزاری‌هایی مانند AP تأکید کرده‌اند که بسیاری از ادعا‌های منتشرشده در فضای مجازی درباره نقش مستقیم رباط، اثبات نشده‌اند. با این وجود مراکش باید توضیح دهد که چرا در ساعات اولیه و با اینکه از ازدحام مهاجران با خبر بوده، دست از کنترل مرز برداشته است؟ برداشتن کنترل مرزی، بدون فرمان از مافوق امکان پذیر نیست و تصاویر منتشرشده به وضوح نشان می‌دهد که ماموران مراکشی با آرامش در حال نگاه کردن به عبور سیل‌آسای جوانان مراکشی از دروازه مرزی هستند. 

یک احتمال مهم

آیا بحران سئوتا می‌تواند نوعی فشار غیرمستقیم بر اسپانیا باشد؟ اگر پاسخ مثبت است، چه کشوری می‌تواند در پس این فشار قرار داشته باشد؟ اسپانیا طی دو سال گذشته به یکی از منتقدان جدی سیاست‌های اسرائیل در غزه در میان کشور‌های اروپایی تبدیل شده است. دولت پدرو سانچز بار‌ها عملیات نظامی اسرائیل در غزه را محکوم کرده، از تشکیل کشور فلسطین حمایت کرده و در چندین بیانیه رسمی، اقدامات اسرائیل در غزه و کرانه باختری را ناقض حقوق بین‌الملل دانسته است و سرانجام در جنگ بین ایران با آمریکا و اسراییل، جانب ایران را گرفت و حمله آمریکا و اسراییل را محکوم کرد. محکومیتی که برای ترامپ بسیار تلخ بود و او را بار‌ها به واکنش واداشت، اما کاری از دست ترامپ برنمی‌آید، اسپانیا یکی از مهم‌ترین اعضای ناتو است. در سیاست بین‌الملل، گاهی هدف یک بازیگر خلق بحران نیست، بلکه بهره‌برداری از بحران است. اگر بحرانی به دلایل داخلی یا منطقه‌ای شکل بگیرد، بازیگران مختلف ممکن است از آن برای اعمال فشار سیاسی، تبلیغاتی یا دیپلماتیک استفاده کنند. به همین دلیل بعید نیست اسنادی منتشر شود که نشان دهد بازیگری صهیونیست‌ها در تشویق یا تسهیل این بحران باشد.