در همین راستا نیز حداقل در سیاست خارجی همواره شاهد رویکرد کلان ثابتی از سوی کشورمان بودهایم. چنانکه زمانی با توجه به شرایط و ضوابط به سمت مذاکره در جهت رسیدن به توافق حرکت کردیم و در وقتی دیگر زمانی که مشخص شده حداقل در آن زمان از مسیر دیپلماسی هدف ایران محقق نمیشود سیاست حاکم از دیپلماسی به سمت میدان و اقدام نظامی چرخش مسیر داده است. نکته مهم اینجا است که نباید از یاد برد هر اقدامی که صورت میگیرد یا تصمیم که اتخاذ میگردد در نهایت هماهنگی کامل با نظام، رهبری و شعام است و هیچ کس بدون هماهنگی به هیچ تصمیم یا اقدامی دست نمیزند؛ لذا بر مبنای آنچه رهبر انقلاب پیرامون لزوم حفظ وحدت و انسجام ملی و پرهیز از اختلافات پوچ سیاسی و تفرقه افکنی مطرح کردهاند به نظر میرسد باید همه از تصمیماتی که در سطوح عالیه نظام اتخاذ میشود چه جنگ باشد؛ چه مذاکره تبعیت و حمایت کرد چرا که هر دو رویکرد در مسیر منافع ملی اتخاذ میگردد و هر گونه تخریب و حمله به این تصمیمات و اقدامات عملا تخریب و نادیده گرفتن منافع ملی و بازی در زمین تعریف شده دشمنان است.
*مذاکره یا جنگ
دو گانه «مذاکره، جنگ» همواره طی مقاطع مختلف مطرح بوده است و طرفداران هر دو رویکرد نظرات خاص خود را در خصوص لزوم دستور کار قرار دادن رویکرد مورد نظر مطرح کردهاند. آنها که معتقد به مذاکره هستند بر این باورند که بالاخره و در نهایت هر چند بار هم که جنگ صورت گیرد طرفین جایی به آتشبس و رسیده و پای میز مذاکره خواهند رفت. پس چه بهتر اینکه با هزینههای کمتر به این سمت و سو حرکت کنیم. هر چند که شرایط اقتصادی کشور، میزان تابآوری جامعه و منافع کلی کشور در حوزههای مختلف نیز عواملی است که نمیتوان به سادگی از آنها گذرد کرد و از همین رو است که مذاکره را رویکردی به صرفه و صلاح نشان میدهد. از طرفی طرفداران جنگ معتقدند که با جنگ میتوانیم به منافعی که برای خود تعریف کردهایم برسیم و مثلا از تنگه هرمز به عنوان برگ برندهای استفاده کنیم تا به طرف مقابل برای پذیرش خواستههای فشار بیاوریم. البته شاید این مساله در نگاه نخست درست و منطقی بیاید؛ اما باید بدین نکته نیز نظر داشت که اگر از هر برگ برندهای را در زمان طلایی خود استفاده کردیم میتوان گفت که منافع ملی تامین شده است. اتفاقا جنگ به معنی ایستادگی و مقاومت در مقابل متجاوز نه تنها خوب؛ بلکه لازم است؛ اما زمانی که شرایط برای پیگیری منافع کشور از مسیر دیپلماسی و مذاکره فراهم شد میتوان توان و قدرت نظامی را به عنوان پشتوانه هیات مذاکره قرار داد تا با دستی پر به مذاکره با طرف مقابل بروند. قدر مسلم اینکه اگر طرف مقابل نیز بداند که یک حاکمیت و ملت یکدست و یک صدا پشتیبان دیپلماتةای خود در هیأت مذاکره کننده است با تدابیر و محاسبات دیگری وارد میشود و آنجا است که میتوان از تک تک کارتهای برنده به خوبی بهره برد. البته که آنچه گفته شد در باب طرفداران دو نظریه است. بخشی هم هستند که به نحوی کاسبان تنش، تحریم و جنگ هستند و از این مسیر منافع و سودهایی بردهاند. طبیعی که تحت هیچ شرایطی آنها از مسیر دیپلماسی و مذاکره استقبال نکنند؛ اما به هر روی قطعا باید ابتدا و انتها منافع ملی در نظر گرفته شود.
* منافع و امنیت ملی
یک عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب در خصوص شرایط کشور اظهار داشت: از نظر ما نه جنگ الزاما مقدس است نه صلح آنچه که برای ما مقدس است است. گاهی امنیت و منافع ملی با صلح و گاهی با جنگ تحقق پیدا میکند کما اینکه ممکن است بعضی مذاکره را حرام بدانند ما مذاکره را حرام نمیدانیم. مهدی فضائلی گفت: رهبر شهید هم چنین نگاهی نداشتند رهبر معظم انقلاب آیتا... سیدمجتبی خامنهای ایشان هم چنین نگاهی ندارند و همینطور جنگ طلبی هم در نظام جمهوری اسلامی موضوعیتی ندارد. وی افزود: رهبر شهید انقلاب جمله ماندگاری داشتند که ما جنگ طلب نیستیم ولی جنگ بلدیم. مردم ما نیز همین طور هستند. وی ادامه داد: جمهوری اسلامی برای تامین منافع و امنیت ملی خود مثل همه کشورهای دیگر هرجا لازم باشد مذاکره میکند و هرجا لازم باشد میجنگد. بستگی به رفتار دشمن و شرایطی دارد که بالاخره تصمیمگیری در آن شرایط انجام میشود. از این منظر آن جملهای که سخنگوی محترم وزارت امور خارجه گفتند کاری که سیدعباس انجام میدهد همان کاری است که سیدمجید انجام میدهد از این جهت هر دو در جهت منافع ملی و امنیت ملی کشور تلاش میکنند. وی بیان کرد:، اما بحث مذاکره و بحث انتقام؛ اولا ما با دشمن بحث صلح به آن معنا نداریم بحث یک تفاهمی است که در یک شرایطی با اقتضائات انجام میشود و این مذاکرات و این تفاهم به این معنی نیست که قرار است مسائل ما با آمریکاییها حل شود یا قرار است نگاه مبنایی آنها نسبت به جمهوری اسلامی تغییر کند. آنها قرار است مثلاً نگاه مبنایشون عوض بشه نه آنها چنین ادعایی دارند و نه داشته باشند ما باور میکنیم و نه جمهوری اسلامی چنین ادعایی دارد که نگاهمان نسبت به رژیم صهیونیستی یا آمریکا میخواهد تغییر ماهوی پیدا کند. فضائلی اظهار کرد: ما ماهیت دشمنان خود را ماهیت آمریکا و رژیم صهیونیستی را یک ماهیت جنایتکار و آنها را مستکبر، زیاده خواه و تمامیت خواه میدانیم که در جهت تامین منافع نامشروع خود از ارتکاب هیچ جنایتی در حقیقت ابا ندارند و حاضرند برای اینکه منافع نامشروعشان تامین شود هر جنایتی را انجام دهند. وی ادامه داد: طبیعتا ما با چنین نظامهایی یک سازش مبنایی داشته باشیم ولی بر اساس معادلات بینالمللی همه جا این هست که شرایطی پیش میآید که منافع خود را از مسیرهای دیگری دنبال بکنیم؛ لذا بحث مذاکره اولاً به معنای تغییر نگاه ما به دشمن نیست و ثانیاً اینکه هیچ ربطی به مقوله انتقام ندارد. عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب تصریح کرد: به عبارتی ما با حفظ موضع با دشمن مذاکره میکنیم یعنی باید تقاص آن جنایتی که انجام دادند را پس بدهند و این تقاضا ممکن است یک آزادهای در دنیا این انتقام را انجام دهد. فضائلی تاکید کرد: اگر که اقتضا کند و شرایط ما و منافع ما تامین شود بحث تفاهم میتواند دنبال شود. منتها وقتی که دشمن این عهد شکنیها را انجام میدهد شرایط را برای رسیدن به تفاهم سختتر میکند.