بازگشت ترامپ به حاصل جمع صفر!
پاسخ این سوال از منظر «اقتصاد سیاسی» و «اقتصاد جنگ» ارائه شد و در یک کلام، بحث بر سر این بود که تابآوری جهانی در عرصه اقتصاد بینالملل (خصوصاً در حوزه انرژی) دیگر کشش ادامه جنگ را ندارد. به یاد داریم که کشورهای اروپایی اگرچه در حمله آمریکا به ایران با واشنگتن همکاری و اخیراً بدان اذعان کردند، اما برای ورود و رویارویی دریایی با ایران و علیه کشورمان نه تنها مردد بودند بلکه اقدام چشمگیر و موثری انجام ندادند. همین اصل را اگر کنار اظهارات مقامات اروپایی در دوران جنگ رمضان قرار دهیم، میبینیم که بحث بر سر فشار اقتصادی و قفل شدن مجرای تجارت بینالملل در جهان است که نقطه تمرکز آن را باید تنگه هرمز دانست.
تکاپوی ترامپ
بااینکه چگونگی مدیریت تنگه هرمز در تفاهمنامه اسلامآباد ذکر شده، اما ترامپ زیر بار تفاهم صورت گرفته نرفت. در نتیجه آن تنش بین ایران و آمریکا اوج گرفت. حملات آمریکا به مناطق ایران به صورت طبیعی واکنش سخت تهران را به دنبال داشت. حالا شرایط به جایی رسیده که ترامپ مدعی محاصره دریایی مجدد ایران شده است. او ادعا کرده «از این لحظه به بعد، ایالات متحده با عنوان نگهبان تنگه هرمز شناخته خواهد شد. اما بر اساس اصل انصاف، برای انجام این مأموریت و تأمین امنیت این بخش بسیار پرتنش جهان، باید همه هزینههایش جبران شود. به همین منظور، ۲۰ درصد از ارزش تمام محمولههای عبوری بهعنوان هزینه این مأموریت دریافت خواهد شد». اظهارات ترامپه به وضوح نشان میدهد که او باز هم در حال تکرار سناریوی قبل از امضای تفاهم اسلامآباد است و از سوی دیگر تلاش میکند که با ارائه واژههایی مانند نگهبان تنگه هرمز در وهله اول یک مانور تبلیغاتی به نفع خود و آمریکا در سطح منطقه به راه بیندازد و در وهله دوم، سعی میکند تا به هر ترتیب که شده مجدداً بحث اعداد و ارقام و اخذ ۲۰ درصد از ارزش محمولههای عبوری بهعنوان هزینه سناریوی خود در تنکه هرمز را مطرح کند که دقیقاً این راهبرد را در مورد ناتو هم شاهد هستیم. در مقابل این سخنان ترامپ، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان با طعنه به ترامپ، نوشت: «رئیسجمهور ایالات متحده کاملا درست میگوید. هر که عبور امن و ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را تامین میکند، شایسته دریافت هزینه این خدمت است. ایران همواره حافظ امنیت تنگه هرمز بوده و برای همیشه نیز چنین خواهد ماند. البته ۲۰ درصد رقم بسیار بالایی است؛ ما منصف خواهیم بود!».
مسقط علیه تلآویو
در امتداد مواضع ترامپ، اما اظهارات جدید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان نیز توجه بسیاری از تحلیلگران و ناظران بینالمللی و منطقهای را به خود جلب کرد. او در مقالهای که در روزنامه فرانسوی «لوموند» منتشر شده اعلام کرد که در حال حاضر بحثهای پیچیدهای برای تدوین یک توافق بلندمدت که آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تضمین کند، در جریان است و ما مسئولیت همکاری با ایران و جامعه بینالمللی برای دستیابی به توافقی که آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تضمین کند، بر عهده داریم. او در بخشی از نوشتار خود تصریح کرده که بزرگترین تهدیدات برای امنیت خلیج فارس از داخل نیست، بلکه از تصمیمات و اقدامات انجام شده در خارج از آن به ویژه در تلآویو ناشی میشود. جدیترین تهدیدها نه از تهران، بلکه از تلآویو ناشی میشود. نکته کلیدی مقاله وی، انتقاد صریح مسقط از ترامپ و تیم وی است. البوسعیدی مینویسد: «رابطه با ایالات متحده باید دوباره بازسازی شود تا با واقعیت استراتژیک آشکار شده توسط جنگ، همسوتر باشد. جنگ فعلی یک فاجعه بود. فاقد مجوز سازمان ملل بود و در دستیابی به هیچ یک از اهداف خود موفق نشد و بر این اساس جنگ مرتبط با ایران، ضرورت بازنگری جامع در زیرساخت امنیتی منطقه خلیج فارس را برجسته کرده است». او در قسمت دیگر خاطرنشان میکند که مدیریت بر تنگه هرمز را حق ایران و عمان میداند که نوعی انتقاد به ترامپ و دستور محاصره مجدد ایران است.
تک و پاتک در منطقه
به موازات این روند دوشنبه شب و حتی صبح سهشنبه، اخباری از اصابت پرتابههای آمریکا به نقاطی از کشورمان منتشر شد. ولیا... حیاتی، معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان اعلام کرد که در ساعت ۱۳ و ۲۵ دقیقه نقطهای در شهرستان آبادان مورد اصابت پرتابههای دشمن آمریکایی قرار گرفت و ساعت ۳ بامداد سهشنبه نیز نقطهای در بندر امام خمینی مورد اصابت پرتابههای دشمن آمریکایی واقع شد. این در حالی است که ارتش و سپاه به صورت جداگانه از بامداد سهشنبه طی چندین نوبت اقدام به پاسخ نظامی علیه مواضع ایالات متحده در اردن، بحرین و کویت کردند. در مجموع این همه نشان از یک تقابل تقریباً کنترل شده دارد و نیز تحرکات دیپلماتیک میتواند گویای فعالیت بدون توقف دیپلماتیک، نظامی باشد تا خروجی این اتفاقات مورد قبول تهران باشد.
