چانهزنی بر سر منابع مالی
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه اگرچه روز سهشنبه هرگونه مذاکره با مقامات ایالات متحده در قطر را در حضور خبرنگاران و در نشست خبری هفتگی خود تکذیب کرد، اما عصر همان روز در گفتوگوی تلویزیونی با تاکید مجدد بر اینکه برنامه مذاکراتی طی چند روز آینده در هیچ سطحی با طرف آمریکایی نداریم، اعلام کرد که اعزام هیات کارشناسی جمهوری اسلامی ایران به ریاست کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه (که همزمان به عنوان کارشناس و مذاکرهکننده ارشد، مسئولیت تیم کارشناسی را بر عهده دارد) در راستای پیگیری اجرای مفاد یادداشت تفاهم است. او ضمن تایید سفر غریبآبادی به دوحه اظهار کرد که نشست مذکور عمدتاً بر موضوعات مرتبط با در دسترس قرار گرفتن داراییهای آزادشده ایران متمرکز خواهیم بود. وی همچنین تصریح کرد که بند یک، بند مهمی است؛ هم از طریق میانجیها و تبادل پیام و هم فردا قاعدتاً در این مورد بحث خواهد شد؛ یعنی بحث توقف جنگ در لبنان با همه مختصاتی که توضیح داده شده و در بند یک هم به آن اشاره شده است. او در بخش دیگری از سخنان خود به این موضوع اشاره کرد که بند ۱۳ تصریح میکند که شروع مذاکره برای توافق نهایی، منوط به آغاز اجرای ۵ بند مشخص (که مهمترین آن بند یک است) و تداوم اجرای آن خواهد بود.
*تشکیل کارگروهها
آنچه در این وضعیت مهم به نظر میرسد این است که اولاً سفر غریبآبادی به دوحه تایید شد و دوم ماهیت این سفر خواهد بود. او که در راس هیاتی متشکل از وزارت امور خارجه، بانک مرکزی و وزارت جهاد کشاورزی به قطر سفر کرده است، صبح روز چهارشنبه ۱۰ تیر با شیخ محمد بنعبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه دولت قطر، دیدار و گفتوگو کرد. در این دیدار که علی صالحآبادی، سفیر ایران در دوحه و حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه نیز حضور داشتند، طرفین درباره طیفی از موضوعات مورد علاقه مشترک، از جمله روند اجرای یادداشت تفاهم خاتمه جنگ تحمیلی و نیز چالشها و موانع موجود در مسیر اجرای آن، به بحث و تبادل نظر پرداختند. همچنین، راهکارهای تسریع در اجرای مفاد یادداشت تفاهم به ویژه در خصوص لبنان، رفع موانع موجود و گسترش همکاریهای دوجانبه در حوزههای مورد اهتمام مشترک، مورد بررسی قرار گرفت و اعلام شده که پس از این دیدار، نشست سه جانبه مذاکره کنندگان ارشد ایران، قطر و پاکستان برای بررسی روند اجرای یادداشت تفاهم برگزار شده است. در این خصوص غریبآبادی مذاکرهکننده ارشد کشورمان در پایان این نشستها در گفتوگویی با خبرنگاران ضمن تشریح مباحث مطرحشده در جریان نشستهای پیشگفته، اعلام کرد که گفتوگوها متمرکز بر پیگیری اجرای مفاد یادداشت تفاهم است. او درباره شروع مذاکرات برای توافق نهایی، گفت که کارگروههای پیگیری اجرای تفاهم و مذاکره برای توافق نهایی شکل گرفته است، اما هنوز مذاکرهای در این قالبها شروع نشده است. به گفته غریبآبادی، رایزنی برای تعیین زمان و مکان مذاکرات در قالب این کارگروهها از طریق میانجیگران ادامه دارد و در صورت فراهم شدن شرایط لازم، مذاکرات در قالب این کارگروهها آغاز خواهد شد.
*رایزنی قطری-آمریکایی
در این راستا وزارت امور خارجه قطر (بامداد چهارشنبه) با انتشار بیانیهای اعلام کرد که شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه این کشور، در دیدار با استیون ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، و جارد کوشنر، داماد دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، آخرین تحولات مذاکرات میان واشنگتن و تهران را مورد بحث و بررسی قرار داده است. بر اساس این بیانیه، شیخ محمد بنعبدالرحمن در این دیدار بر حمایت قطر از تمامی مسیرهای گفتوگوی نشات گرفته از تفاهمنامه میان آمریکا و ایران و تداوم تلاشهای میانجیگرانه دوحه برای نیل به یک راهحل جامع که امنیت منطقهای را تقویت کند، تاکید کرد. طرف آمریکایی نیز در این نشست مدعی تعهد واشنگتن به مسیر دیپلماتیک و حمایت از اقدامات برای دستیابی به یک توافق جامع شد، اما در نهایت این بیانیه جزئیات بیشتری از محتوای مذاکرات صورتگرفته منتشر نکرده است. پیش از این نیز، یک منبع آگاه از مذاکرات غیرمستقیم بین آمریکا و ایران (ظهر چهارشنبه) در گفتوگو با رویترز ادعا کرده بود که مذاکرات فنی غیرمستقیم بین دو طرف ایرانی و آمریکایی در دوحه در حال انجام است و قطر و پاکستان به عنوان میانجی در این مذاکرات نقش دارند. این منبع آگاه به رویترز اعلام کرده بود که استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا و جارد کوشنر، داماد دونالد، ترامپ رئیسجمهور آمریکا (سهشنبه) با نخستوزیر قطر دیدار کردند. این منبع مطلع همچنین به رویترز گفته است که دیدار کوشنر و ویتکاف با نخستوزیر و وزیر خارجه قطر با هدف ایجاد زمینه برای جلسات فنی در روز چهارشنبه انجام شد، اما خودشان در این مذاکرات شرکت نمیکنند. به گفته این منبع، مذاکرات فنی غیرمستقیم بین دو طرف ایرانی و آمریکایی در دوحه در حال انجام است و قطر و پاکستان به عنوان میانجی در این مذاکرات نقش دارند. پیش از این هم جی. دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا (شامگاه سهشنبه) مدعی شد که مذاکرات فنی با طرف ایرانی بر سر توافق صلح در جریان است.
* آزادسازی ۳ میلیارد دلار!
به موازات روند دیپلماتیک دوحه، برخی از منابع خبری هم از آزادسازی ۳ میلیارد دلار از داراییهای ایران خبر دادند. به عنوان مثال الحدث به نقل از منابع آگاه ادعا کرد که توافق اولیه برای آزادسازی ۳ میلیارد دلار از داراییهای ایران حاصل شده است. العربیه هم (عصر چهارشنبه) به نقل از منبع خود مدعی شد که مذاکرات غیرمستقیم همچنان در دوحه ادامه دارد، اما ایران شرط کرده است که با هر پیشرفتی که در مذاکرات حاصل شود، ۳ میلیارد دلار از داراییهایش آزاد شود. این منبع ادعا کرده که بر اساس طرح جدید ارائهشده از سوی عمان، درباره تنگه هرمز گفتوگوهایی در جریان است و هیاتهای مذاکره برای رایزنی درباره پیشنهاد عمان در خصوص تنگه هرمز، به کشورهای خود بازخواهند گشت.
