ایران محاصره شدنی نیست
چنانکه در جنگ ۴۰ روزه رمضان نیز ترامپ بارها از قدرت نظامی و ایستادگی ایران غافلگیر شد و اگر از ابتدا از میزان قدرت ایران خبر داشت شاید در شروع جنگ تامل بیشتری میکرد و تصمیم دیگری میگرفت. از همین رو است که گفته میشود او در مساله مواجهه با ایران به بنبست رسیده است. او بارها تلاش کرد تا از طریق مذاکره و دیپلماسی با ایران به توافق برسد؛ اما از آنجایی که اساسا اعتقادی به مذاکره ندارد و مذاکره را تحمل خواستهها و تسلیم طرف مقابل میداند به رغم تلاشهای ستونی دیپلماتهای ایرانی در رسیدن به توافقی عادلانه مبتنی بر کسب منافع ملی؛ اما در هیچ مقطع زمانی به نتیجه نرسیده است، چراکه او نه آداب مذاکره میداند و نه اساسا تعریف درستی از مذاکره دارد. از سوی دیگر با وجود اینکه مساله مواجهه با ایران همواره برای روسایجمهور مختلف آمریکا وجود داشته و با اینکه همواره گزینه نظامی برایشان روی میز قرار داشته؛ اما هیچ یک به سمت جنگ با ایران نرفتند. با این حال ترامپ تنها رئیسجمهوری است که جنگ را با ایران آغاز کرد؛ اما در این مسیر نیز به اهداف از پیش تعیین شده خود دست پیدا نکرد و به ناچار خود درخواست آتشبس داد؛ لذا به خوبی میداند که با جنگ نیز نمیتواند به اهداف خود دست پیدا کند. از همین رو است که چندی است مساله فشار اقتصادی را دستور کار قرار داده؛ اما از آنجایی که ایران پلنهای مختلفی را برای شرایط متفاوت در نظر گرفته است و تعاملات با سایر کشورها به ویژه بریکس و شانگهای به نظر نمیرسد سیاست شکست خورده روسای جمهور پیشین نیز ترامپ را به اهدافش برساند و او را از این بنبست رهایی بخشد.
*تنگه هرمز؛ اهرم قدرت ایران
عدهای معتقدند که اگر ایران از اسلحه پنهان خود یعنی مدیریت بر تنگه هرمز استفاده نمیکرد شرایط و موازنه جنگ به نفع ایران برنمیگشت. به نحوی که امروز همه کشورها به دنبال مذاکره با ایران برای بازگشایی آن باشند. واقعیت این است که تلاشهای ترامپ و همراهانش برای کوچک نشان دادن اهمیت راهبردی تنگه هرمز در جهان به جایی نرسید و لذا تصمیم به محاصره دریای ایران گرفتند تا بتوانند در قالب این محاصره فشار اقتصادی به ایران را دو چندان کنند. این در حالی است که در همین چند مدتی که آمریکاییها به محاصره دریایی پرداختهاند؛ بسیاری از کشتیهای ایرانی از تنگه هرمز خارج و از همین مسیر نیز به کشور وارد شدهاند، هرچند که بعضا برخی کشورها از سوی آمریکاییها نیز توقیف شده، اما ایران نیز در مقام مقابله کشتیهای منتسب به اسرائیل و آمریکا را توقیف کرده است. حال اینکه این شرایط ادامهدار نخواهند ماند. چراکه چینیها در خصوص تنگه هرمز و توقیف کشتیها ترامپ و آمریکا را تهدید کردهاند و مقامهای کاخ سفید میگویند مسالهای که نگرانی ترامپ را در پی داشته این است که بحران تنگه هرمز بر دیدارش با شی جینپینگ رئیسجمهور چین که ۱۴ مه انجام میشود، تاثیر بگذارد. از طرفی به نظر میرسد ایران این وضعیت را تحمل نخواهد کرد و واکنش نشان خواهد داد. چنانکه سردار سیدمجید موسوی، فرمانده سازمان هوافضای سپاه در پاسخ به سنتکام که از احتمال حمله کوتاهمدت گفته بود نوشت: «با ضربات دردناک طولانی و دامنهدار، عملیاتهای دشمن را حتی اگر ضربتی و کوتاه باشند به فضل الهی پاسخ میدهیم. عاقبت پایگاههای پوشالیتان در منطقه را دیدیم؛ ناوهایتان را هم خواهیم دید».
* معنای محاصره اقتصادی
معاون اول رئیسجمهور در دولتهای یازدهم و دوازدهم در مراسم روز ملی خلیجفارس با اشاره به اینکه تنگه هرمز قطعاً نقطه پیوند خلیج فارس با اقتصاد جهانی است، اظهار داشت: موقعیت جغرافیایی ایران از نظر ژئوپلیتیک داشتههای تاریخی متعددی برای ایران دارد. به ظاهر میگویند ایران را محاصره دریایی کردهایم، اما کشوری که با ۱۵ کشور همسایه است و با همه آنها مبادلات وسیع تجاری و ریلی، جادهای دارد، چگونه میتوان محاصره کرد؟ اسحاق جهانگیری گفت: ممکن است در واردات برخی از کالاها مشکل ایجاد کنند، اما وسعت سرزمینی و اشراف بر تنگههرمز از اجزای اصلی در قدرت ایران و موقعیت ژئوپلیتیک ایران هستند. تلاش ایران در تنگههرمز حتی در زمان جنگ هشت ساله این بود که برای عبور و مرور کشتیها امن و ایمن باشد. وی با تاکید بر اینکه جنگی ظالمانه و غیرقانونی از سوی دو قدرت هستهای جهان علیه ایران آغاز شده است، افزود: یکی از اینها آمریکاست که سابقه استفاده از بمب هستهای را دارد و دیگری رژیم صهیونیستی که خود دارای زرادخانه هستهای است و هیچ نظارتی از سوی سازمانهای بینالمللی بر فعالیتش وجود ندارد و اطلاعات دقیقی از وضعیت تسلیحاتش در دست نیست. معاون اول رئیسجمهوری در دولتهای یازدهم و دوازدهم ادامه داد: این جنگ، موجودیت ایران را هدف قرار داده است. طبیعی است که در چنین شرایطی، ایران باید از تمامی ظرفیتها و داشتههای خود برای دفاع استفاده کند. اقدام ایران در محدود کردن تردد در تنگه هرمز، جرقهای بود که تأثیرات آن بهسرعت بر اقتصاد جهانی نمایان شد. به گفته مقامات اروپایی، تنها در چند روز از آغاز این بحران، اروپا مجبور به پرداخت ۲۵ میلیارد یورو بیشتر بابت تغییرات قیمت نفت شده است که نشان میدهد زندگی مردم جهان با چه شدتی تحت تأثیر قرار گرفته است. عامل اصلی این وضعیت نیز آمریکا و رژیم صهیونیستی هستند. جهانگیری تاکید کرد: آمریکا و متحدانش در این جنگ هیچ تحلیل درستی از توان نظامی ایران، روحیه ایستادگی مردم و ساختار تصمیمگیری نظام نداشتند. تصورشان این بود با یک حمله غافلگیرانه و هدف قراردادن رهبران و مدیران ارشد کشور، نظام تصمیمگیری ایران فروخواهد پاشید؛ در حالی که نیروهای مسلح ایران در این دوران، خوب درخشیدند. هم توان دفاعی ایران به اثبات رسید و هم ایستادگی مردم، بزرگترین پشتوانه این مقاومت بود. وی با تاکید بر اینکه ایران در یکی از حساسترین شرایط خود در دهههای اخیر قرار گرفته است، اظهار کرد: عبور ایمن و عزتمند ایران از این شرایط سخت کنونی نیازمند همفکری همه دلسوزان و صاحبنظران است. باید علاوه بر اینکه کشور را از این شرایط پیچیده عبور میدهیم، افق روشنی برای آینده در برابر مردم ترسیم کنیم. وی عنوان کرد: در این مسیر دو نکته مهم وجود دارد. یکی تصمیم رهبری معظم و مسئولان عالی رتبه نظام برای فعالیت راهبرد دیپلماسی در کنار میدان و در کنار مردم است. باید از دیپلماتهای ارشد ایرانی حمایت شود، دیپلماتهای کشورمان باید ایران را از این مرحله عبور دهند، در کنار آن بالابردن تابآوری مردم هم تعیینکننده است. جهانگیری تصریح کرد: معنی محاصره اقتصادی، هدف قرار دادن زندگی مردم است و برای اینکه زندگی مردم دچار مشکل نشود، مسئولان باید با برنامههایی برای خروج از رکورد، صیانت از شغلها و معیشت مردم در دستور کار قرار دهند.
