رویکردی که بیشتر از آنکه با دلایل منطقی روبهرو باشد، تحت تاثیر عوامل سیاسی، جنگ و عوامل ناشی از آن است که به گفته کارشناسان این وضعیت نه تنها بر خریداران بلکه بر تولیدکنندگان و کل اقتصاد کشور تأثیر منفی خواهد گذاشت. به اعتقاد این افراد بازگشت بازار خودرو به وضعیت با ثبات، ضروری است عوامل سیاسی و اقتصادی بهطور همزمان مورد بررسی و مدیریت قرار گیرند. هرچند برخی از تحلیلگران، حمله به زیرساختها مانند کارخانجات تولیدکننده فولاد، پتروشیمیها و... را در حین جنگ، بیتاثیر در وضعیت کنونی نمیدانند، اما ادامه این وضعیت با وجود عرضه ورق نرم فولاد از سوی شرکت فولاد مبارکه و بدون مشتری ماندن نیمی از مقدار عرضه شده این محصول، حکایت از این دارد که فرآیند انفجار قیمت خودرو، بیش از اینکه اقتصادی باشد، تحت تاثیر مسائل سیاسی است.
عامل التهاب بازار خودرو
به گزارش «آرمان ملی»، مرتضی مصطفوی کارشناس صنعت خودرو در این باره گفت: بازار خودرو در ایران و واکنشهای آن نشان میدهد که ساختار قیمتگذاری بیش از آنکه مبتنی بر سازوکارهای منطقی اقتصادی باشد، از فضای کلی کشور و شرایط غیرثابت تأثیر میپذیرد. انفجار قیمت خودروها و رسیدن بهای تمامی محصولات داخلی و خارجی به سطوحی فراتر از یک میلیارد تومان، نشانهای از ناپایداری عمیقی است که در این بازار شکل گرفته است. رشد بیش از سیدرصدی قیمتها در مدت کوتاه، علاوه بر اینکه فشار سنگینی بر مصرفکننده وارد کرده، به آشفتگی تصمیمگیری برای تولیدکنندگان نیز منجر شده و تصویر کلی بازار را متزلزلتر از همیشه نشان میدهد. او با بیان اینکه عوامل مختلفی در این روند تاثیرگذار هستند، گفت: در چنین شرایطی، بخشی از التهاب بازار ناشی از اختلال در روند واردات خودرو است؛ عاملی که همواره یکی از مهمترین متغیرها در شکلگیری قیمتهای داخلی بوده است. محدود شدن واردات باعث شده بازار بدون حضور یک رقیب واقعی حرکت کند و همین موضوع به افزایش خودکار قیمت خودروهای داخلی دامن زده است. قطعا واردات همواره نقش تعدیلکننده داشته و حذف یا توقف آن، فضای بازار را یکطرفه و مستعد افزایش شدید قیمت کرده است. مصطفوی افزود: بلاتکلیفی بنگاهداران خودرو نیز به رکود و التهاب بیشتر انجامیده است. عواملی چون؛ نامشخص بودن وضعیت تولید در شرکتهای خودروسازی، مشکلات تأمین قطعات، آسیبدیدن برخی کارخانههای تولید مواد اولیه و همچنین دشواری واردات این مواد، تمامی حلقههای زنجیره تولید را تحت فشار قرار داده و هزینههای نهایی را افزایش داده است و در ادامه همین موضوع باعث شده خودروهای داخلی و خارجی هر دو با رشد قیمتی قابل توجه مواجه شوند.
نوسانات بازار
این تحلیلگر بازار خودرو ادامه داد: بازار خودرو مانند دیگر حوزههای اقتصادی نیز از نوسانات بازارهای مالی تأثیر میپذیرد. هرچند بازار طلا و ارز در مقاطعی روندی کاهشی داشتهاند، اما نبود ثبات و تغییرات لحظهای در این بازارها موجب شده انتظارات قیمتی همچنان افزایشی باقی بماند. این انتظارات یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده قیمتها در بازاری است که با کمبود عرضه و نبود چشمانداز روشن مواجه است. در نتیجه، تمام این عوامل نشان میدهد که بازار خودرو در وضعیتی قرار گرفته که بدون تغییرات ساختاری و برنامهریزی دقیق در حوزه تولید، واردات و سیاستگذاری اقتصادی، امکان بازگشت به ثبات را نخواهد داشت. ساماندهی روند تأمین مواد اولیه، مشخص شدن سیاست واردات و ایجاد آرامش نسبی در فضای اقتصادی میتواند مسیر بازگشت بازار به شرایط منطقیتر را هموار کند. در غیر این صورت، انتظار میرود قیمتها همچنان در سطح بالا باقی بمانند و فشار مضاعفی بر مصرفکنندگان و بنگاههای تولیدی وارد شود.
سیاسی بودن بازار خودرو
او با تاکید بر اینکه بازار خودرو بیشتر از اینکه اقتصادی باشد، سیاسی است، گفت: بازار خودرو در ایران بهعنوان یکی از حوزههای حساس اقتصادی، به طور مداوم تحت تأثیر عوامل گوناگونی قرار دارد که بسیاری از آنها به مسائل سیاسی و اقتصادی برمیگردند. روند صعودی قیمت خودرو به خصوص در دوران آتشبس میان ایران و اسرائیل، تأثیرات قابل توجهی بر برداشتهای عمومی نسبت به این بازار داشته است و اینگونه به نظرمیرسد شرایط کنونی تا خاتمه جنگ و تعیین وضعیت آن، در خرداد ماه سال جاری بهتدریج بهبود یابد؛ اما در عین حال، پیشبینیهایی مبنی بر ادامه روند افزایشی قیمتها تا سه ماه آینده وجود دارد. مصطفوی توضیح داد: این پیشبینیها بهویژه تحت تأثیر وضعیت بازار نفت و آسیبها و وقایع اخیر بر زیرساختهای اقتصادی کشور مانند کارخانجات فولاد شکل گرفتهاند. معلوم نیست که چه زمان بازسازی کامل این زیرساختها به سرانجام خواهد رسید. از این رو، بسیاری بر این باورند که بازار خودرو با چالشهای مستمری مواجه خواهد بود. طبیعی است که این وضعیت باعث تغییرات عمده در قیمتها و رویههای تجاری در بازار خودرو خواهد شد و این ناپایداری نه فقط به تولیدکنندگان، بلکه به خریداران نیز فشار مضاعفی وارد خواهد کرد.
خریدن یا نخریدن؟
این کارشناس در توصیه برای خرید خودرو در شرایط کنونی توسط خریداران یا سرمایهگذاران گفت: خریداران و سرمایهگذاران جدید فعلاً برای خرید خودرو عجلهای نداشته باشند، به خصوص برای آن دسته از افرادی که بهدنبال سرمایهگذاری در بازار خودرو هستند، وضعیت کنونی به هیچوجه مناسب تلقی نمیشود. در حقیقت، ناپایداریهای اخیر به حدی بوده که این بازار را به یک محیط ناامن برای سرمایهگذاری تبدیل کرده است. بسیاری از خریداران باید در نظر داشته باشند که ورود به این بازار در شرایط کنونی ممکن است منجر به زیانهای قابل توجهی شود. این کارشناس با تاکید بر کاهشی شدن قیمت خودرو تا شهریورماه سال جاری گفت: قیمت خودروها پس از شهریور ماه کاهش خواهد یافت و بر اساس پیشبینیها، بازار خودرو ممکن است به بهبود شرایط نزدیک شود. در واقع، عدم تعادل فعلی بهمرور زمان برای خریداران و فروشندگان از بین خواهد رفت، اما در این میان، آنچه که باید بهطور جدی مد نظر قرار گیرد، مدیریت صحیح و بهینه قیمتها و تولید در بازار خودرو است. به نظر میرسد که اصلاحات لازم در سیاستها و تدابیر اقتصادی میتواند به تحرک دوباره بازار و کاهش قیمتها منجر شود. او اضالفه کرد: نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، مدیریت تقاضا و ارزیابی صحیح از انتظارات بازار است. سرمایهگذاران و خریداران باید بهدقت تحولات واقعی را رصد کنند و از ورود به بازار در زمانی که احتمال کاهش قیمت وجود دارد، خودداری کنند. همچنین، گزارشهای تحلیلی و پیشبینیهای کوتاهمدت میتوانند بهعنوان ابزاری مفید در راستای تصمیمگیریهای مالی افراد عمل کنند.
پیشبینی قیمت خودرو
مصطفوی تاکید کرد: پایان بلاتکلیفی درباره جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل که به احتمال بسیار زیاد تا پایان خرداد ماه محقق خواهد شد، در بهبود وضعیت بازار خودرو موثر است و ثبات آن نیاز به اقدامات اساسی و متوازن در راستای سیاستهای اقتصادی و تنظیم بازار وجود دارد. در شرایطی که دولت تلاش کند تا با از بین بردن موانع واردات و بهبود وضعیت تولید، فضای رقابتی را به بازار برگرداند، ممکن است این بازار بهتدریج به سمت ثبات پیش برود و مشکلات کنونی مرتفع شود. هرچند پیشبینی میشود که در ماههای آتی قیمتها به روند کاهشی خود ادامه دهند، ولی همچنان رصد دقیق و محتاطانه تحولات اقتصادی ضروری است. بنابراین، مشتریان و سرمایهگذاران باید با احتیاط عمل کنند و از اتخاذ تصمیمات شتابزده دوری گزینند. این رویکرد نهتنها به حفظ سرمایه آنها کمک میکند، بلکه میتواند به جمعآوری اطلاعات و تحلیلهای درست برای شرایط آتی بازار نیز منجر شود. او معتقد است: وضعیت کنونی بازار خودرو با چالشهای جدی روبهرو است و همزمانی آن با متغیرهای کلان مرتبط با سیاستها و اقتصاد به ناپایداری و عدم قطعیت بالای آن دامن زده است. ورود به بازار در شرایط کنونی به هر خطری میارزد، چراکه تصمیمات شتابزده ممکن است منجر به زیانهای سنگینی شود. بنابراین، بهبود این بازار به زمان و تدابیر مؤثر نیاز دارد.