ترامپ به دنبال بن بست در مذاکرات
مذاکراتی که تا حدود زیادی تکلیف معادلات ایران وآمریکا را مشخص خواهد کرد. «آرمان ملی» برای تحلیل و بررسی ابعاد این دور از مذاکرات با غلامعلی دهقان تحلیلگر سیاسی گفتوگو کرده که در ادامه میخوانید.
*ایران و آمریکا به چه میزان به توافق نزدیک شدهاند؟
قرائن و شواهد نشان میدهد ایران بر حق غنیسازی اورانیوم در کشور خود و حفظ چرخه سوخت تاکید دارد و این موضوع برای ما بسیار مهم است. اولا حق قانونی ایران استفاده مسالمتآمیز از انرژی هستهای است و دوم اینکه ایران عضو رسمی آژانس بینالمللی است و به مقررات آن هم پایبند بوده است. با این وجود طرف غربی یعنی آمریکا تا به حال بر غنیسازی بیغنیسازی یا به بیان صریحتر غنیسازی صفر تاکید میکند؛ بنابراین معلوم است که کار پیش نمیرود. البته گروسی گفت شاید راهی برای تفاهم باشد و ایران بتواند برای مقاصد پزشکی حق غنیسازی اندکی به دست آورد. در هر حال مسئولیت بنبست مذاکرات با ترامپ است و او باید انعطاف نشان دهد و از خواست حداکثری دور و به خواست حداقلی تن دهد. باید منتظر دور جدید مذاکرات باشیم. به نظر میرسد ایران برای یک بازی برد- برد تلاش میکند و ترامپ برای یک بازی باخت برای ما و برد برای خودش که درست آن البته برد برای اسرائیل است. به نظر میرسد با این فرایند دیدار آینده میتواند آخرین دیدار برای دیپلماسی باشد مگر اینکه ترامپ به قول معروف از خر شیطان پیاده شود و بر اساس واقعیتها تصمیم بگیرد. شاید قصدی برای مصالحه ندارد و میخواهد وارد فاز دیگری شود؛ مرحله حمله نظامی که البته تبعات بسیار سنگینی برای خود او و آمریکا خواهد داشت.
*توافق احتمالی چه ویژگیهایی میتواند داشته باشد و چه تفاوتی با برجام خواهد داشت؟
بهترین حالت آن است که حق غنیسازی مثل برجام در حد همان سه و نیم درصد رسمیت یابد. تا ایران بتواند از منافع این موضوع بهرهبرداری کند. ضمن اینکه ایران هم جزو آژانس میماند. اگر ترامپ عقب نشینی کند نهایتا قرار داد جدید در حد همان برجام خواهد بود. نکته این است که اگر ترامپ به همین هم راضی باشد آنگاه منتقدین وی او را ملامت میکنند که تو چرا از برجام خارج شدی؟ تو که دوباره به برجام برگشتی! پس چرا چند سال پیش از آن خارج شدی؟ به نظر میرسد یکی از دلایلی که او تاکید بر غنیسازی صفر ایران دارد همین شماتت منتقدین است. اما ترامپ گزینه دیگرش اگر نخواهد کوتاه بیاید و ایران هم اصرار بر خواست خود داشته باشد گزینه بدتر، یعنی جنگ است. جنگی که میتواند کلافگی وی را به تعبیر ویتکاف در حالت فعلی تبدیل به کلاتگی کند. در استانهای کرمان و یزد به چیزی که به درد نخور است میگویند فلان چیز کلاته شده است. ممکن است ترامپ در حالت جنگ کلاته شود.
*در صورت توافق به چه میزان ماندگاری آن قابل تضمین است؟ آیا شرایطی را میتوان تصور کرد که ترامپ در عین توافق هم به ایران حمله کند؟
خصوصیات اخلاقی ترامپ به هیچ وجه اجازه ثبات به وی نمیدهد. یک روز از وضع تعرفه فلان درصدی صحبت میکند پس از مدتی چیز دیگری میگوید. روزی به شدت از الحاق کانادا میگوید و پس از مدتی از الحاق گرینلند. در مجموع نوسان زیاد دارد. حتی به توافق حداقلی هم ممکن است پایبند نباشد. با این وجود جمهوری اسلامی پنجره دیپلماسی را باز نگه داشته است.
*تحلیل شما از شرایطی که طرفین از توافق دور شوند چیست؟
در مجموع جمهوری اسلامی ایران حسن نیت خود را در امر دیپلماسی نشان داده است. نمونه آن برجام بود که ایران وفادار و این آمریکا بود که عهدشکنی کرد. خواست ایران حداقلی و منطقی در چارچوب مقررات آژانس است و خواست آمریکا حداکثری و مخالف مقررات آژانس. مسئولیت شکست قطعا بر عهده طرف آمریکایی است. به نظر میرسد جریان حامی اسرائیل خیلی به روند دیپلماسی اعتقاد ندارد و بیشتر برخورد نظامی را ترجیح میدهد. بد نیست ما هم به ترامپ بگوییم خواهیم دید چه خواهد شد، اگر میل جنگ دارید.
