فرمان اقتصاد در دست طلا و ارز

 افزایش قیمت اونس جهانی طلا با رشدی کم سابقه به حدود ۵۵۷۰ دلار رسیده است؛ که با افزایشی نزدیک به ۴۰۰ دلار تنها در بازه‌ای حدود دو هفته همراه بوده است. کارشناسان، تشدید نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی، رقابت‌های نظامی علیه ایران و نگرانی از تبعات اقتصادی جهانی را از مهم‌ترین عوامل این جهش قیمتی عنوان می‌کنند. 

انفجار قیمت طلا

به گزارش «آرمان ملی»، کیومرث امیریان، رئیس سابق کمیسیون تخصصی طلا، جواهر و نقره اتاق اصناف ایران، در این باره گفت: همزمان با رشد قیمت جهانی طلا، افزایش قیمت این محصول در ایران نیز به وضوح قابل مشاده است، این امر علاوه بر تاثیرگذاری رشد قیمت جهانی طلا، به دلیل کاهش نگرانی از کاهش ارزش پول ملی، احتمال درگیری‌های نظامی، تحولات اخیر منطقه و فضای پرریسک اقتصادی، موجب شده طلا بار دیگر به‌عنوان یک دارایی امن مورد توجه خانوار‌ها و سرمایه‌گذاران قرار گیرد و همزمان با افزایش تقاضا برای تبدیل نقدینگی مردم به یک کالای امن، قیمت طلا در کشور از افزایشی نسبتاً بیشتر در سطح جهانی برخوردار بوده است که در نتیجه این عوامل باعث شده قیمت طلا در ایران تا زمان تنظیم این گزارش، به حدود گرمی ۲۳ میلیون تومان برسد که قطعاً بازتابی از هم‌زمانی فشار‌های خارجی و داخلی بر اقتصاد کشور است. او درباره چشم‌انداز افزایش قیمت طلا در بازار در آینده نزدیک گفت: روند فعلی نشان می‌دهد تا زمانی که تنش‌های سیاسی و نظامی کاهش نیابد و چشم‌انداز روشنی از ثبات اقتصادی شکل نگیرد، بازار طلا همچنان در مسیر صعودی و نوسانی باقی خواهد ماند، بر این اساس، در شرایطی که تنش‌های سیاسی، امنیتی و نظامی در منطقه تشدید شده، رفتار سرمایه‌گذاران در داخل کشور به‌طور محسوسی تغییر کرده و در پی آن بخش قابل‌توجهی از مردم، در واکنش به نااطمینانی‌های اقتصادی و نگرانی از آینده، تلاش می‌کنند سرمایه‌های خود را از مسیر‌های پرریسک خارج کرده و به سمت دارایی‌های امن هدایت کنند که قطعاً دلار و طلا بخش مهمی از آن را تشکیل می‌دهند. 

قیمت جهانی طلا

امیریان اضافه کرد: افزایش کم‌سابقه قیمت اونس جهانی طلا در هفته‌های اخیر، نقش تعیین‌کننده‌ای در تحولات بازار ایران نیز داشته و می‌توان گفت وزن اثرگذاری قیمت جهانی طلا در بازار داخلی حتی بیشتر از عوامل داخلی بوده است؛ البته دراین روند نه تنها ایران، بلکه بازار‌های جهان از آن تاثیر پذیرفته‌اند و در این راستا، در سطح بین‌المللی نیز بسیاری از بانک‌های مرکزی و نهاد‌های مالی، با توجه به پیش‌بینی‌ها درباره احتمال درگیری نظامی میان ایران و آمریکا و گسترش تنش‌ها به سایر کشور‌های منطقه از جمله اسرائیل و...، به سمت افزایش ذخایر طلای خود حرکت کرده‌اند؛ اقدامی که به تقویت تقاضای جهانی و رشد بیشتر قیمت طلا منجر شده است. رئیس سابق کمیسیون تخصصی طلا، جواهر و نقره اتاق اصناف ایران، ادامه داد: با توجه به بالا بودن احتمال تشدید تنش‌ها و ادامه نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی، پیش‌بینی می‌شود تقاضا برای خرید طلا در بازار‌های جهانی و داخلی همچنان افزایش یابد؛ روندی که می‌تواند به ادامه رشد قیمت طلا در کوتاه‌مدت منجر شود، مگر آنکه تحولی جدی در فضای سیاسی و امنیتی رخ دهد. 

طلا در سایه جنگ

او اضافه کرد: در شرایط فعلی، روند حرکت سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های امن، به یک پدیده جهانی تبدیل شده است و شواهد نشان می‌دهد حتی آمریکا و سایر کشور‌های بزرگ نیز با توجه به تحولات سیاسی و امنیتی اخیر، بخشی از منابع مالی و ذخایر خود را به سمت خرید طلا سوق داده‌اند. این کارشناس توضیح داد: واکنش بازار‌های جهانی به تحولات سیاسی و افزایش تنش‌ها، به‌ویژه در ارتباط با ایران، نشاندهنده آن است که بسیاری از بازیگران اقتصادی، احتمال وقوع درگیری نظامی میان ایران و آمریکا را بالا ارزیابی می‌کنند و درنتیجه آن، باعث شده بازار‌ها با نگاهی محتاطانه و مبتنی بر ریسک، به‌صورت پایدار در مسیر تجمیع دارایی‌های امن حرکت کنند. در حقیقت این نشانه حاکی از این است که، برخلاف نوسانات کوتاه‌مدت، رفتار بازار طلا حاکی از آن است که سرمایه‌گذاران این تحولات را موقتی یا زودگذر تلقی نمی‌کنند و انتظار دارند فضای نااطمینانی برای مدتی ادامه‌دار باشد، بر این اساس، این ذهنیت موجب شده تقاضا برای طلا در سطح جهانی با ثبات و قدرت ادامه یابد و بازار‌ها واکنش‌های هیجانی مقطعی نشان ندهند. امیریان ادامه داد: تداوم خرید طلا از سوی کشورها، بانک‌ها و سرمایه‌گذاران بزرگ نشان می‌دهد بازار‌ها خود را برای یک دوره پرریسک آماده کرده‌اند، این امر تا جایی گسترش پیدا کرده است که آمریکا نیز اوراق خود را تبدیل ذخایر طلا کرده است و در این میان همه این عوامل باعث انفجار قیمت طلا در مدت زمان اخیر شده است. 

درخشش نقره 

این کارشناس افزود: علاوه بر طلا، بازار نقره نیز همگام با روند صعودی فلز زرد، با افزایش تقاضا مواجه شده است. تجربه دوره‌های گذشته نشان می‌دهد هر زمان قیمت اونس جهانی طلا با رشد قابل‌توجه همراه بوده، نقره نیز با وقفه‌ای کوتاه، اما با شتاب بالا وارد مسیر افزایشی شده است. از این رو، پیش‌بینی می‌شود در صورت تداوم شرایط فعلی و ادامه نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی، قیمت نقره نیز همزمان با طلا با رشد چشمگیر در بازار‌های جهانی و داخلی مواجه شود؛ روندی که می‌تواند ترکیب بازار فلزات گران‌بها را در ماه‌های آینده تحت تأثیر قرار دهد. رشد قیمت طلا و نقره نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران به‌دنبال تنوع‌بخشی به دارایی‌های امن هستند و این رویکرد، احتمال تداوم رشد قیمت فلزات گرانبها را در کوتاه‌مدت تقویت می‌کند. 
 
رقابت دلار با طلا

او درباره افزایش همزمان قیمت دلار با رشد قیمت طلا در کشور برخلاف کاهش ارزش دلار در روز‌های اخیر گفت: همزمان با جهش قیمت طلا در بازار داخلی، بازار ارز ایران نیز با روندی افزایشی و نوسانی مواجه شده است؛ به طوری که قیمت ارز در طول یک روز چندین‌بار دستخوش افزایش و نوسان می‌شود، در حالیکه در نگاه کلی شاهد این هستیم که به طورنسبتی قیمت دلار کاهشی شده است که این مسئله خود، شکاف معناداری میان بازار ارز ایران و بازار‌های جهانی ایجاد کرده است. در حقیقت افزایش قیمت دلار در ایران بیش از آنکه ریشه در تحولات بین‌المللی داشته باشد، ناشی از ضعف در مدیریت داخلی بازار ارز ارزیابی می‌شود. بانک مرکزی در چندین ماه گذشته نتوانسته نقش تنظیم‌گر و کنترلی خود را به‌درستی ایفا کند و تعامل مؤثر و مستمری که باید میان سیاست‌گذار پولی و صرافان شکل می‌گرفت، محقق نشده است. او توضیح داد: این خلأ مدیریتی که از ماه‌ها قبل قابل مشاهده بوده، باعث شده بازار ارز در وضعیت بلاتکلیف و رهاشده باقی بماند؛ شرایطی که زمینه‌ساز نوسانات شدید، رفتار‌های هیجانی و افزایش تقاضای سفته‌بازانه شده است. قطعاً در صورت کنترل و ساماندهی بازار ارز از سوی بانک مرکزی، امکان مهار انتظارات تورمی و به تبع آن کاهش فشار بر بازار طلا نیز وجود دارد. مدیریت مؤثر بازار دلار می‌تواند از شدت روند افزایشی و جهشی قیمت طلا کاسته و مانع از ادامه حرکت انفجاری قیمت‌ها در بازار دارایی‌های امن شود. 

هدررفت فرصت طلایی

کیوان کاشفی نیز درباره روند فعلی اقتصادی و بازار‌ها در روز‌های اخیر که دچار نوساناتی شده اظهار کرد: در زمان طولانی و برای سال‌ها اشتباهات پیاپی مرتکب شده‌ایم. به نظر می‌رسد اولین کاری که باید در کشور اتفاق بیفتد، حداقل در حوزه اقتصاد، وجود یک فرماندهی مشخص و واحد است. امروز متأسفانه شاهدیم که یک‌سری تصمیمات در دولت گرفته می‌شود، یک‌سری از همین تصمیمات را مجلس قبول ندارد، قوه قضائیه مدعی است تبعاتی دارد که حرف درستی است. شما اختلاف نظر دارید، بنابراین، شما همین رویداد را اعتراض می‌کنید. امروز هیچ وحدت رویه و سکان‌داری واحد و مشخصی نداریم و تصمیمات تقسیم شده است. در صورتی که اگر فرماندهی واحد تصمیم گرفت، همه ساختار کشور باید حرفش را گوش کنند. شاید طلایی‌ترین فرصتی که برای این کار داشتیم را بعد از جنگ ۱۲ روزه از دست دادیم. یعنی زمانی که اوج افزایش بود. تنها نقطه مثبت جنگ ۱۲ روزه، افزایش عجیب سرمایه اجتماعی بود که در بین مردم و کشور ما حول محور وطن‌پرستی و مخالفت با نفوذ و تعرض یک نیروی خارجی شکل گرفت. اما متأسفانه ما آن فضا را از دست دادیم. 

جای خالی دیپلماسی 

کاشفی ادامه داد: اگر آن زمان از این فضا استفاده می‌کردیم، باید چند اقدام اصلاحی را در اقتصاد کشور شکل می‌دادیم، اگر برنامه‌ریزی می‌شد و بنا بر حل مسائل بود مطمئن باشید همه همراهی می‌کردند. حتی در مورد سیاست خارجی، اگر قرار به تصویرسازی بود، مردم همه پشت تصمیم نظام می‌ماندند و قطعاً شاهد این اتفاقات نبودیم؛ لذا باید حتماً سرمایه اجتماعی را با هر شکل و از راه‌های مختلف بالا برد. نکته بعدی که مهم‌تر به نظر می‌رسد کلید بخشی از مشکلات است، موارد مربوط به روابط خارجی است. وضعیت اقتصادی کشور به گونه‌ای است که با فروش مثلاً ۵۰ میلیارد دلار یا ۱۰۰ میلیارد دلار می‌توان بسیاری از این مشکلات از جمله مشکلات معیشتی را حل کرد. این عضو هیات رئیسه اتاق ایران تصریح کرد: به نظر می‌رسد دیپلماسی خارجی فوق‌العاده مهم است. متأسفانه در چند سال گذشته، دیپلماسی اقتصادی ما به سمتی رفته که همیشه مسیر را کندتر کرده، یعنی هیچ‌گاه به سمت بازگشایی نرفته است و متاسفانه هیچ گاه در این حوزه از بخش خصوصی کمک گرفته نشده که لااقل بخش خصوصی برود با کشور‌های مختلف صحبت کند، فضا را باز کند و دیدگاه‌های مردم و بخش خصوصی را بیان کند، لذا امروز این مشکل به وجود آمده است. فضایی که الان در حوزه ارز و طلا ایجاد شده ناشی از همین مسأله است. کاشفی با بیان اینکه اگر وضعیت به همین منوال ادامه یابد سیاست تک نرخی شدن ارز هم در کوتاه‌ترین زمان شکست می‌خورد گفت: لذا باید حتما سیاست خارجی هم با سرعت بیشتری عمل کند. باید هر کس هر امکاناتی دارد بیاورد، اما تحت همان فرماندهی واحد. چون امسال سال تنظیم بودجه است، باید طوری تنظیم شود که بتوانیم یک چشم‌انداز برای سال آینده داشته باشیم و شاهد تورم با این ارقام نباشیم.