امام به چه کسانی رای داد؟

آرمان ملی - یاسمین طالقانی: بی‌گمان حقیقت قابل کتمان نیست و دیر یا زود بسیاری از حقایق مشخص می‌شود به‌ویژه آنچه عامل تصمیماتی در کشور شد. «عبدالحسین زرین‌کوب» تاریخ‌نگار معروف کشور نوشته بود: «مورخ هر چند در شناخت گذشته توفیق قطعی ندارد، اما آنجا که وی از طریق نقد اسناد و آثار گذشته، نفوذ می‌کند، غالبا ‌می‌تواند بین جزئیات حوادث رابطه علت و معلولی کشف یا برقرار کند.» اکنون هم اسنادی منتشر شده که حائز اهمیت است. روز پنجشنبه تارنمای «جماران» برای نخستین‌بار 4 سند منتشر کرده که نشان می‌دهد امام‌خمینی(ره) در 4 یا 5 انتخابات (دورۀ اول مجلس خبرگان رهبری و ادوار اول و دوم و سوم مجلس شورای اسلامی به اضافه میان‌دوره‌ای در یک دوره) به چه کسانی با کدام گرایش‌های سیاسی رأی داده است. در میان 30 نام که امام‌خمینی(ره) برای مجلس اول (در سال 58) نوشته اسامی 8 یا 9 چهرۀ شاخص ملی و ‌مذهبی که در فهرست حزب جمهوری اسلامی نبودند دیده می‌شود. این امر نشان می‌دهد در آن زمان اولویت امام(ره) رأی‌آوریِ طیف شورای انقلاب (روحانیون و ملی مذهبی‌ها) در مقابل مجاهدین خلق، حزب توده و فداییان خلق و روشنفکران غیرمذهبی بوده که همه نامزد داشتند. «عصرایران» به این نکته اشاره کرده که تنها کاندیدای خارج از فهرست آنان که امام به او رأی داده دکتر علی گلزاده‌غفوری است. رأی به گلزاده‌غفوری ،مدافع اصول دموکراتیک در مجلس خبرگان قانون اساسی نشان می‌دهد، امام با مواضع او در آن مجلس مخالف یا کاملا مخالف نبوده است. گلزاده‌غفوری که روحانی و یکی از نویسندگان کتب تعلیمات دینی در رژیم شاه در کنار دکتر بهشتی و دکتر باهنر بود البته به سرعت از گردونه حذف و فرزندان او به اتهام همکاری با سازمان مجاهدین خلق اعدام شدند. انتشار اسنادی دائر بر اینکه امام‌خمینی(ره) در انتخابات خبرگان و مجلس شورای اسلامی به چه کسانی رأی داده این انتظار یا تصور را ایجاد می‌کند که رأی خود به رئیس‌جمهوری موردنظر را نیز جایی ثبت کرده باشد. روشن است که دورۀ دوم به شهید رجایی و دورۀ سوم به آیت‌ا... خامنه‌ای رأی داده ولی اینکه در سال 58 و اولین دوره به بنی‌صدر رأی داده یا به حسن حبیبی مشخص نیست. نامزدهای دیگر و از جمله برادر عروس خود امام - صادق طباطبایی- هم بودند اما احتمال رأی دادن به آنها یا به تیمسار مدنی بسیار اندک است و بحث تنها بر سر همان دو نفر است: ابوالحسن بنی‌صدر که با نزدیک به 11 میلیون رأی پیروزی قاطعی به‌دست آورد و حسن حبیبی که از جانب جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و روزنامه ارگان حزب جمهوری اسلامی حمایت شد ولی آرای او به یک میلیون هم نرسید.
لیست‌های فاقد نام نزدیکان بنی‌صدر
انتشار اسناد منتشر نشده از امام خمینی و دفتر امام، برای اولین‌بار چهار فهرست شامل اسامی کسانی‌که امام خمینی(ره) در چند انتخابات حساس دهه اول انقلاب به ایشان رأی داده است منتشر می‌شود که در هیچیک از آنها نشانی از نزدیکان بنی‌صدر نیست و نگاهی به ترکیب آرای امام‌خمینی(ره) نشان می‌دهد اولا ایشان به‌هیچ‌یک از اعضای نزدیک به جریان منافقین، حزب توده و جبهه ملی (فقط به محمود مانیان رأی داده‌اند که نام او در لیست نهضت آزادی هم هست) رأی نداده‌اند. فتح‌ا... بنی‌صدر برادر بزرگ‌تر ابوالحسن بنی‌صدر (دادستان کل کشور در دولت موقت مهدی بازرگان و مشاور حقوقی ابوالحسن بنی‌صدر در زمان رئیس‌جمهوری) که هم در لیست بنی‌صدر و هم در لیست نهضت آزادی است در لیست امام حضور ندارد. اسامی مهدی بازرگان، یدا... و عزت‌ا... سحابی، ابراهیم یزدی، مصطفی کتیرایی و صباغیان از اعضای شاخص جریان نهضت آزادی هستند که در فهرست انتخاباتی امام دیده می‌شوند؛ به‌علاوه اینکه محمود مانیان (مشترک در لیست نهضت آزادی و جبهه ملی)، علی گلزاده‌غفوری (مشترک در لیست جامعه روحانیت و سایر گروه‌ها) و علی‌اصغر مروارید (لیست جامعه روحانیت) نیز در لیست‌های متنوعی حضور داشتند.
رای همسر امام به بنی‌صدر
البته لازم به ذکر است که محمد ثقفی یکی از کارگردانان مستند «رازهای جماران» گفته بود: «یکی از نکات جذابی که در مستند به آن پرداخته‌ایم ماجرای اختلاف‌نظر حضرت امام (ره) و همسرشان است. در یک مورد همسر امام (ره) به آقای بنی‌صدر رأی می‌دهد و امام (ره) هم هیچ دخالتی در این جریان نمی‌کند.» وی ضمن اشاره به ماجرای بستری شدن حضرت امام (ره) در بیمارستان قلب تهران و ماجرای ریاست‌جمهوری بنی‌صدر که در این مستند به بخش‌هایی از آن هم اشاره شده است، گفت: یکی از نکات جذابی که در مستند به آن پرداخته‌ایم ماجرای اختلاف‌نظرهای حضرت امام (ره) و همسرشان است. ایشان حتی در مواردی اختلاف‌نظرهای سیاسی هم با هم داشتند. در یک مورد همسر امام (ره) به آقای بنی‌صدر رأی می‌دهد و امام (ره) هم هیچ دخالتی در این جریان نمی‌کند و اعلام می‌کند که شما کاملا حق رأی دارید و می‌توانید به هر کسی که دوست دارید، رأی بدهید.
احترام امام(ره) به رای مردم نه بنی‌صدر
محسن رفیقدوست، وزیر سپاه در دوران جنگ تحمیلی و دفاع مقدس درباره انتخاب ابوالحسن بنی‌صدر به ریاست‌جمهوری بیان داشت: قاطبه مردم احساس کردند امام (ره) طرفدار بنی‌صدر است. در حالی‌که این‌گونه نبود. کما این‌که پس از اتفاقاتی که هر روز، بیش از دیروز نقاب بنی‌صدر را کنار می‌زدند، وقتی رفیقدوست مشغول دادن گزارش تخلفات بنی‌صدر به امام (ره) بود، ایشان به او گفت: «برای من بنی‌صدر مهم نیست؛ برای من آن ۱۱ میلیون انسانی مهم هستند که به بنی‌صدر رأی دادند.» به گفته رفیقدوست، امام (ره) در این‌گفت‌وگو سه‌بار این‌مطلب را تکرار کرد: «مطمئن باشید روزی که بفهمم آنها رأی‌شان را پس گرفتند، من هم هرچه به او دادم، پس می‌گیرم.» حتی امام خمینی(ره) قبل از فرارکردن بنی‌صدر به‌همراه مسعود رجوی، سرکرده منافقین به خارج از کشور خطاب به وی فرمود: من الان هم نصیحت می‌کنم آقای بنی‌صدر را به اینکه مبادا در دام این گرگ‌هایی که در‎‎‌ خارج کشور نشستند و کمین کردند بیفتید و این آبرویی که از دست دادید، بدتر بشود.